คนที่ตอนนี้กำลังทำสิ่งที่มีหลักฐานรองรับมากที่สุดสำหรับสุขภาพระยะยาว บ่อยครั้งกลับไม่ใช่คนที่ทำตามคำสั่งหมอ พวกเขาเล่นเวตสม่ำเสมอ นอนเป็นเวลา กินอาหารที่ไม่ผ่านการแปรรูปเป็นหลัก ออกไปข้างนอก จัดการความเครียด และรักษาสายสัมพันธ์กับคน ไม่ได้สวนทางกับคำแนะนำหรอกนะ แต่ก็ไม่ได้มีหมอเป็นคนนำทางเหมือนกัน
ส่วนที่แปลกสำหรับผมคือ คนกลุ่มนี้จำนวนไม่น้อยกลับเชื่อในเรื่องที่เอาเข้าจริงไม่มีน้ำหนักเลย นมดิบเป็นทางเลือกที่ดีต่อสุขภาพ ตื่นตระหนกเรื่อง seed oil จนเอามาอธิบายทุกอย่างได้หมด ระแวงคำแนะนำสาธารณสุขทั่วไปแบบ influencer น้ำมันหอมระเหย กิน carnivore ล้างพิษ... คำแนะนำที่ดีกับคำแนะนำที่แย่มันมาด้วยกันเป็นแพ็ก นั่นแหละที่ทำให้ผมหงุดหงิด
การแพทย์มันดีนะ เอาจริง
เวลาร่างกายมีอะไรผิดปกติขึ้นมาจริงๆ การแพทย์สมัยใหม่ก็ยังเป็นคำตอบที่ถูกอยู่ดี ผมอยากพูดตรงนี้ไว้ก่อน เพราะการคุยเรื่องนี้หลายครั้งมันมั่วจนแยกไม่ออก แล้วผมก็ไม่อยากให้ใครเข้าใจผิดว่าผมเป็นอีกหนึ่ง paleo ขาประจำ การแพทย์คือสถาบันที่เอาทฤษฎีเชื้อโรคมาแทนที่ความเชื่องมงาย สร้างศาสตร์ที่ทำให้การผ่าตัดรอดได้ วางมาตรฐานสุขอนามัย กดโรคติดต่อลงในระดับที่ไม่มีระบบไหนก่อนหน้านี้เข้าใกล้ได้เลย และทำให้คนรอดชีวิตในทุกๆวันด้วยยา การวินิจฉัย และการดูแลฉุกเฉินที่ถ้าให้คนยุคก่อนเห็นคงดูเป็นปาฏิหาริย์ ตอนป่วยหนักหรือบาดเจ็บสาหัส สิ่งที่คุณอยากได้คือการแพทย์สมัยใหม่นี่แหละ
ปัญหาไม่ใช่ว่าการแพทย์ไม่รู้เรื่องการป้องกัน ปัญหาในมุมผมคือ ระบบมันไม่ได้ถูกออกแบบมาให้ส่งมอบเรื่องนี้ได้ดี และก็ไม่ได้ให้รางวัลกับคนทำงานที่ทำมัน... โครงสร้างแบบจ่ายตามบริการ การพบหมอ primary care ที่สั้นเฉียบ วัฒนธรรมหมอเฉพาะทาง และตรรกะการเบิกจ่าย ทุกอย่างชี้ไปที่การรักษาอาการที่มาปรากฏตรงหน้า มันไม่ได้ชี้ไปที่การใช้เวลาจริงจังกับรูปแบบการนอน อาหาร นิสัยการเคลื่อนไหว ภาระความเครียด และสภาพแวดล้อมทางสังคมที่ก่อตัวเป็นปัญหานั้นมาตลอดสิบปี หมอจำนวนมากรู้ดีว่าเรื่องพวกนี้สำคัญ แต่โครงสร้างแทบไม่เปิดช่องให้พวกเขาลงมือกับมันเลย โครงสร้างผลิตสิ่งที่แรงจูงใจมันเรียกร้องออกมา
ช่องว่างนั้นเปิดช่องการตลาดที่เห็นได้ชัด คอมมูนิตี้ที่สร้างขึ้นรอบภาษาสุขภาพแบบ "ดึกดำบรรพ์" หรือต้านสมัยใหม่ เจอดีมานด์จริงที่การแพทย์ส่งมอบให้ไม่พอ ฝังอยู่ในกองเรื่องไร้สาระนั้น พวกเขาเจอ win เรื่องการป้องกันที่ของจริง ความสัมพันธ์ระหว่างการฝึกความแข็งแรงกับผลลัพธ์สุขภาพระยะยาว เป็นหนึ่งในข้อค้นพบที่ปรากฏซ้ำๆแข็งแรงที่สุดในงานวิจัยด้านการป้องกัน วินัยการนอนสำคัญ เวลาอยู่กลางแจ้งสำคัญ คุณภาพอาหารสำคัญ การมีสายสัมพันธ์กับคนสำคัญ การออกกำลังสำคัญ มันไม่ได้รักษามะเร็ง แต่มันช่วยป้องกันได้ ไม่มีอันไหนเลยที่เป็นความคิดนอกคอก มันแค่ถูกส่งมอบไม่พอในระบบคลินิกที่สร้างมาเพื่อรักษา ประคองอาการ และจัดการเป็นหลัก
