Ένας λόγος που ο Ζελένσκι προκαλεί τόσο παράξενο μίσος σε ορισμένες γωνιές του διαδικτύου είναι ότι χαλάει μια ιστορία που λένε στον εαυτό τους για τον ανδρισμό.
Η ιστορία υποτίθεται πως είναι απλή. Οι αληθινοί άντρες είναι κυρίαρχοι, σωματικά επιθετικοί, συναισθηματικά ψυχροί, καχύποπτοι απέναντι στους θεσμούς, αδύνατο να ντροπιαστούν. Οι μπαρούφες που ο Άντριου Τέιτ και οι μιμητές του σερβίρουν στη GenZ. Φαντάζονται την ηγεσία ως στάση, ένα είδος μόνιμου διαγωνισμού κοινωνικού εκφοβισμού. Γι' αυτό τόσο μεγάλο κομμάτι αυτού του οικοσυστήματος έχει εμμονή με τα σήματα στάτους, τα τελετουργικά ταπείνωσης, τη γλώσσα της ιεραρχίας, το «frame», τη δημόσια απαξίωση, το ξεκαθάρισμα σε νικητές και χαμένους. Είναι ο ανδρισμός νοούμενος κυρίως ως κοινωνική τοποθέτηση. Κι έπειτα ένας πρώην κωμικός καταλήγει να ηγείται μιας χώρας μέσα σε μια εισβολή, και ξαφνικά όλο το μοντέλο μοιάζει κάλπικο.
Ο Ζελένσκι δεν χωράει καθόλου στη μυθολογία τους. Ήταν ηθοποιός. Μιλάει με συναίσθημα δημόσια. Δείχνει κουρασμένος. Ζητάει βοήθεια από τους συμμάχους αντί να προσποιείται απόλυτη αυτάρκεια. Φοράει στρατιωτικά ρούχα εκστρατείας που κανονικά θα τα κορόιδευαν ακριβώς αυτοί οι άνθρωποι αν τα φορούσε οποιοσδήποτε άλλος. Κι όμως, κάτω από πραγματική πίεση, μέσα σε μια πραγματική εθνική έκτακτη ανάγκη, έγινε για εκατομμύρια ανθρώπους αναγνώσιμος ως γενναίος.
Γιατί η αληθινή ηγεσία σε κρίση σπάνια μοιάζει με τη φαντασιακή εκδοχή του ανδρισμού που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο. Συνήθως μοιάζει με το να απορροφάς τον φόβο χωρίς θεατρινισμούς, να συνεχίζεις να λειτουργείς ενώ είσαι εξαντλημένος, να διαχειρίζεσαι συμμαχίες, να κάνεις δημόσιους συμβιβασμούς και να μένεις ψυχικά ακέραιος ενώ άνθρωποι πεθαίνουν εξαιτίας αποφάσεων που φέρουν το όνομά σου. Κι ενίοτε εξαιτίας των λαθών σου…
Μεγάλο μέρος της διαδικτυακής ανδρικής κουλτούρας είναι βελτιστοποιημένο για περιβάλλοντα όπου τίποτα από αυτά δεν απαιτείται, γιατί όλα είναι βιτρίνα. Γι' αυτό η συνωμοσιολογική εμμονή γύρω από τον Ζελένσκι μοιάζει συχνά συναισθηματικά δυσανάλογη. Η εμμονή με κρυφές βίλες, αφανή διαφθορά, σκηνοθετημένο ηρωισμό, φήμες για κοκαΐνη, αφηγήματα περί μαριονέτας. Κάποιος σκεπτικισμός απέναντι σε κυβερνήσεις εν καιρώ πολέμου είναι φυσιολογικός. Τα κράτη λένε ψέματα ασταμάτητα στους πολέμους. Όμως η ένταση εδώ δείχνει διαφορετική. Λιγότερο αναλυτική, περισσότερο αναπληρωματική. Η κρυφή συναισθηματική ανάγκη είναι να υποβαθμιστεί αυτό που εκείνος αντιπροσωπεύει.
Αν είναι διεφθαρμένος, ψεύτικος, δειλός, χειραγωγημένος, κρυφά παρακμιακός, τότε η αντίφαση εξαφανίζεται. Τότε οι άντρες που έχτισαν ταυτότητες πάνω στο θέατρο της κυριαρχίας δεν χρειάζεται πια να εξηγήσουν γιατί ένας πρώην κωμικός επέδειξε πιο αναγνωρίσιμο δημόσιο θάρρος απ' όσο εκείνοι ποτέ. Η μυθολογία επιβιώνει.
Και, το σημαντικότερο, στην ουσία δεν πρόκειται για την Ουκρανία. Το ίδιο μοτίβο το βλέπεις κάθε φορά που ο επιδεικτικός ανδρισμός συγκρούεται με το θεσμικό βάρος.
Άνθρωποι που χρόνια χτίζουν την εικόνα τους ως αδίστακτοι αλήτες της αλήθειας συχνά δείχνουν χαμένοι μέσα σε οργανισμούς που απαιτούν υπομονή, διπλωματία, συνέπεια και λογοδοσία. Άντρες που μιλούν ακατάπαυστα για ιεραρχία και δύναμη στο διαδίκτυο συχνά καταρρέουν σε καταστάσεις που έχουν να κάνουν με φροντίδα, αβεβαιότητα, παρατεταμένη θυσία ή πραγματική ευθύνη διοίκησης. Η παράσταση μεταφέρεται άσχημα, γιατί ήταν βελτιστοποιημένη για τους θεατές.
Η διαδικτυακή κουλτούρα του ανδρισμού υποτιμά συστηματικά τη διαχείριση και τη μέριμνα, γιατί η μέριμνα είναι λιγότερο κινηματογραφική από την κυριαρχία. Όμως ακριβώς εκεί έγκειται ο αληθινός ανδρισμός. Στο να ηγείσαι των ανθρώπων σου και να τους φροντίζεις.
Το να κυβερνάς μια χώρα υπό εισβολή τελικά περιλαμβάνει εφοδιαστική, διαχείριση ηθικού, συντήρηση συμμαχιών, πειθαρχία απέναντι στα μέσα, συμβολική επικοινωνία και συναισθηματική αντοχή. Όχι αλαζονεία από podcast. Όχι ειρωνική αποστασιοποίηση. Όχι «alpha energy». Καμία «αύρα».
Γι' αυτό επίσης ο Ζελένσκι προκαλεί τόσο παράξενη γνωστική ασυμφωνία ειδικά σε αυτούς. Πέτυχε στη μοναδική αρένα που σιωπηρά αντιμετωπίζουν ως την τελική δοκιμασία του ανδρισμού: την ηγεσία εν καιρώ πολέμου. Και το έκανε ενώ παραβίαζε σχεδόν κάθε αισθητικό σημάδι που η υποκουλτούρα τους συνδέει με την ανδρική νομιμότητα. Αυτό δεν αφομοιώνεται άνετα μέσα στην ιδεολογία, οπότε εκτρέπεται σε περιφρόνηση και συνωμοσία.
Όχι επειδή τον βλέπουν καθαρότερα απ' όλους τους άλλους. Επειδή τον χρειάζονται ψεύτικο.