Αν είχα μία ώρα την εβδομάδα για άσκηση και ο στόχος ήταν να κρατήσω τις πιο πολύτιμες σωματικές ικανότητες όσο μεγαλώνω, μάλλον θα την περνούσα κάνοντας σπριντ. Όχι δουλειά ποδιών, όχι τρέξιμο, όχι HIT. Σκέτο σπριντ, σε ανηφόρες και ανώμαλο έδαφος. Σπριντ εδώ σημαίνει σύντομες, σχεδόν μέγιστες προσπάθειες των 10 με 15 δευτερολέπτων με πλήρη ανάκαμψη ανάμεσα στα reps. Όχι απαραίτητα ως άσκηση, αλλά ως στόχος.
Ο λόγος που το σπριντ υπερτερεί, κατά τη γνώμη μου, είναι ότι διατηρεί τις ικανότητες που είναι πιο πιθανό να χαθούν πρώτες και να μετρήσουν αργότερα: εκρηκτική δύναμη, στρατολόγηση μυϊκών ινών υψηλού κατωφλιού, σκληρή φόρτιση του σκελετού και την ικανότητα να βγάζεις ισχύ όταν τη χρειάζεσαι. Όλα αυτά, μέσα σε μια βίαιη κίνηση, ακριβώς αυτή που είναι πιο πιθανό να κάνεις σε μια έκτακτη ανάγκη. Ας ξεκινήσουμε από την ανάγκη
Λειτουργική φυσική κατάσταση
Είναι buzzword στους διαδικτυακούς κύκλους του fitness εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες. Και πάει από το να εστιάζει σε 3 κινήσεις που τάχα μεταφέρονται παντού (lol) μέχρι τις κινήσεις ζώων (lol). Λειτουργικό σημαίνει ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ, άρα σαφώς εξαρτάται από την εφαρμογή. Για έναν κολυμβητή, η λειτουργική προπόνηση είναι πολύ διαφορετική απ' ό,τι για μια μπαλαρίνα. Στην κολύμβηση δεν χρειάζεσαι γάμπες, σωστά; Τώρα φαντάσου να χορεύεις χωρίς αυτές.
Λειτουργικό σημαίνει ότι υπάρχει μια λειτουργία να εκτελεστεί. Άρα βάλε το μυαλό σου να δουλέψει, ζύγισε τη ζωή σου και δες τι σημαίνει για σένα λειτουργική προπόνηση! Αν δεν σου τυχαίνει να σηκώνεις ψυγεία στην πλάτη σου σε squat, τότε τι στο καλό προσπαθείς να φτάσεις τα 400lbs στο squat στο όνομα της λειτουργικής προπόνησης; Τέλος πάντων, πίσω στο θέμα.
Τότε ποιο είναι το νόημα του σπριντ;
Το σπριντ είναι αυτό που κάνεις όταν σκάει η βόμβα. Όταν το παιδί σου πνίγεται με ένα μήλο, όταν ο σκύλος σου βγαίνει τρέχοντας στον δρόμο, όταν χάνεις το λεωφορείο, όταν σου έρχεται ένα αυτοκίνητο καταπάνω, όταν το βάζεις στα πόδια από κάτι, όταν πιάνει φωτιά το κτίριό σου... Δεν τρέχεις χαλαρά πουθενά υπό πίεση. Δεν κάνεις animal walk, τρέχεις γαμώτο όσο πιο γρήγορα μπορείς. Και αν δεν μπορείς, πεθαίνεις εσύ ή κάποιος άλλος.
Άρα, ως στόχος, δεν είσαι με τίποτα λειτουργικός αν δεν μπορείς να κάνεις σπριντ. Αυτή είναι η βάση της ζωής σου. Πρέπει, οποιαδήποτε στιγμή της μέρας, να μπορείς να ξεκινήσεις και να κάνεις σπριντ. Μπορείς να προσθέσεις πράγματα σε αυτό που θεωρείς λειτουργικό, αλλά χρειάζεσαι μια βάση κοινή στους περισσότερους μας. Και νομίζω πως αυτή είναι το σπριντ.
Οκ, καλός στόχος. Είναι όμως καλή άσκηση;
Ξεκίνα από την ορμονική σηματοδότηση. Η αναερόβια δουλειά υψηλής έντασης δίνει διαφορετική οξεία ορμονική απόκριση από το σταθερό cardio, και το σπριντ είναι ένας από τους πιο καθαρούς καθημερινούς τρόπους να πάρεις αυτό το σήμα. Το σπριντ σε κάνει να εκκρίνεις αυξητική ορμόνη, τεστοστερόνη... Είναι τέλειο. Το νιώθεις πραγματικά, δοκίμασε απλώς, θα νιώσεις υπέροχα και θα καταλάβεις τι εννοώ.
Μετά το θέμα των fast-twitch ινών. Οι ίνες τύπου II στρατολογούνται όταν η δύναμη και η ταχύτητα πρέπει να εμφανιστούν τώρα, όχι κάποια στιγμή. Είναι οι ίνες που χρησιμοποιείς όταν συγκρατείσαι για να μην πέσεις, όταν επιταχύνεις, πηδάς, σκαρφαλώνεις ή κινείσαι με ορμή όταν το χρειάζεσαι. Φθίνουν κι αυτές πιο γρήγορα με την ηλικία όταν σταματάς να τις ζητάς. Κάποιος που δεν κάνει ποτέ σπριντ μπορεί να μένει μέτρια δραστήριος για χρόνια ενώ ταυτόχρονα αφήνει αυτές τις ικανότητες να διαβρωθούν. Γι' αυτό και το συνηθισμένο πακέτο συστάσεων, περπάτημα, ήπιο cardio, άρση μέτριου ρυθμού, δουλειά κινητικότητας, μπορεί να κρατάει κάποιον γενικά απασχολημένο ενώ του λείπει κάτι σημαντικό.
