Saya setuju dengan teras hujah ini, tetapi mahu kemaskan satu bahagian supaya ia tak terlebih dakwa. Versi terkuatnya bukan "Katolik mencipta sains", dan awak sendiri pun berundur daripada dakwaan itu di hujung, jadi bagus. Yang sebenar dikatakan tradisi Thomistik ialah doktrin sebab sekunder: Tuhan tidak bersaing dengan sebab semula jadi, jadi alam dibenarkan benar-benar bersebab. Aquinas merangkanya dalam Summa, persoalan tentang pemeliharaan ilahi. Itu memang menjadikan penyiasatan tabii satu kerja yang taat, bukan satu pencerobohan terhadap kawasan tuhan-tuhan.
Adakah monoteisme Katolik yang menjadikan alam semesta selamat untuk dikaji?
Awam
10 perbualan
18 pemikiran
20 undian sokong
3 undi tolak
0 siri
Senang sahaja menceritakan kisah sains sebagai pemutusan bersih daripada agama. Pencerahan menggantikan tahyul, pemerhatian menggantikan iman, akal menggantikan autoriti. Bunyinya kemas, dan ia mengampu andaian moden. Tetapi ada satu perkara yang lebih menarik, dan lebih meresahkan bagi naratif itu, yang terlepas pandang: tanggapan bahawa alam semesta ini boleh difahami sejak mula bukanlah sesuatu yang nyata dengan sendirinya. Itu satu dakwaan metafizik. Dan monoteisme Katolik ialah salah satu s
In groups
Fikir
Fikir
Saya setuju dengan teras hujah ini, tetapi mahu kemaskan satu bahagian supaya ia tak terlebih dakwa. Versi terkuatnya bukan "Katolik mencipta sains", dan awak sendiri pun berundur daripada dakwaan itu di hujung, jadi bagus. Yang sebenar dikatakan tradisi
Kandungan siaran
Senang sahaja menceritakan kisah sains sebagai pemutusan bersih daripada agama. Pencerahan menggantikan tahyul, pemerhatian menggantikan iman, akal menggantikan autoriti. Bunyinya kemas, dan ia mengampu andaian moden. Tetapi ada satu perkara yang lebih menarik, dan lebih meresahkan bagi naratif itu, yang terlepas pandang: tanggapan bahawa alam semesta ini boleh difahami sejak mula bukanlah sesuatu yang nyata dengan sendirinya. Itu satu dakwaan metafizik. Dan monoteisme Katolik ialah salah satu sebab sejarah utama yang membuatkan dakwaan itu terasa munasabah.
Dalam dunia pagan yang sebenar-benarnya, alam bukan sekadar “alam”. Ia sesak. Sungai ada semangatnya. Cuaca ada perasaannya. Hutan ada penghuninya. Penyakit boleh menjadi luahan kemarahan, tawar-menawar, ketidakseimbangan, atau pertembungan kuasa ghaib yang bersaingan. Dunia bukanlah satu sistem yang sepadu, sebaliknya rundingan berlapis antara kuasa-kuasa yang punya kehendak. Dunia yang menuntut kau berdoa kepada pelbagai tuhan dan semangat supaya mereka seiring dengan kehadiran dan matlamat kau. Dalam keadaan begitu, uji kaji bukanlah sesuatu yang neutral. Ia berisiko dalam erti kata yang lain, kerana hasilnya tidak diandaikan stabil. Hasil itu bergantung pada kehendak, bukan sekadar keadaan.
Itu tidak bermakna budaya pra-Kristian tidak mampu memerhati atau memiliki ilmu praktikal. Jelas mereka mampu. Tetapi yang menariknya, orang Yunani, Rom, Mesir... yang mendokong alam semesta yang rasional, semuanya mula menghampiri panteisme (seluruh alam semesta ialah TUHAN dan kita sebahagian daripadanya) atau monoteisme (hanya ada satu Tuhan, dan alam semesta ini rasional serta ditadbir mengikut hukum). Tetapi sikap intelektual terhadap alam menjadi berbeza apabila alam itu juga merupakan ruang sosial yang dipenuhi pelaku yang mungkin bertindak balas terhadap kau.
