Ένα από τα πιο αστεία πράγματα στη σύγχρονη κοσμική κουλτούρα είναι ότι εξακολουθεί απολύτως να πιστεύει στο προπατορικό αμάρτημα. Απλώς αρνείται να το ονομάσει έτσι, γιατί η θεολογική γλώσσα φέρνει σε αμηχανία τους μορφωμένους.
Άκου πώς περιγράφουν τον άνθρωπο οι σύγχρονοι θεσμοί. Μας κυβερνά η ασυνείδητη προκατάληψη, μας διαμορφώνουν οι παιδικές μας συνθήκες, μας χειραγωγούν οι αλγόριθμοι, μας παγιδεύουν οι βρόχοι ντοπαμίνης, μας στρεβλώνουν τα κοινωνικά κίνητρα, μας τυφλώνει η ιδεολογία, και κατά κανόνα είμαστε ανίκανοι να δούμε καθαρά τα ίδια μας τα κίνητρα.
ναι, ακριβώς…
Όποιος καθολικός πέρασε ποτέ από κατήχηση…
Ο σύγχρονος κοσμικός άνθρωπος συχνά φαντάζεται ότι ο χριστιανισμός δίδαξε κάποια μοναδικά ζοφερή εικόνα για την ανθρωπότητα. Όμως η κουλτούρα της κοσμικής ελίτ ακούγεται συχνά ακόμη πιο απαισιόδοξη. Ο χριστιανισμός τουλάχιστον λέει ότι ο πεσμένος άνθρωπος μπορεί να επιδιώξει την αλήθεια, τη μετάνοια, την αρετή και τη χάρη, και τελικά την επανένωση με τον Θεό. Η σύγχρονη κοσμική κουλτούρα ολοένα και περισσότερο περιγράφει τον άνθρωπο σαν ένα μονίμως προγραμματιζόμενο ζώο, παγιδευμένο μέσα σε συστήματα που μετά βίας καταλαβαίνει.
Ένας μεσαιωνικός ιερέας προειδοποιούσε για την υπερηφάνεια, την πλεονεξία, τη ματαιοδοξία, τον φυλετισμό, τη λαγνεία και την αυταπάτη. Ένας σύγχρονος ακαδημαϊκός προειδοποιεί για τη γνωστική προκατάληψη, τη συμφεροντολογική σκέψη, τα κίνητρα στάτους, τις τραυματικές αντιδράσεις και την ιδεολογική αιχμαλωσία.
Διαφορετικό λεξιλόγιο. Τα ίδια δεινά.
Το ενδιαφέρον είναι να βλέπεις επιθετικά αντιθρησκευτικούς ανθρώπους να επανεφευρίσκουν τη χριστιανική ανθρωπολογία, ενώ επιμένουν ότι ξέφυγαν από τη δεισιδαιμονία. Οι χριστιανοί λένε ότι ο άνθρωπος έχει μια κατεστραμμένη φύση που ρέπει προς τον εγωισμό και το σφάλμα. Η κοσμική κουλτούρα λέει ότι ο άνθρωπος είναι ψυχολογικά υπονομευμένος από την εξελικτική του καλωδίωση, την κοινωνική του διαμόρφωση και τα υποσυνείδητα τραύματα.
Ακόμη και η δομή εξακολουθεί να μοιάζει θρησκευτική. Εξομολογούμαστε το προνόμιό μας. Εξετάζουμε τις υπόρρητες προκαταλήψεις μας. Υποβαλλόμαστε σε τελετουργίες ιδεολογικού εξαγνισμού στον χώρο εργασίας. Ολόκληρα επαγγέλματα υπάρχουν πια για να ξεσκεπάζουν την κρυφή διαφθορά που λειτουργεί κάτω από τη συνειδητή μας αντίληψη.
Ο χριστιανισμός παρατήρησε αυτό το πρόβλημα εδώ και πολύν καιρό. Η ουσιαστική διαφορά είναι ότι ο χριστιανισμός συνδέει την ανθρώπινη φθορά με τη λύτρωση. Η κοσμική κοινωνία προσφέρει ολοένα και περισσότερο διάγνωση χωρίς συγχώρεση. Είσαι διαμορφωμένος, προκατειλημμένος, ψυχολογικά κατακερματισμένος, ιστορικά ενοχοποιημένος, ασυνείδητα συνένοχος, και διαμορφωμένος από συστήματα που δεν μπορείς να αντιληφθείς πλήρως. Καλή τύχη.
Πιθανότατα γι’ αυτό η σύγχρονη κουλτούρα φτιάχνει συνεχώς υποκατάστατα θρησκείας μέσα από την πολιτική, τη θεραπεία, την κουλτούρα του ευ ζην και τα κινήματα ταυτότητας. Φαίνεται πως ο άνθρωπος δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς κάποια εξήγηση για το γιατί είναι αξιοπρεπής, φθαρμένος, ένοχος, αυταπατώμενος, και παρ’ όλα αυτά ικανός κάπως να αλλάξει. Ο χριστιανισμός είχε ήδη μία.
Όμως η σύγχρονη κοινωνία προτιμά να την ξανανακαλύψει αργά μέσα από podcast νευροεπιστήμης και σεμινάρια ανθρώπινου δυναμικού, παρά να παραδεχτεί ότι η Εκκλησία ίσως είχε καταλάβει κάτι μόνιμο για την ανθρώπινη φύση.