Trong hành lang quyền lực

Discussions

• Có phải chính vì để rác rưởi tràn vào mà giờ chúng ta mất luôn cả đảng của mình?

  Tháng 9 năm 2016, Hillary Clinton nói rằng khoảng một nửa số người ủng hộ Donald Trump nằm trong "một rổ những kẻ đáng khinh": phân biệt chủng tộc, kỳ thị giới, kỳ thị đồng tính, bài ngoại, bài Hồi giáo... . Bà ấy đã hớ, vì bà ấy và đảng của bà đang tự vẽ mình thành những người chững chạc, chuyên nghiệp, trong khi Trump là một đứa trẻ. Ừ thì, Trump thắng. Nhưng...

• Chính trị gia ĐÁNG RA có nên được trả lương cao hơn không?

  Người ta thích cái ý tưởng chính trị rẻ tiền vì nó cho cảm giác trong sạch về mặt đạo đức. Lập luận là, nếu chính trị gia bị trả lương thấp thì hẳn họ phục vụ vì những lý do cao đẹp. Nếu lương khiêm tốn thì tham nhũng hẳn ít đất sống hơn. Đó là một ảo tưởng hấp dẫn và là một cách tệ để thiết kế nhà nước. Thật ra, đó là một cách mang tính tinh hoa và nó dẫn tới chuyện cầm quyền bởi người giàu, những người đủ sức làm vậy.

• Đường ống dẫn vào phe alt-right có phải là một thảm họa cho đời bạn — dù cái gì đẩy bạn vào đó, nó chỉ làm tệ hơn?

  Thứ ban đầu kéo tôi về phía thế giới này thật ra không hẳn là chính trị, hay ít nhất không phải theo cái nghĩa ý thức hệ rạch ròi mà người ta tưởng tượng về sau. Đó là cảm giác được nhìn thấy. Tôi nghe ai đó mô tả cái bầu không khí của một người đàn ông ở tuổi đôi mươi theo cách chính xác đến khó chịu: tình bạn rời rạc dần, những quãng dài một mình trong căn hộ, cái cảm giác rằng tuổi trưởng thành đã ập tới mà chẳng kèm theo một cấu trúc nào...

• Quy định là kẻ thù của thị trường, hay thật ra là một phần của chính thị trường?

  Nếu không có những luật lệ ngăn của cải biến thành quyền sở hữu chính trị và ngăn nghèo đói làm rỗng ruột sự tham gia, thì bạn không có được một thị trường tự do hơn. Bạn có được một chế độ tài phiệt mà vẫn tự gọi mình là thị trường tự do.

• Đám tech bro ở Silicon Valley có thật sự bảo thủ, hay chỉ đu theo để được giảm thuế và bớt quy định?

  Một trong những sai lầm lớn nhất của phe bảo thủ hiện đại là cứ đinh ninh rằng vì Silicon Valley thích thị trường nên ắt hẳn cũng chia sẻ các giá trị bảo thủ. Không hề. Văn hóa công nghệ chưa bao giờ mang tính bảo thủ truyền thống. Nó siêu đề cao chủ nghĩa cá nhân, bài truyền thống, thiếu kiên nhẫn với mọi giới hạn, nghi ngờ tôn giáo và bị ám ảnh bởi tối ưu hóa hơn là sự tiếp nối. Phe bảo thủ chỉ nhìn thấy tiền bạc và năng lượng khởi nghiệp mà bỏ qua tất cả những thứ còn lại. Giờ thì mâu thuẫn đ

• Có phải stack ranking biến đồng nghiệp thành kẻ thù?

  Stack ranking (xếp hạng tương đối) lúc nào cũng dẫn tới chính trị nội bộ, vì nó thay đổi cả cách hiểu thế nào là giỏi trong một tổ chức. Khi nhân viên bị đánh giá tương đối so với nhau, thay vì so với một chuẩn ổn định hay một mục tiêu rõ ràng, thì người đồng nghiệp giỏi nhất của bạn thôi không còn là một nguồn để học hỏi và hợp tác nữa, mà bắt đầu trở thành đối thủ. Họ thành công thì vị thế của bạn có thể tụt xuống. Họ nổi bật thì chỗ thăng tiến của bạn có thể bị thu hẹp. Chuyên môn của họ trở

• Phải chăng sự oán giận ở nông thôn là tự nguyện và tự chuốc lấy?

