Trong lòng đã nghỉ việc rồi

Discussions

• Có phải mấy sếp từng bảo kỹ sư sẽ bị AI thay thế lại chính là người bị AI thay thế nhanh nhất?

  Năm ngoái feed LinkedIn của tôi có hẳn một thể loại riêng. Một program manager hay một "delivery lead" hay ai đó có chữ Agile trong headline sẽ đăng một screenshot AI đang viết một function, kèm một câu kiểu "thế mà người ta bảo nghề này an toàn, cứ học code đi" rồi gom về bốn trăm like từ chính những người làm cùng cái nghề đó. Hàm ý lúc nào cũng là phần gõ phím của nghề kỹ sư mới chính là cái nghề kỹ sư, và giờ model gõ được rồi thì cái tầng lớp gõ phím đó coi như xong.

• Nếu chẳng ai thật lòng chọn Oracle, tại sao ai cũng vẫn dùng — và Oracle hoàn toàn hài lòng với điều đó?

  Oracle là con gián của giới enterprise tech, ai cũng ghét, ai cũng dùng, và nhân sự thì toàn những người đã thôi giả vờ rằng nó còn ngầu kể từ thời chính quyền Clinton. Sản phẩm thực ra là cách bán hàng, còn database chỉ là con tin.

• Phải chăng AI đang khiến các sếp loạn trí theo đúng nghĩa y học?

  Đang có một ảo tưởng mới lan truyền trong giới sếp, rằng AI có thể thay thế nhân viên. Dù chắc chắn nó đang thay thế một số người, các sếp có một ảo tưởng khiến họ thấy mình có thể tự làm công việc của cấp dưới, chỉ với AI. Rằng họ có thể code! Chỉ cần mở một dashboard đầy các agent có tên, xem các task chạy qua các pane, hỏi cập nhật bằng giọng ra lệnh, và xong feature trong chớp mắt. Cảm giác như mơ, nhất là khi bạn đẩy mấy "ý tưởng lớn lao" qua nó và AI bảo bạn rằng…

• Lương cao thôi có đủ bù cho một công việc chẳng cho bạn chiến thắng nào không?

  Các công ty lớn, về mặt cấu trúc, dở tệ trong việc tạo ra những chiến thắng có giới hạn rõ ràng, quy được về một người, và dễ nhìn thấy. Một phần tiền lương là khoản trả cho việc bạn phải sống mà thiếu vắng chúng.

• Có phải mọi công việc rồi cũng quy về sales một khi bạn đủ thâm niên?

  Một trong những điều khó chịu nhất ở các lời khuyên nghề nghiệp thời nay là chúng cứ bảo người giỏi phải strategic hơn, có ảnh hưởng hơn, hay senior hơn, mà không nói ra những từ đó đang giấu cái gì bên trong. Phần lớn thời gian, cái chúng giấu chính là sales.

• Hiểu được cơ chế khen thưởng trong công ty thì bạn có thật sự thôi bực mình?

  Đâu đó trong công ty bạn có một cái status deck mà chẳng ai đọc. Cứ vài tuần nó lại được cập nhật, đem trình trong một cuộc họp, rồi bị quên. Manager của bạn cũng biết điều đó. Họ từng làm chính những cái deck như vậy trên đường thăng tiến và hiểu rõ người ta thường bỏ ít công suy nghĩ cho chúng đến mức nào. Cách giải thích quen thuộc cho busywork trong công ty là có ai đó ở cấp trên đang rối trí hoặc xa rời thực tế. Nghe thì dễ chịu, nhưng phần lớn là sai. Những thứ này tồn tại được vì chúng đa

• Có phải Google trả cả gia tài cho người giỏi chỉ để họ ngừng dùng tài năng của mình?

  Google tuyển những kỹ sư giỏi nhất hành tinh, trả cho họ cả gia tài, vây quanh họ bằng đồ ăn miễn phí cứ vài chục bước chân lại có một chỗ, và kết quả là một người ba năm rồi chưa ship dòng code nào nhưng lại viết được một cái design doc khiến bạn muốn rớt nước mắt. Trả tiền để giữ họ ở lại Google còn hơn là mạo hiểm để đám người này đi tạo ra một đối thủ cạnh tranh...

• Có phải kỹ sư Meta sẽ khoe mức comp trước khi chịu nói ra tên công ty mình?

  Meta mua được những kỹ sư giỏi nhất ngành bằng những gói comp béo bở nhất mà ai từng thấy, và nhận lại đúng thứ nó trả tiền: một đội ngũ lính đánh thuê được trả lương cao, chẳng có chút tình cảm nào với nơi này và sẽ không nói tên nó ra thành tiếng trong các bữa tiệc.