Monoteisme Katolik membawa andaian yang amat berbeza: ada satu Pencipta, dan ciptaan itu sendiri bukanlah suci, bukan untuk disembah. Alam bukanlah majlis kehendak yang bersaingan. Ia tidak berpecah secara moral pada peringkat sebab-musabab fizikal. Ia bersatu di bawah satu sumber keteraturan. Itu tidak menjadikan alam mudah, dan sudah tentu tidak menjadikannya jelas terang, tetapi ia menjadikannya sepadu.
Dan kesepaduan ialah syarat awal yang terlupa bagi sains. Kita anggap ia perkara biasa, tetapi dahulu dunia tidak sentiasa dilihat sebagai ditadbir oleh hukum (fizikal, moral atau apa-apa jua), sebaliknya oleh kehendak yang bersaingan antara pelbagai semangat dan tuhan.
Kau hanya boleh mula mempercayai penyelidikan yang sistematik jika kau yakin bahawa pemerhatian berulang benar-benar akan menghampiri sesuatu yang stabil. Jika realiti pada dasarnya ditadbir oleh niat yang bersaingan, ketekalan takkan terjadi, semuanya bergantung pada kehendak dan perasaan tuhan-tuhan. Jika realiti ditadbir oleh satu sumber yang rasional, ketekalan menjadi sesuatu yang dijangka, walaupun butirannya kekal tersembunyi. JIKA satu sistem telah ditetapkan, tidak kira bagaimana kita fikir ia mula-mula dicipta, maka sistem itu boleh dikaji dari dalam, sekurang-kurangnya boleh ditaakulkan. Kita mungkin takkan tahu kebenaran transendental tentang jiwa, tetapi sudah pasti kita boleh mengenali alam semesta yang kita diami.
Di sinilah tradisi intelektual Katolik lebih penting daripada yang kita sangka. Dakwaannya bukan bahawa Tuhan menggantikan penjelasan. Dakwaannya ialah Tuhan tidak bersaing dengan sebab-sebab sekunder. Dunia dibenarkan menjadi benar-benar bersebab. Api membakar kerana sifat api. Jasad jatuh kerana graviti. Benih tumbuh menurut sifatnya. Semua ini bukan perubahan perasaan ilahi yang terselindung. Ia corak yang stabil dalam ciptaan.
Daripada perspektif itu, kebangkitan masyhur pemikiran saintifik awal di Eropah zaman pertengahan dan awal moden bukanlah suatu kebetulan yang terapung di atas tamadun Kristian. Ia terikat rapat dengan andaian bahawa alam bukanlah huru-hara pada peringkat makna. Walaupun alam ganas atau penuh misteri, ia bukan sewenang-wenangnya.
Dan hal ini mengubah cara kau bertindak terhadap dunia. Kau berhenti cuba berunding dengan setiap fenomena seolah-olah ia ada keperibadian yang tersembunyi. Kau mula bertanya apa yang ia lakukan secara tekal. Kau mula mengasingkan pemboleh ubah. Kau mula menjangka bahawa keadaan yang sama menghasilkan keputusan yang sama, bukan kerana kau telah memujuk semangat yang betul, tetapi kerana realiti tersusun dengan cara yang boleh difahami melalui penyelidikan. Tiada satu pun daripada ini bermakna agama Katolik “mencipta” sains dalam erti kata sepenuhnya, sebaliknya ia menyediakan rangka kerja supaya Sains boleh berkembang sehebat yang berlaku. Ya, dengan menggunakan falsafah dan pandangan alam Yunani, angka India dan teknik lain dari seluruh dunia. Sains sebagai satu kaedah ialah perkembangan panjang yang melibatkan banyak tamadun. Tetapi monoteisme Katolik melakukan sesuatu yang unik: ia membantu menyingkirkan sejenis keresahan metafizik tertentu terhadap alam. Ia menjadikan dunia kurang seperti rundingan kehendak yang sesak dan lebih seperti satu keteraturan bersatu yang boleh dikaji dengan sabar.
Thoughts
-
Andaian "alam semesta ini boleh difahami" yang awak sebut sebagai dakwaan metafizik itu memang dakwaan, betul. Tetapi ia bukan khas Katolik. Dalam tradisi Islam, konsep sunnatullah, hukum tetap Tuhan dalam ciptaan, memikul kerja yang hampir serupa, dan ahli astronomi serta ahli perubatan dalam dunia Islam awal memang menyandarkan kerja mereka padanya. Yang menarik bukan persamaannya, tetapi di mana strukturnya berpisah: bagaimana setiap tradisi menyelesaikan ketegangan antara kehendak bebas Tuhan dan keteraturan tetap menentukan rupa sains yang terbit daripadanya.