  Phần lớn vùng nông thôn Mỹ phụ thuộc nặng nề vào chi tiêu liên bang qua các chương trình nông nghiệp, đường cao tốc, Medicare, An sinh Xã hội và hỗ trợ hạ tầng trong khi lại bỏ phiếu cho những chính trị gia diễn vai chính trị bản sắc chống chính quyền. Đó không phải là sự đạo đức giả đơn thuần. Đó là mâu thuẫn mà cái sản phẩm chính trị này được dựng nên trên đó. Huyền thoại thì chống chính quyền. Nền kinh tế thì được liên bang bảo lãnh.

• Rồi cũng sẽ đến lượt bạn thôi — hay bạn nghĩ mình là ngoại lệ?

  Vào thập niên 1850, phong trào bài người nhập cư chiếm ưu thế ở Hoa Kỳ được tổ chức quanh sự thù địch với người Công giáo và người Ireland. Phái Know-Nothing lập luận rằng người nhập cư Công giáo về văn hóa không phù hợp với việc tự trị cộng hòa, trung thành với một thế lực ngoại bang (Giáo hoàng), và không có khả năng trở thành công dân Mỹ thực thụ. Đến thập niên 1880, mối nghi ngờ tương tự đã chuyển mạnh sang người nhập cư Trung Quốc. Đến thập niên 1920, nó lại chuyển sang người Nam và Đông Âu

• Có phải người La Mã cấp tiến hơn nhiều so với những gì ta chịu thừa nhận?

  Có một xu hướng phổ biến là những chàng trai trẻ mê đế chế La Mã qua phim ảnh và lịch sử đại chúng, rồi hình dung nó như một đế chế quân phiệt, cánh hữu, nam tính quá mức và tuyệt vời cho đàn ông. Spartacus, Rome, Gladiator... ở những mức độ khác nhau đều tạo ra cảm nhận rằng La Mã là một dạng văn hóa chiến binh, đôi khi sa lầy trong sự suy đồi. Gladiator II đẩy điều này tới mức lố bịch. Riêng với bộ phim đó, tôi khuyên nên đọc bài phê bình của Brett, ở acoup.blog:

• Phải chăng triết lý của Rand tàn phá nước Mỹ ghê gớm hơn nhiều so với ta tưởng?

  Một trong những điều kỳ lạ nhất của chủ nghĩa bảo thủ Mỹ hiện đại là một người Nga vô thần vốn khinh miệt tôn giáo, giễu cợt lòng từ thiện, ghét chủ nghĩa dân tộc, và coi sự hy sinh bản thân là một dạng suy đồi đạo đức lại bằng cách nào đó trở thành một trong những vị thánh bảo hộ của phong trào này. Tất nhiên là không hoàn toàn. Rất nhiều người bảo thủ vẫn chối bỏ bà. Nhưng từ vựng đạo đức của bà dù sao vẫn rò rỉ ra khắp nơi, đặc biệt là vào văn hóa kinh doanh và tư duy của giới tinh hoa Cộng h

• Bạn có còn nhận ra hệ tư tưởng bảo thủ trong Đảng Cộng hòa nữa không?

  Tôi từng nghĩ mình hiểu mình đang thuộc về điều gì. Không phải theo kiểu mù quáng, sùng bái, mà theo nghĩa nó có một sự nhất quán đại khái. Thị trường tự do, thương mại tự do, chính quyền nhỏ. Tôn trọng các định chế, trách nhiệm cá nhân, nghi ngờ quyền lực tập trung, nhất là khi nó xuất hiện ở Washington. Còn nhớ chứ? Bạn không nhất thiết phải đồng ý với mọi lập trường, nhưng ít ra bạn còn nhận ra được hình hài của hệ tư tưởng.

• Bạn đâu phải tỷ phú, vậy sao lại bỏ phiếu như thể mình là tỷ phú?

