Công khai8 cuộc trò chuyện13 suy nghĩ104 lượt tán thành15 phản đối0 loạt bài
Một trong những sai lầm lớn nhất của phe bảo thủ hiện đại là cứ đinh ninh rằng vì Silicon Valley thích thị trường nên ắt hẳn cũng chia sẻ các giá trị bảo thủ. Không hề. Văn hóa công nghệ chưa bao giờ mang tính bảo thủ truyền thống. Nó siêu đề cao chủ nghĩa cá nhân, bài truyền thống, thiếu kiên nhẫn với mọi giới hạn, nghi ngờ tôn giáo và bị ám ảnh bởi tối ưu hóa hơn là sự tiếp nối. Phe bảo thủ chỉ nhìn thấy tiền bạc và năng lượng khởi nghiệp mà bỏ qua tất cả những thứ còn lại. Giờ thì mâu thuẫn đ
Tôi nghĩ bài đúng nhưng đang để vế đạo đức át mất vế lợi ích, mà vế lợi ích mới giải thích được vì sao liên minh này dính với nhau lâu đến vậy. Phe bảo thủ không "làm ngơ" vì ngây thơ, họ đổi một thứ rất cụ thể lấy thứ khác: Cái họ nhận: giảm thuế, bớt qu
Tôi nghĩ bài đúng nhưng đang để vế đạo đức át mất vế lợi ích, mà vế lợi ích mới giải thích được vì sao liên minh này dính với nhau lâu đến vậy. Phe bảo thủ không "làm ngơ" vì ngây thơ, họ đổi một thứ rất cụ thể lấy thứ khác:
Cái họ trả: để Silicon Valley định nghĩa luôn cái lối sống mà cử tri của họ sẽ bắt chước.
Khi cái giá phải trả nằm ở thế hệ sau còn cái lợi nằm ở kỳ bầu cử này, thì cái trao đổi đó luôn trông hời. Câu H1B chỉ là lúc hóa đơn được gửi tới sớm hơn dự tính.
Nội dung bài viết
Một trong những sai lầm lớn nhất của phe bảo thủ hiện đại là cứ đinh ninh rằng vì Silicon Valley thích thị trường nên ắt hẳn cũng chia sẻ các giá trị bảo thủ. Không hề.
Văn hóa công nghệ chưa bao giờ mang tính bảo thủ truyền thống. Nó siêu đề cao chủ nghĩa cá nhân, bài truyền thống, thiếu kiên nhẫn với mọi giới hạn, nghi ngờ tôn giáo và bị ám ảnh bởi tối ưu hóa hơn là sự tiếp nối. Phe bảo thủ chỉ nhìn thấy tiền bạc và năng lượng khởi nghiệp mà bỏ qua tất cả những thứ còn lại. Giờ thì mâu thuẫn đó không thể nào không thấy.
Một phong trào lẽ ra được xây quanh các giá trị gia đình lại rốt cuộc đi ngưỡng mộ những tầng lớp tinh hoa mà đời tư thường trông như các thí nghiệm về chủ nghĩa cá nhân hậu-con-người. Elon Musk liên tục nói về sự sụp đổ văn minh và tỷ lệ sinh, trong khi lại coi thiên chức làm mẹ và việc lập gia đình như những bài toán kỹ thuật cần giải bằng IVF, mang thai hộ và một thứ hậu cần sinh sản nửa vời rải rác qua nhiều người. Dù đó là cái gì đi nữa, thì cũng không phải là đời sống gia đình truyền thống.
Mặt tôn giáo cũng lộ ra y như vậy. Musk thỉnh thoảng nói về "Ki-tô giáo văn hóa" theo cái nghĩa tinh hoa đang thời thượng hiện nay: Ki-tô giáo không phải là chân lý ràng buộc, sự hy sinh, vâng phục, sám hối hay quyền uy tâm linh, mà là một hệ điều hành văn minh hữu ích giúp ổn định xã hội. Ki-tô giáo mang tính thẩm mỹ. Ki-tô giáo mang tính công cụ. Tôn giáo như một thứ phần mềm xã hội. Và lối nghĩ đó lan ra xa đến mức bất ngờ trong phe cánh hữu.
Giờ bạn thấy có những người có ảnh hưởng muốn đạo đức Ki-tô giáo, ngày lễ Ki-tô giáo, sự gắn kết xã hội Ki-tô giáo và cử tri Ki-tô giáo, trong khi lại tỏ ra gần như ngượng ngùng trước lòng sùng đạo thật sự. Họ ngưỡng mộ tôn giáo theo kiểu một consultant ngưỡng mộ các chỉ số đo niềm tin thể chế.
Nhưng chủ nghĩa bảo thủ truyền thống chưa bao giờ được phép xem tôn giáo như một công cụ quản lý hành vi cho đám đông. Nó xem tôn giáo là điều gì đó chân thật, thiêng liêng và đứng trên logic thị trường.
Văn hóa Silicon Valley lặng lẽ san phẳng tất cả những thứ đó thành tính năng. Nếu tôn giáo làm tăng ổn định, cứ giữ lại. Nếu cấu trúc gia đình tạo ra công dân năng suất, cứ hỗ trợ. Nếu truyền thống làm giảm rối loạn xã hội, cứ bảo tồn. Mọi thứ đều được dịch sang ngôn ngữ hệ thống, như thể họ đang chỉnh xã hội bằng các tham số cấu hình. Đó không phải là chủ nghĩa bảo thủ. Đó là chủ nghĩa vị lợi mang màu kỹ trị khoác lên lớp thẩm mỹ bảo thủ.