ปัญหาคือคอมมูนิตี้พวกนี้แทบไม่เคยขายของพวกนั้นทีละอย่าง พวกเขาขายยกแพ็ก นิสัยที่ใช้ได้จริงมาห่อรวมกับความเชื่อที่ใช้เป็นเครื่องหมายแสดงตัวตน ตัวที่ช่วยให้คอมมูนิตี้แยกคนในกับคนนอกออกจากกัน นมดิบเป็นตัวอย่างที่ดี ในโลกนั้นมันกลายเป็นเหรียญตราของความไม่เชื่อสถาบัน ผู้เชี่ยวชาญ และกฎสาธารณสุขทั่วไป สุดท้ายเลยมีคนกินนมดิบแล้วป่วยเพื่อจะประกาศจุดยืน นั่นแหละเหตุผลที่ความคิดแย่ๆมันอยู่ข้างความคิดดีๆได้ง่ายขนาดนี้ สิ่งที่คอมมูนิตี้ส่งต่อคือความรู้สึกเป็นพวกเดียวกัน พอๆกับตัวการปฏิบัติเอง
ตรงนั้นแหละที่ความรู้เท่าทันทางคลินิกมันสำคัญ พูดง่ายๆคือผมหมายถึงความสามารถที่จะถามกับการปฏิบัติด้านสุขภาพแต่ละอย่างว่า "หลักฐานสำหรับเรื่องนี้โดยเฉพาะคืออะไร" ไม่ใช่ "ฉันเชื่อกลุ่มที่ยื่นเรื่องนี้ให้ฉันไหม" ถ้าคุณมีทักษะนี้ คุณก็เก็บการเล่นเวต วินัยการนอน แสงแดด การกินที่สะอาดขึ้น และการใส่ใจเรื่องความเครียดไว้ได้ พร้อมกับโยนนมดิบและความตื่นตระหนกแบบกลไกในอินเทอร์เน็ตทิ้งไป ถ้าคุณไม่มี คุณก็รับมาทั้งแพ็ก เพราะส่วนที่ดีมันทำให้ส่วนที่แย่ดูเหมือนได้มาอย่างสมเหตุสมผล
นี่แหละเหตุผลที่ผมไม่อยากเยาะเย้ยคนว่าไม่มีเหตุผล และก็ไม่อยากไปทำให้วงการสุขภาพทางเลือกดูสวยงามเพียงเพราะมันเจอ win เรื่องการป้องกันที่ของจริงอยู่ไม่กี่อย่าง คำตอบที่ดีกว่าคือยอมรับสองเรื่องไปพร้อมกัน การแพทย์ยังเป็นสถาบันที่น่าเชื่อถือที่สุดในเรื่องการรักษา เพียงแต่มันไม่ได้ถูกปรับให้เหมาะกับการป้องกันอย่างถูกต้อง และมันก็ทิ้งดีมานด์เรื่องการป้องกันไว้มากพอที่จะทำให้พวกหมอเถื่อนสร้างตลาดทับขึ้นมาได้ ถ้าระบบไม่ยอมสอนคนให้แยกการป้องกันที่ดีออกจากตำนานคอมมูนิตี้ที่แย่ คนอื่นก็จะมาสอนแทน ส่วนใหญ่ก็สอนแบบห่วยๆ ส่วนใหญ่ก็ทำให้คนป่วยด้วยนมดิบ
งานเรื่องสุขอนามัยมือของ Ignaz Semmelweis ที่ภายหลังทฤษฎีเชื้อโรคมายืนยันว่าถูก ยังคงเป็นหนึ่งในกรณีที่ชัดที่สุดของการที่การแพทย์ในที่สุดก็เรียนรู้และวางมาตรฐานการปฏิบัติที่ถูกต้อง หลังจากเจอแรงต้านจากสถาบัน
งานวิจัยด้านการฝึกความแข็งแรงมีความสัมพันธ์ที่ปรากฏซ้ำๆอย่างหนักแน่นกับผลลัพธ์สุขภาพระยะยาวที่ดีขึ้น รวมถึงอัตราการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุที่ต่ำลงในงานวิจัยเชิงสังเกต