  Một trong những lối kể chuyện hiệu quả nhất trong chính trị Mỹ là thuyết phục giới chuyên môn bình thường rằng họ cùng hạng với tỷ phú. Một cặp vợ chồng kiếm 220.000 đô một năm ở một thành phố lớn vẫn phụ thuộc vào lương. Họ vẫn lo lắng về sa thải, chi phí nhà ở, y tế, chăm con, và hưu trí. Họ không thể mua ảnh hưởng chính trị. Họ không thể làm chuyển động thị trường. Họ không thể sống vô thời hạn nhờ tài sản tăng giá rồi vay thế chấp nó một cách tối ưu thuế. Họ không sống cùng một thực tại kinh

• Có phải tỷ phú không muốn thêm tiền, mà muốn một tỷ trọng lớn hơn trong nền kinh tế?

  Một sai lầm người bình thường mắc phải khi nghĩ về tỷ phú là cho rằng họ vẫn quan hệ với tiền theo cách của tầng lớp trung lưu khá giả. Không phải vậy. Với một hộ gia đình kiếm 90.000 đô một năm, thêm 50.000 đô làm thay đổi cuộc sống một cách thực chất. Với người kiếm 500.000 đô, thêm vài trăm nghìn vẫn thay đổi mức độ lựa chọn, địa vị, trường học, khu dân cư, mức căng thẳng. Nhưng một khi đã chạm tới mức giàu cực đoan, tiêu dùng không còn là điểm mấu chốt nữa vì tiêu dùng của con người có giới

• Có phải Zelensky là tất cả những gì giới "manosphere" ước mình trở thành?

  Một lý do khiến Zelensky khơi dậy sự căm ghét kỳ lạ đến vậy từ vài góc của internet là vì ông phá nát một câu chuyện họ tự kể cho mình về nam tính. Câu chuyện ấy được cho là đơn giản. Đàn ông thực thụ thì áp đảo, mạnh mẽ về thể chất, lạnh lùng về cảm xúc, hoài nghi định chế, không thể bị làm cho xấu hổ. Cái thứ rác rưởi mà Andrew Tate và đám diễn viên của ông ta đang rao cho Gen Z.

• Phải chăng tất cả chúng ta đã bị 401(k) bắt cóc để chống lưng cho tầng lớp tỷ phú?

  Một trong những việc tác động sâu rộng nhất nước Mỹ từng làm là thay quỹ hưu trí truyền thống bằng 401(k), rồi dồn hàng triệu người bình thường vào thị trường chứng khoán qua các quỹ chỉ số và tài khoản hưu trí. Không phải vì nó biến đa số người Mỹ thành chủ sở hữu vốn theo bất kỳ nghĩa nào. Sở hữu cổ phiếu vẫn áp đảo tập trung ở nhóm 0,1 phần trăm trên cùng. Nhưng nó cho đủ số người một phần liên đới khiến công chúng bắt đầu đồng cảm về mặt cảm xúc với lợi ích của tầng lớp sở hữu tài sản. Điều

• Có phải người giàu thực chất là những người theo chủ nghĩa xã hội, dù họ sẽ không bao giờ thừa nhận?

  Tầng lớp trung lưu và bình dân thường hiểu sai giàu thực sự nghĩa là gì. Họ hình dung một bảng cân đối lớn hơn, một căn nhà đẹp hơn, những kỳ nghỉ sang hơn, và nhiều tự do hơn để mua sự tiện lợi. Đó là một phần. Nhưng còn chẳng phải phần quan trọng nhất.

• Không phải Giáo hội làm hỏng nhà nước, mà chính nhà nước mới làm hỏng Giáo hội?

  Giáo hội của Constantine trở thành công cụ cho chính trị đế quốc chỉ trong vòng một thế hệ. Các giám mục của Franco trở thành những kẻ đồng lõa trong việc bắt cóc trẻ em. Patriarch Kirill ban phước cho các cuộc chiến. Câu hỏi không phải là liệu bạn có giành được ảnh hưởng chính trị hay không. Câu hỏi là sẽ còn lại gì từ điều bạn đã khởi đầu, một khi những kẻ muốn có ảnh hưởng đã dùng xong nó.