Η οστική πυκνότητα είναι ο τρίτος μηχανισμός, και μετράει πιο πολύ απ' όσο δείχνουν να πιστεύουν οι περισσότεροι. Το σπριντ φορτίζει το σύστημα σε υψηλή ταχύτητα και υψηλή κρούση. Αυτές οι δυνάμεις είναι ουσιαστικά μεγαλύτερες από όσες παίρνεις από το περπάτημα και συνήθως μεγαλύτερες από όσες παίρνεις από το χαλαρό τρέξιμο. Αν προσπαθείς να κρατήσεις τη δομική σου ανθεκτικότητα όσο μεγαλώνεις, αυτό μετράει. Οι κυρίαρχες συστάσεις τακτικά προτιμούν ό,τι συνταγογραφείται εύκολα και απλώνεται με ασφάλεια στους πολλούς. Δεν προτιμούν πάντα ό,τι διατηρεί τα περισσότερα κάτω από στενούς περιορισμούς.
Τέλος, το γεγονός ότι το σπριντ τα βάζει όλα μαζί. Σε κάνει να έρθεις αντιμέτωπος με το ότι τα ισχία σου είναι δύσκαμπτα, τα πέλματά σου αδύναμα, ο κορμός σου αδύναμος, το αριστερό σου πόδι πιο αδύναμο, ο αυχένας σου ασταθής... Σε κάνει να δεις τον αδύναμο κρίκο, αντί απλώς να σε σπρώχνει να κάνεις την ίδια άσκηση ξανά και ξανά με περισσότερο βάρος. Τα πόδια σου αξίζουν όσο τους επιτρέπουν τα πέλματά σου. Σε κάνει να συνειδητοποιήσεις, την πρώτη φορά που θα κάνεις σπριντ, ότι ο αυχένας σου έχει 10 χρόνια να γυμναστεί. Σε μένα έγινε ακριβώς αυτό: περίμενα πιασμένα πόδια την επόμενη μέρα και τελικά ο αυχένας ήταν ο μυς για τον οποίο έπρεπε να ανησυχώ απ' την αρχή.
Τότε γιατί δεν προτείνει το σπριντ κάθε προπονητής;
Κίνδυνος τραυματισμού και χώρος. Κοίτα, το σπριντ είναι δύσκολο. Επικίνδυνο, επιρρεπές σε τραυματισμούς και δύσκολο. Δεν διαβάζεις ένα άρθρο για κίνητρα (σαν κι αυτό) και πας κατευθείαν να το κάνεις. Δεν διαβάζεις έναν οδηγό 10 βημάτων και το κάνεις. Το κερδίζεις. Χτίζεις τα πόδια σου, κάνεις λίγο σπριντ, βλέπεις τι είναι αδύναμο και γυμνάζεις και δουλεύεις αυτό. Και θέλει μήνες. Αλλά μέσα σε αυτούς τους μήνες, το σπριντ συνεχίζει να φέρνει στην επιφάνεια τα αδύναμα σημεία σου και δουλεύεις για να τα διορθώσεις και να τα ενώσεις. Στο τέλος σε κάνει να δεις ότι δεν χρειάζεται να κάνεις ακόμα μεγαλύτερο squat, τα 300lbs είναι μια χαρά. Βλέπεις ότι τα 400lbs στο deadlift φτάνουν. Στην πραγματικότητα μετανιώνεις την προσπάθεια που έβαλες για να τα φτάσεις, μιας και σύντομα καταλαβαίνεις πως είναι υπερβολή. Δεν χρειάζεται ποτέ να κάνεις αυτές τις κινήσεις στην καθημερινότητα, οπότε γιατί να τις δουλεύεις τόσο πολύ για να βγάλεις τόσο μεγάλα νούμερα; Γιατί να μην κάνεις bulgarian split squats και να εξασφαλίσεις ότι και τα δύο πόδια είναι δυνατά και σταθερά μονόπλευρα, αφού έτσι χρησιμοποιείς τα πόδια σου τις περισσότερες φορές ούτως ή άλλως; Τι νόημα έχει το deadlift αν, όταν κουβαλάς πράγματα, πάντα η λαβή ή τα χέρια σου λυγίζουν πρώτα; Το σπριντ σε κάνει να αναλογιστείς τι μετράει πραγματικά στη φυσική κατάσταση. Σε τι σου χρησιμεύουν πόδια τόσο δυνατά αν τα ισχία σου είναι τόσο πιασμένα που δεν μπορείς ούτε να τρέξεις χωρίς πόνο;
Ναι, ακόμα σηκώνω βάρη και το κάνω συχνά και με δυνατή όρεξη. Αλλά έβαλα ποικιλία και τώρα εστίασα στους μικρότερους μυς. Σε ένα ισορροπημένο σώμα. Και όλα αυτά χάρη στο σπριντ που έφερε στην επιφάνεια τα αδύναμα σημεία μου.
Λοιπόν, εμπρός, κάνε σπριντ, τραυματίσου και μάθε ένα δυο πράγματα για το σώμα σου.
- Εγώ