• Vạch mặt sếp có thật sự khiến bạn trông như người hùng mà bạn tưởng không?

  Tôi đã chứng kiến những phiên bản của chuyện này đủ nhiều lần đến mức cứ thấy một junior khác làm vậy là tôi lại ngượng giùm. Sếp giao cho tụi tôi một việc khó chịu. Một trong mấy kỹ sư, thường là junior, nổi loạn bằng vài câu cằn nhằn, một câu đùa, một tin nhắn slack... Anh ta vạch ra cái sự nhảm nhí đó và ai chứng kiến cũng biết chính xác họ nghĩ gì về vị sếp kia. Tuy nhiên, họ không hề trở thành người hùng, kẻ nổi loạn như họ tưởng. Họ nhận lại sự im lặng, một sự im lặng có chủ đích, cẩn trọn

• Có phải nhân viên Apple thề giữ im lặng chỉ vì một cái điện thoại?

  Apple làm ra chiếc điện thoại tốt nhất trên đời. Tôi muốn ghi rõ điều đó trước khi bắt đầu, vì mọi thứ khác tôi sắp nói ra sẽ bị phủ nhận bởi những người mà về mặt pháp lý còn không được xác nhận tòa nhà của họ màu gì. Phần cứng đúng là tốt nhất ngành, độ hoàn thiện thì rất ổn, và cách chiếc watch, laptop, điện thoại và tai nghe tương tác với nhau là thứ chưa hãng nào làm được tới hai lần. Chẳng có gì gây tranh cãi ở đó cả, bản thân tôi cũng là một fan cuồng Apple sau khi…

• Có phải nhân viên Amazon coi việc bị vắt kiệt là một thành tích?

  Amazon là cỗ máy hiệu quả nhất trong giới tech, và nhân viên của nó bằng cách nào đó đã quyết định rằng làm nhiên liệu cũng chẳng khác gì làm động cơ. Các leadership principle được trích dẫn như kinh thánh trong một tòa nhà đang cháy, và thời gian gắn bó trung vị mười tám tháng được đeo như một huy hiệu chiến trường.

• Có phải chính một người biết dùng AI, chứ không phải AI, mới thay được cả một phòng ban?

  Rất nhiều nhân viên văn phòng đang tự trấn an mình bằng một câu hỏi sai. Họ cứ hỏi liệu AI có làm được trọn vẹn công việc của họ không. Đó không phải ngưỡng mà sếp của họ dùng để cân nhắc. Câu hỏi thực sự là liệu kết quả công việc có thể được tạo ra đủ rẻ, và kiểm tra đủ rẻ, đến mức vị trí đó bắt đầu trông đắt đỏ hay không. Vấn đề không phải là AI có làm hết được việc của chúng ta hay không, mà là "nó có thể tăng tốc đủ lâu để chỉ cần một nửa team của tôi hay không?". Bởi vì câu trả lời cho điều

• 0,05 phần trăm cổ phần và chữ “gia đình” — thứ đó có phải là lương của bạn không?

  Anh chàng startup sẽ bảo bạn rằng anh ta về cơ bản là một co-founder. Anh ta có 0,05 phần trăm. Trên cuộc gọi offer, founder mô tả chỗ đó là "biết đâu một ngày nào đó đáng giá hàng triệu đô", bằng cái giọng ấm áp của một người đã tự tay đọc cap table và biết rõ rằng sau ba vòng gọi vốn nữa cộng thêm điều khoản liquidation preference 1,5x, 0,05 phần trăm của khoản exit chỉ đủ mua một chiếc Subaru cũ, nếu mà exit xảy ra, mà nó sẽ không xảy ra. Anh ta trông cậy vào việc bạn không bấm máy tính ra co

• Có phải stack ranking biến đồng nghiệp thành kẻ thù?

  Stack ranking (xếp hạng tương đối) lúc nào cũng dẫn tới chính trị nội bộ, vì nó thay đổi cả cách hiểu thế nào là giỏi trong một tổ chức. Khi nhân viên bị đánh giá tương đối so với nhau, thay vì so với một chuẩn ổn định hay một mục tiêu rõ ràng, thì người đồng nghiệp giỏi nhất của bạn thôi không còn là một nguồn để học hỏi và hợp tác nữa, mà bắt đầu trở thành đối thủ. Họ thành công thì vị thế của bạn có thể tụt xuống. Họ nổi bật thì chỗ thăng tiến của bạn có thể bị thu hẹp. Chuyên môn của họ trở

• Phải chăng sếp muốn ai cũng dùng AI, trừ chính họ?

