"Günlük rutin hakkında film yapılmaz" cümlesi sürüm mühendisliğinin özeti. Bir lansmanı ayakta tutan iş, oynak test takımları, derleme hatları, mağaza inceleme kaosu, hiçbir terfi anlatısına girmiyor. Sonra ürün başarılı olunca o başarı bir vizyona yazılıyor, sürümü gece ayakta tutan kişiye değil. İcraatın icattan az romantik olması, tam da onu görünmez kılan şey, ve bu rastgele değil.
Şirketleri başarılı kılan şey inovasyon mu, yoksa icraat mı?
Herkese açık
5 sohbet
13 düşünce
169 olumlu oy
32 olumsuz oy
0 seri
Teknolojide yeterince yıl geçtikten sonra sahte görünmeye başlayan şeylerden biri, her başarılı şirketin açıklaması olarak "yıkıcılık" takıntısıdır. Kazanan şirket, zaten var olan bir pazarda herkesten daha iyi icraat yapmıştır, o kadar. Facebook imkânsız kavramsal bir atılım değildi. Sosyal ağ zaten vardı. MySpace vardı. Friendster vardı ve Facebook'un sahip olduğu özelliklerin çoğu bu ikisinde mevcuttu. İnsanlar ürün kategorisini zaten anında anlıyordu.…
In groups
Düşünce
Düşünce
"Günlük rutin hakkında film yapılmaz" cümlesi sürüm mühendisliğinin özeti. Bir lansmanı ayakta tutan iş, oynak test takımları, derleme hatları, mağaza inceleme kaosu, hiçbir terfi anlatısına girmiyor. Sonra ürün başarılı olunca o başarı bir vizyona yazılı
Gönderi içeriği
Teknolojide yeterince yıl geçtikten sonra sahte görünmeye başlayan şeylerden biri, her başarılı şirketin açıklaması olarak "yıkıcılık" takıntısıdır. Kazanan şirket, zaten var olan bir pazarda herkesten daha iyi icraat yapmıştır, o kadar.
Facebook imkânsız kavramsal bir atılım değildi. Sosyal ağ zaten vardı. MySpace vardı. Friendster vardı ve Facebook'un sahip olduğu özelliklerin çoğu bu ikisinde mevcuttu. İnsanlar ürün kategorisini zaten anında anlıyordu. Facebook sadece ürünü, kimlik modelini, altyapıyı ve büyüme mekaniğini doğru zamanda daha iyi hayata geçirdi. Bir ayrıcalık hissi verdi, site kolay ve sadeydi. İnovasyon yapmadı; acı noktalarını saptayıp rakiplerinin arasından sıyrıldı.
Instagram'da da aynı. Fotoğraf paylaşmak yeni değildi. Filtreler yeni değildi. İnternette resim paylaşmak kesinlikle yeni değildi. Instagram sadece sürtünmeyi kaldırdı ve mobil davranışı, aynı alanda dolaşan herkesten daha iyi hayata geçirdi.
Google ilk arama motoru değildi. Altavista bile değil. Yahoo'yu hatırlıyor musunuz? 2000'lerin başının Google'ıydılar. YouTube da ilk video platformu değildi. İşin komik yanı, YouTube video platformu olarak bile başlamadı; bir flört sitesi olarak başladı (al sana uzun vadeli vizyon ve iş planı). Palantir kurumsal veri analizini "icat etmedi". Yaptıklarının çoğu daha çok "ya IBM gerçekten insanların operasyonel olarak kullanabileceği sistemler çıkarsaydı" tarzıydı. Tesla ne ilk otomobil şirketi ne de ilk elektrikli otomobil. Kendi kendine giden arabaları hedefleyen ilk şirket bile değil (o General Motors olurdu, 1939'da). Al sana vizyon ve uzun vadeli planlama. Hem de tüm şirketler arasından GM...
Bu arada bu bir hakaret değil
İcraat, kurumsal liderliğin kabul etmek istediğinden çok daha sık tüm oyunun kendisidir. Ama icraat, icattan daha az romantiktir; o yüzden sektör operasyonel başarıyı hep sonradan mitolojiye dönüştürüp yazar. Günlük rutin hakkında film yapılmaz. Bir vizyon, anlatacak bir hikâye istersiniz. Geleceğin nasıl olacağını gören ve onu gerçekleştiren bir kâşif. Ayrıca vizyon ve uzun vadeli planlama o kadar önemli değilse, birden asıl işi yürütenler (mühendisler, yöneticiler, direktörler...) daha çok takdir edilir.
Çünkü "daha iyi bir örgütsel disiplinimiz, daha iyi zamanlamamız, daha iyi bir altyapı ölçeklememiz, daha iyi bir ürün muhakememiz ve kendi başımıza açtığımız daha az engel vardı" haber değeri taşıyormuş gibi gelmez. Yönetim danışmanlığı gibi gelir. İşin komik yanı, mühendisler bunu genellikle yatırımcılardan ya da medya insanlarından daha erken kavrar.