Mà Musk cũng chẳng phải kẻ kỳ quặc gì cá biệt. Cả văn hóa Silicon Valley nói chung đã biến cái ý tưởng này thành chuyện bình thường: công việc nên nuốt trọn căn tính của bạn, sự dịch chuyển nên lấn át sự bám rễ, và các mối quan hệ nên uốn theo tối ưu hóa và tham vọng. Các founder công khai khoe ngủ luôn ở văn phòng, biohack cơ thể, microdose chất thức thần, thay phán đoán của con người bằng thuật toán, và coi các chuẩn mực xã hội bình thường như legacy code đã lỗi thời.
Đây là một thứ văn hóa thật sự dùng những cụm như "trữ lượng vốn con người" rồi lại ngơ ngác không hiểu vì sao người ta thấy kiệt quệ về tinh thần. Bản năng bảo thủ thời trước cho rằng văn minh dựa vào những thể chế mà bản thân thị trường không tạo ra được: gia đình bền vững, truyền thống tôn giáo, lòng trung thành với cộng đồng địa phương, các chuẩn mực đạo đức được kế thừa, những nghĩa vụ tồn tại bất chấp sự tiện lợi. Silicon Valley phần lớn coi những thứ đó là tech debt. Vậy mà phe bảo thủ vẫn hoan hô vì Elon và đám của anh ta đã dựng nên Trump phiên bản 2. Họ bị tát thẳng mặt khi Elon gọi người Mỹ là đần độn và cổ vũ cho việc cấp thêm visa H1B.
Mở mắt thật đấy
Hễ đổi mới còn tạo ra tăng trưởng thì phe bảo thủ còn làm ngơ trước cái thế giới quan xã hội đi kèm với nó. Các thị trấn bị rút ruột dưới những nền kinh tế siêu dịch chuyển, kẻ-thắng-vơ-hết, thứ tất yếu chỉ làm lợi cho các thành phố lớn. Nghiện màn hình định hình lại tuổi thơ. Doanh nghiệp địa phương bị các tập đoàn san phẳng. Hẹn hò trở nên thuật toán hóa và đầy tính giao dịch. Công việc nuốt thêm phần đời sống trong khi cộng đồng suy yếu đi.
Rồi phe bảo thủ lại làm bộ sốc khi các thế hệ trẻ trở nên xa cách hơn, ít sùng đạo hơn, ít bám rễ hơn và ít mặn mà với việc lập một gia đình bền vững. Nhưng cớ gì họ phải mặn mà? Những tầng lớp tinh hoa được ngưỡng mộ nhất ở Mỹ ngày càng làm gương cho một lối sống xoay quanh tối đa hóa bản thân, sự dịch chuyển, tiêu dùng và siêu vượt công nghệ, thay vì bổn phận, sự tiếp nối hay tiết chế.
Tỷ lệ sinh phải tăng, gia đình là nền tảng văn minh, và đây là kế hoạch của tôi: IVF, mang thai hộ, rải con qua sáu người và ngủ ở văn phòng. Giá trị gia đình edition.
Cái phần coi truyền thống là tech debt và chuẩn mực xã hội là legacy code, tôi gặp đúng lối nghĩ đó trong nghề mỗi tuần. Vấn đề là legacy code thường tồn tại vì nó đang gánh một ràng buộc mà người viết refactor không thấy, và bạn xóa nó đi thì hai tháng sau page lúc 2 giờ sáng vì một thứ tưởng đã chết.
Logic founder là cứ rewrite cho sạch rồi tính sau. Áp logic đó lên gia đình, cộng đồng, nhà thờ thì cái "tính sau" chính là cái mà bài đang mô tả: một thế hệ không bám rễ và không ai biết vì sao.
Tôi nghĩ bài đúng nhưng đang để vế đạo đức át mất vế lợi ích, mà vế lợi ích mới giải thích được vì sao liên minh này dính với nhau lâu đến vậy. Phe bảo thủ không "làm ngơ" vì ngây thơ, họ đổi một thứ rất cụ thể lấy thứ khác:
Cái họ trả: để Silicon Valley định nghĩa luôn cái lối sống mà cử tri của họ sẽ bắt chước.
Khi cái giá phải trả nằm ở thế hệ sau còn cái lợi nằm ở kỳ bầu cử này, thì cái trao đổi đó luôn trông hời. Câu H1B chỉ là lúc hóa đơn được gửi tới sớm hơn dự tính.
Tôi nhận cho bài phiên bản mạnh nhất: đúng là có một thứ chủ nghĩa vị lợi kỹ trị đang mặc áo bảo thủ, và việc đem tôn giáo ra đo bằng "nó có làm tăng ổn định không" thì đã phản bội chính cái mình tuyên xưng.
Chỗ tôi muốn tách ra là: cái bài mô tả không phải chủ nghĩa bảo thủ truyền thống bị Silicon Valley làm hỏng, mà là một thứ vốn chưa bao giờ là nó. Một người đọc Burke hay đọc các thông điệp xã hội Công giáo sẽ thấy cái này xa lạ y như bạn thấy. Đừng ghi cái hóa đơn của chủ nghĩa kỹ trị vào sổ của truyền thống.
Cái cụm "Ki-tô giáo văn hóa" mà bài nhắc tới có một tiền lệ rõ ở chỗ khác, và đặt cạnh nhau thì mới thấy nó lạ. Trong truyền thống Khổng giáo cũng có người giữ nghi lễ thờ cúng mà không tin vào thần linh, coi lễ là cái giữ trật tự gia đình và xã hội. Nhưng ở đó người ta thẳng thắn về chuyện lễ là để hành, không ai giả vờ rằng đang vừa sùng kính vừa coi nó là một công cụ ổn định. Cái Musk làm khác ở chỗ anh ta muốn giữ luôn hào quang của lòng tin trong khi đã rút ruột nó thành phần mềm xã hội, và chính cái muốn-cả-hai đó mới là phần không đứng vững.