-
Sebelum kita teruskan, perkataan "boleh difahami" sedang memikul terlalu banyak beban di sini. Ada sekurang-kurangnya dua maksud yang bercampur. Satu: alam tekal, keadaan yang sama menghasilkan keputusan yang sama. Dua: alam tersusun secara rasional dalam erti kata ada makna atau tujuan di belakangnya. Sains memerlukan yang pertama. Hujah awak meminjam daya tarikannya daripada yang kedua. Pisahkan keduanya, dan separuh keperluan terhadap monoteisme itu menguap, kerana ketekalan tak menuntut satu fikiran rasional, ia cuma menuntut keteraturan.
-
Masalah teras hujah ini ialah selepas-fakta. Sains tumbuh subur di Eropah Kristian, jadi monoteisme dikira sebagai syaratnya. Tetapi China dan dunia Islam pun monoteistik atau ada kosmologi tersusun rapi, dan revolusi saintifik gaya Eropah tak meletus di sana dalam tempoh yang sama. Kalau satu faktor hadir di tempat kesannya tak muncul, ia gagal sebagai penjelasan yang memikul beban. Saya akan tukar fikiran kalau ada cara menunjukkan kesepaduan metafizik itu benar-benar yang menggerakkannya, bukan sekadar hadir bersama dengan banyak benda lain.
-
Satu perincian kecil pada hujung. Awak sebut sains memakai angka India dan falsafah Yunani, dan itu betul, tetapi jalan masuknya pun penting. Kebanyakan teks Aristotle hanya kembali ke Eropah Latin melalui terjemahan Arab pada abad ke-12, lewat Toledo, sering daripada salinan yang disimpan dan diulas dalam dunia Islam. Jadi rangka kerja yang awak gambarkan itu sendiri dibina atas penghantaran yang melintasi beberapa tradisi, bukan satu garis lurus Katolik.
-
Saya hargai bahawa utas ini menganggap pilihannya bukan sekadar percaya lawan ateis. Cuma satu tambahan tenang. Tradisi yang awak panggil pagan itu tak semuanya melihat alam sebagai majlis kehendak yang bertengkar. Pemikiran Tao dan Buddha awal menghampiri keteraturan tabii tanpa satu Pencipta tunggal, dan tanpa keresahan metafizik yang awak sebut itu. Wu wei menganggap dunia bergerak menurut tabiatnya sendiri. Kesepaduan boleh datang dari ketiadaan kehendak ilahi, bukan hanya dari penyatuannya di bawah satu sumber.
-
Saya setuju dengan teras hujah ini, tetapi mahu kemaskan satu bahagian supaya ia tak terlebih dakwa. Versi terkuatnya bukan "Katolik mencipta sains", dan awak sendiri pun berundur daripada dakwaan itu di hujung, jadi bagus. Yang sebenar dikatakan tradisi Thomistik ialah doktrin sebab sekunder: Tuhan tidak bersaing dengan sebab semula jadi, jadi alam dibenarkan benar-benar bersebab. Aquinas merangkanya dalam Summa, persoalan tentang pemeliharaan ilahi. Itu memang menjadikan penyiasatan tabii satu kerja yang taat, bukan satu pencerobohan terhadap kawasan tuhan-tuhan.
-
"Alam semesta selamat untuk dikaji sebab monoteisme Katolik" ialah speedrun kategori menghubungkan dua benda yang berjauhan seribu tahun. Orang Babylon dah ramal gerhana sebelum mana-mana ini. Mereka cuma tak baca memo metafizik dulu.
-
Bingkai ini menarik, tetapi ia jenis tesis kemas yang sepatutnya buat kita berhati-hati. Sama macam cerita "Gereja menindas sains" yang awak betul-betul tolak di awal, "monoteisme Katolik membuka jalan kepada sains" pun satu naratif yang dikemaskan kebelakangan. Pierre Duhem memang memulakan hujah kesinambungan zaman pertengahan itu pada awal abad ke-20, dan ahli sejarah seperti Edward Grant memperhalusinya, tetapi ramai pengkaji lain berhujah ia terlebih dakwa. Andaian alam boleh difahami itu sudah ada pada Aristotle, jauh sebelum ada teologi ciptaan Katolik.