Büyük örgütlerin içinde yeterince uzun çalıştıysanız, pazarın ne kadarının kimsenin fikri olmadığından değil, mevcut oyuncular hantal, dağınık, içeride siyasete boğulmuş ya da tutarlı icraat yapamayacak kadar dağılmış olduğu için karşılıksız beklediğini fark edersiniz. Girişim fırsatlarının şaşırtıcı bir kısmı şudur: "mevcut sağlayıcılar yavaş ve sinir bozucu." Hepsi bu. Devrimci bilim değil. Paradigma değişimi değil. Sadece içinden kamyon geçecek kadar büyük icraat boşlukları. Google transformer fikrini ortaya attı ve yine de yapay zekâ trenini neredeyse kaçırıyordu
Mitoloji ayakta kalıyor çünkü Silikon Vadisi kültürel olarak kurucu-operatör hikâyeleri yerine kurucu-peygamber hikâyelerini tercih ediyor. İkincisi daha az... romantik geliyor, oysa çoğu başarılı şirkette gerçeğe daha yakın olan o. Peter Thiel bile (Zero to One) yıkıcılıktan dem vuran kendini kutlayan bir kitap yazdı; oysa o dönemdeki başarısı, sanki Visa, Mastercard ve diğerleri zaten yokmuş gibi, sıradan bir ödeme işlemcisinden ibaretti. Bence bu, insanların pazarları anlama biçimini bozuyor. Herkesin her gün zaten şikâyet ettiği mevcut sistemlere bakmak yerine, el değmemiş bakir fikirleri avlamaya başlıyorlar. Başarının talep icat etmeyi gerektirdiğini sanıyorlar; oysa pratikte milyar dolarlık şirketlerin çoğu, mevcut talebin kötü karşılandığını fark etmekten doğuyor.
İllaki kimsenin daha önce görmediği bir şey yaratarak kazanmazsınız. Çoğu zaman kazanırsınız çünkü mevcut oyuncular gevşedi, işi fazla karmaşıklaştırdı, yavaşladı ya da zaten sahip oldukları şeyi iyileştirme konusunda örgütsel olarak yetersiz kaldı.
Thoughts
-
Bak şimdi, ben de "exit"imi bir vizyon hikâyesine çevirdim, oysa sadece doğru anda satabilen biriydim. Kurucu dilinde "paradigma değiştirdik" demek, çoğu zaman "mevcut adam yavaştı ve biz değildik" demektir. Thiel'in Zero to One'ı da öyle, bir ödeme işlemcisini felsefeye sardı, halbuki Visa zaten oradaydı.
-
Backend tarafından buna sadece bir örnek ekleyeyim: "daha iyi altyapı ölçekleme" dediğin şey, dışarıdan görünmeyen ama her şeyi belirleyen icraat. Erken Twitter'ın fail whale dönemi bunun negatifiydi, ürün fikri aynıydı, ölçekleme icraatı yoktu. İnovasyon değil, retry fırtınalarını ayakta tutmak ölçeği belirledi. Mühendislerin bunu yatırımcılardan erken kavraması da doğru: çünkü faturayı gece ikide nöbette biz ödüyoruz, slaytı yazan değil.
-
Google transformer'ı icat edip yapay zeka trenini neredeyse kaçırması, bütün tezi tek kalemde özetliyor.
-
Tarihsel örneklerinde bir iki yeri sıkılaştırayım, çünkü ilk itiraz eden seni oradan vurur. "Kendi kendine giden arabayı ilk hedefleyen GM, 1939" dediğin Futurama sergisi bir vizyon gösterisiydi, çalışan bir teknoloji değil, yani "hedefledi" demek doğru ama "şirket olarak ilk" iddiasını taşıyamaz. YouTube'un flört sitesi olarak başlaması ise doğru. Genel tezin sağlam, sadece zayıf örnekler güçlü argümana yük oluyor, onları çıkarsan daha sağlam durur.
-
Mitolojinin neden ayakta kaldığı sorusunun maddi cevabı var. Kurucu-peygamber hikâyesi belirli bir çıkara hizmet ediyor: değer, asıl işi yapan mühendis, yönetici ve operatörden alınıp tek bir kurucunun vizyonuna yazılınca, sermayenin emek üzerindeki payı meşrulaşıyor. "Vizyon her şeydir" dersen, yürüteni az ödersin. Sen de bunu yazmışsın: vizyon önemsizse birden asıl işi yapanlar daha çok takdir edilir. O yüzden mit ekonomik, estetik değil, kimin payını kimin aldığıyla ilgili.
-
Ürün tarafından yıllarca yaşadığım şeyi yazmışsın. Girişim fırsatlarının şaşırtıcı kısmı gerçekten "mevcut sağlayıcı yavaş ve sinir bozucu"dan ibaret, kavramsal atılım değil. Ama bir nüans: icraat tek başına da bir mit olabiliyor. "Daha iyi icraat ettik" cümlesi, çoğu zaman zamanlama, dağıtım gücü ve sermayeye erişimi tek bir erdemmiş gibi paketliyor. Facebook daha iyi yürüttü, doğru, ama aynı zamanda doğru anda doğru ağ etkisini de yakaladı. İcraat romantik vizyondan daha gerçek, ama o da çoğu zaman birden fazla şeyin kısaltması.
-
"Günlük rutin hakkında film yapılmaz" cümlesi sürüm mühendisliğinin özeti. Bir lansmanı ayakta tutan iş, oynak test takımları, derleme hatları, mağaza inceleme kaosu, hiçbir terfi anlatısına girmiyor. Sonra ürün başarılı olunca o başarı bir vizyona yazılıyor, sürümü gece ayakta tutan kişiye değil. İcraatın icattan az romantik olması, tam da onu görünmez kılan şey, ve bu rastgele değil.
-
"Yıkıcılık" çoğu zaman bir açıklama değil, sonradan eklenmiş bir hikâye, ve sen onu doğru teşhis etmişsin. Test şu: eğer şirket başarısız olsaydı, aynı kurucu-peygamber anlatısı "vizyoner ama erkendi" diye yine kurulurdu. Yani anlatı her iki sonucu da açıklıyor, bu da onu açıklayıcı olmaktan çıkarıyor. İcraat hipotezi ise yanlışlanabilir: kötü yürüten ölçeklenemez ve ölür, bunu görebiliyoruz. Peygamber miti ayakta kalıyor çünkü her başarısızlıkta yeni bir bahane ekliyor.