  Cái bắt đầu làm tôi khó chịu không phải là chuyện đẩy mạnh AI. Một số công cụ thật sự hữu ích, giờ ngày nào tôi cũng dùng. Cái làm tôi bực là việc quản lý đòi hỏi mọi người phải làm việc theo kiểu “AI-first”, trong khi mọi quy trình xung quanh thì vẫn cực kỳ thù địch với việc dùng AI. Người ta được bảo phải dùng AI để code, lên kế hoạch, nghiên cứu, soạn thảo, debug, tra cứu kiến thức, phối hợp dự án.. Nhưng rồi một nửa kiến thức vận hành của công ty vẫn nằm trong những cuộc trò chuyện không đượ

• Các công ty công nghệ có thật sự được lợi từ những nhân viên không thể nghỉ việc?

  Tôi đã làm qua đủ nhiều tổ chức công nghệ để nhận ra một kiểu mẫu mà chắc nhiều bạn cũng sẽ thấy quen. Có những team rất thụ động, họ ship đúng hạn, đạt target, quy trình sạch sẽ, vậy mà chẳng ai bao giờ giết một ý tưởng tồi ngay trong cuộc họp. Không ai nói đây là thứ không nên làm. Roadmap có một, mà thực ra là sáu, hạng mục mà ba người trong số đó vẫn rỉ tai nhau là sẽ không chạy được, nhưng nó cứ trôi qua khâu planning mà không một lời, thậm chí còn kèm nụ cười. Bạn nhìn các lead engineer gậ

• Rolex Submariner ư? Chẳng phải gọi là Rolex Officemaster mới đúng sao?

  Rolex Submariner là món đồ mộng tưởng vĩ đại nhất từng được bán cho những người đàn ông có lịch Outlook. Chiếc đồng hồ này đã dành bảy mươi năm để thuyết phục mấy ông tài chính, nha sĩ và kế toán rằng họ là những nhà thám hiểm biển cả rắn rỏi thay vì những người nói những câu kiểu "quay lại chuyện này sau bữa trưa." Submariner về mặt kỹ thuật là một chiếc đồng hồ lặn, nhưng chiếc trung bình thấy nước còn ít hơn một cây xương rồng, vì lạy trời mấy cái ron mà không kín thật và nước lọt vào trong.

• Phải chăng tính cách của bạn ít quan trọng hơn nhiều so với bạn nghĩ?

  Tiếp xúc với học sinh, các bạn trẻ tuổi teen và những đồng nghiệp ít tuổi hơn, tôi nhận ra nhiều người tin rằng những nét tính cách của họ là yếu tố hàng đầu quyết định nên làm gì hay xử lý sự nghiệp của mình ra sao. Tuy người trẻ đặt những câu hỏi này một cách trực diện hơn, người lớn tuổi hơn dường như cũng nghĩ theo hướng tương tự. Riêng tôi thấy điều đó ít liên quan hơn nhiều so với phần lớn mọi người vẫn nghĩ. Ngoài công việc, nơi tôi quan sát những người thành công làm cùng một vai trò với

• Phải chăng việc tách bạch kỹ năng cứng và kỹ năng mềm khiến người ta dở đi ở cả hai?

  Hard skill là những năng lực hoặc kiến thức kỹ thuật đo lường được, cụ thể và có thể dạy được, có được qua học hành, đào tạo hay kinh nghiệm, thường liên quan trực tiếp đến một công việc hay ngành nghề cụ thể. Ví dụ như phân tích dữ liệu, lập trình, thiết kế đồ họa, kế toán, khiêu vũ, hội họa… Chúng thường là phần cốt lõi của một nghề, đặc biệt là phần không liên quan đến tương tác với người khác. Ngược lại, soft skill phần lớn được định nghĩa là "những phẩm chất cá nhân, năng lực giao tiếp...

• Phải chăng những người ăn cùng nhau sẽ chiến đấu cùng nhau?

  Một tập thể vững mạnh không phải vì mọi người cùng đồng thuận về một sứ mệnh. Nó vững mạnh vì người ta thôi cảm thấy nhau xa lạ, họ nhìn nhau như những con người, như bạn bè. Đó là một lý do vì sao những bữa ăn chung lại quan trọng hơn phần lớn các chương trình xây dựng văn hóa chính thức. Bạn không cần workshop hay những chuyến đi chơi tốn kém để xây dựng văn hóa cho team. Bạn chỉ cần hiện diện. Hãy ăn trưa với team của mình, để mọi người ăn cùng nhau. Cùng nhau uống cà phê...