กลุ่มที่แข็งแรงไม่ได้แข็งแรงเพราะเห็นพ้องกันในเป้าหมายเพียงอย่างเดียว แต่แข็งแรงเพราะคนหยุดเป็นนามธรรมต่อกัน เริ่มมองกันเป็นคนและเป็นเพื่อน นี่คือเหตุผลหนึ่งที่การกินข้าวด้วยกันสำคัญกว่าโปรแกรมสร้างวัฒนธรรมองค์กรอย่างเป็นทางการเสียอีก คุณไม่ต้องจัด workshop แพงๆหรือพา outing ไปไหนเพื่อสร้างวัฒนธรรมทีม แค่อยู่ตรงนั้นก็พอ กินข้าวเที่ยงกับทีม ให้พวกเขาได้กินด้วยกัน ดื่มกาแฟด้วยกัน...
การกินข้าวเที่ยงกับทีมไม่ได้เสกความภักดีขึ้นมาทันทีแบบมหัศจรรย์ ความสนุกแบบบังคับ โดยเฉพาะตอนที่มาจาก manager มันเหนื่อย แต่การได้กินข้าวด้วยกันบ่อยๆทำบางอย่างที่เล็กแต่มีประโยชน์ ซึ่งหลายองค์กรประเมินค่าต่ำไปตลอด มันลดความเป็นทางการลง สร้างความทรงจำร่วม และก่อความคุ้นเคยธรรมดาๆที่การร่วมมือกันในเรื่องยากๆต้องอาศัย นี่คือธรรมชาติของเราในฐานะมนุษย์ ตั้งแต่... เอาเป็นว่าตั้งแต่ไหนแต่ไรมา เรากินข้าวกับเผ่า กับครอบครัว กับคนใกล้ตัวเสมอ คนที่เราแคร์
เมื่อคนกินข้าวด้วยกันเป็นประจำ เขาจะเลิกเจอกันแค่ในกรอบที่เป็นทางการของงาน คุณจะได้ยินว่าน้ำเสียงของใครคนหนึ่งเป็นยังไงตอนที่เขาไม่ได้กำลังปกป้องจุดยืน ตอนที่เขาแค่เพลินกับอาหารแล้วเล่าเรื่องทีมบอลที่เชียร์ให้ฟัง คุณจะรู้ว่าเขาสนใจอะไร อารมณ์ขันเป็นแบบไหน หงุดหงิดกับอะไร ชอบไม่ชอบอะไรเล็กๆน้อยๆ และเนื้อแท้ของนิสัยเขา เขาก็จะรู้ของคุณเหมือนกัน ไม่ใช่เพราะคำนวณเชิงกลยุทธ์ แต่เพราะได้ผ่อนคลายต่อกัน
ผมเห็นความต่างนี้ในสถานการณ์การทำงานธรรมดาๆมาแล้ว ทีมที่เคยกินข้าวด้วยกันมาสักสิบกว่าครั้งมีโอกาสมากกว่ามากที่จะผ่านความขัดแย้งหนักๆไปได้โดยไม่พลิกไปเล่นตามขั้นตอนทันที ส่วนใหญ่เขาเคลียร์กันจบบนโต๊ะข้าวเที่ยงนั่นแหละ
ทหารกับทีมกีฬาทำแบบนี้ตลอดเพื่อสร้างความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน เพราะมันง่ายและได้ผลดีมาก ทีมงานที่ดีก็มักทำเองโดยไม่ต้องมีใครสั่ง การกินข้าวด้วยกันสร้างพิธีกรรมประจำที่ไม่มีดราม่า และพิธีกรรมนี่แหละเป็นส่วนหนึ่งของการที่กลุ่มจะกลายเป็นกลุ่มจริงๆ ไม่ใช่แค่คนมารวมกัน
manager มักมองข้ามเรื่องนี้ เพราะ manager ชอบนามธรรมที่เอาไปนำเสนอได้ team charter, OKR, ภาษาสาย values, โปรแกรม engagement ไม่ใช่สเต๊ก ไม่ใช่หม้อไฟ ไม่ใช่ทาโก้... บางอย่างก็ช่วยได้บ้างมั้ง แต่ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของทีมเกิดขึ้นทุกวัน และข้าวเที่ยงเป็นทางที่ดีในการสร้างมัน ความไว้ใจไม่ได้ถูกผลิตขึ้นในห้องประชุมตอนวิกฤต มันถูกสร้างไว้ก่อนหน้านั้น ในช่วงเวลาเล็กๆมากพอที่ทำให้พอเกิดวิกฤตแล้วทุกคนไม่กลายเป็นคนแปลกหน้าต่อกัน
แต่มันต้องเป็นข้าวเที่ยงจริงๆนะ ไม่ใช่อีเวนต์ที่ฝ่ายบริหารบังคับ ไม่งั้นพิธีกรรมจะเลิกเป็นเรื่องของคนแล้วกลายเป็นละครองค์กรไป
นี่ก็เป็นเหตุผลที่ทีม remote ลำบากกว่าที่ manager ของพวกเขายอมรับ ปัญหาไม่ได้อยู่แค่ที่ bandwidth หรือคุณภาพของ documentation แต่อยู่ที่การสูญเสียพิธีกรรมธรรมดาๆที่เกิดซ้ำๆ ซึ่งทำให้คนเต็มใจแบกกันและกันมากขึ้น โต๊ะข้าวร่วมกันไม่ใช่ทางออกวิเศษ มันแค่เป็นวิธีที่ถูกที่สุดและเก่าแก่ที่สุดวิธีหนึ่งในการเปลี่ยนเพื่อนร่วมงานให้เป็นคนที่รู้จักกันดีพอจะทนแรงเสียดทานต่อกันได้
เพราะงั้นใช่ คนที่กินข้าวด้วยกันก็สู้ด้วยกัน ไม่ใช่เพราะแซนด์วิชสร้างคุณธรรม แต่เพราะการกินข้าวด้วยกันซ้ำๆทำให้กลุ่มมีน้ำหนักความเป็นคนมากขึ้น ปัญหาความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันจำนวนมากจริงๆแล้วคือความล้มเหลวของโครงสร้างพื้นฐานทางสังคมธรรมดาๆ และโครงสร้างนั้นมักจะสามัญกว่าที่ culture deck พยายามทำให้ดูมากนัก ชาวสปาร์ตันรู้ ชาวโรมันก็รู้ กองทัพก็ทำ ทีนี้ก็ถึงตาคุณแล้ว :).