ผมเคยคิดว่าตัวเองเข้าใจสิ่งที่ตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของมัน ไม่ใช่แบบศรัทธาหลับหูหลับตา แต่ในความหมายที่ว่ามันมีเส้นเรื่องที่พอจะลากต่อกันได้ ตลาดเสรี การค้าเสรี รัฐขนาดเล็ก เคารพสถาบัน รับผิดชอบตัวเอง ระแวงอำนาจที่กระจุกตัว โดยเฉพาะเวลามันโผล่มาที่ Washington จำได้ไหม ไม่ต้องเห็นด้วยกับทุกจุดยืนก็ได้ แต่อย่างน้อยก็มองออกว่ารูปร่างของอุดมการณ์มันเป็นยังไง
แล้ว Trump ก็เข้ามา และส่วนที่แปลกประหลาดไม่ใช่แค่ว่าอะไรเปลี่ยนไป แต่คือมีคนจำนวนมากแค่ไหนที่ยืนกรานว่าไม่มีอะไรเปลี่ยนเลยสักนิด
จากการค้าเสรีกลายเป็นภาษีนำเข้าในนามความรักชาติ
พวก Republican เคยมองการค้าเสรีเป็นเรื่องสามัญสำนึก ภาษีนำเข้าเป็นของที่เศรษฐกิจห่วยๆทำกัน เป็นของที่พวกคอมมิวนิสต์ทำกัน แล้ว Trump ก็เรียกภาษีนำเข้าว่า “สวยงาม” อยู่ดีๆลัทธิกีดกันการค้าก็กลายเป็นชาตินิยมทางเศรษฐกิจชนิดหนึ่ง เป็นสัญลักษณ์ของความภาคภูมิใจ Made in America! Republican จำนวนมากที่เคยพูดถึงตลาดด้วยความจริงจังแทบจะระดับศาสนา ตอนนี้ออกมาปกป้องภาษีนำเข้าในฐานะไพ่ต่อรองหรือบทลงโทษคู่แข่งต่างชาติ
หลักการไม่ได้หายไปไหน มันแค่ถูกรีแบรนด์ใหม่ให้กลายเป็นความแข็งกร้าว เราไม่ใช่พวกที่ผลักดันการค้าโลกกันมาตลอดหรือไง ภาษีนำเข้าเคยเป็นของที่พวกคอมมิวนิสต์ทำกันเพื่อพยุงตลาดและอุตสาหกรรมห่วยๆของตัวเองให้ลอยลำอยู่ได้ ไม่ให้ถูกยักษ์ใหญ่ทุนนิยมของโลกกลืนกินทั้งเป็น จำได้ไหม เราไม่ใช่พวกที่สร้างกำแพงไว้ขังคนเอาไว้ข้างในใช่ไหม งั้นเราก็ไม่ใช่พวกที่ต้องพึ่งภาษีนำเข้าเหมือนกัน
รัฐขนาดเล็ก???
นานมากแล้วที่พวก Republican มองการค้าเสรีเป็นความรู้ทางเศรษฐกิจขั้นพื้นฐาน ไม่ต้องถึงกับรักโลกาภิวัตน์ก็ได้ แต่ภาษีนำเข้าเป็นของที่ประเทศซึ่งทำงานไม่มีประสิทธิภาพเอามาใช้ตอนที่หมดมุก แล้ว Trump ก็เรียกภาษีนำเข้าว่า “สวยงาม” แล้วพรรค... ก็แค่ยอมรับมันไปดื้อๆ
อยู่ดีๆภาษีนำเข้าก็กลายเป็นความแข็งแกร่ง เป็นไพ่ต่อรอง เป็นความรักชาติ และใครก็ตามที่ออกมาชี้ว่าเรื่องนี้มันขัดกับหลักความเชื่อของฝ่ายอนุรักษนิยมที่ยึดถือกันมาหลายสิบปี ก็จะถูกบอกว่าเป็นพวกที่เข้าใจอนุรักษนิยมผิดมาตั้งแต่แรกเสียเอง มันไม่ได้เป็นแค่การเปลี่ยนนโยบาย แต่คือการได้เห็นคำคำหนึ่งเปลี่ยนความหมายไปต่อหน้า ในขณะที่ทุกคนแกล้งทำเป็นว่ามันไม่ได้เปลี่ยน
การขาดดุลเลิกเป็นเรื่องน่ากลัว
พวก Republican เคยมองหนี้และการขาดดุลเป็นเหมือนไฟไหม้ขั้นวิกฤต ในอดีตผมเองก็ไม่ได้เห็นด้วยกับเรื่องนี้ทั้งหมด แต่พอมาถึงการใช้จ่ายยุค Trump และมาตรการกระตุ้นช่วง COVID ความห่วงใยเรื่องการใช้จ่ายแบบอนุรักษนิยมก็หายไปเฉยเลย ขบวนการเดียวกันที่เคยวางวินัยการคลังไว้เป็นคุณธรรมหลัก ตอนนี้กลับมองว่าการขาดดุลพอรับได้ ถ้าการใช้จ่ายนั้นเข้ากับจังหวะทางการเมือง
ตอนนี้มันเป็นหลักการน้อยลง และเป็นแค่ประเด็นที่หยิบมาพูดตอนที่อีกพรรคขึ้นมาคุมอำนาจมากกว่า
การเมืองเชิงศีลธรรมยืดหยุ่นขึ้นกว่าเดิม
การเมืองสาย Evangelical เคยเน้นเรื่องศีลธรรมส่วนตัวของผู้นำ ไม่ได้สมบูรณ์แบบ ไม่ได้ยุติธรรมเสมอไป แต่มันเป็นส่วนหนึ่งของตัวตน การก้าวขึ้นมาของ Trump เปิดเผยอะไรบางอย่างที่ชวนอึดอัด มาตรฐานไม่ได้แค่ลดต่ำลง มันปรับตัวจนสุดทางเพื่อหาข้อแก้ตัวให้เขา
พฤติกรรมที่เคยทำให้อาชีพการเมืองพังในยุค Republican ก่อนหน้านี้ กลายเป็นเรื่องที่ต้องหาบริบทมารองรับ หาข้อแก้ตัว หรือเลิกพูดถึงไปเสียเฉยๆ สิ่งที่สำคัญแทนกลับเป็นการอยู่ฝ่ายเดียวกันในเรื่องการแต่งตั้งผู้พิพากษา นโยบาย และความขัดแย้งทางวัฒนธรรม มันยากที่จะไม่รู้สึกว่าศีลธรรมไม่ได้เป็นด่านคัดกรองอีกต่อไป มันกลายเป็นประเด็นที่จะหยิบมาใช้หรือมองข้ามก็ได้ ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ เราไม่ได้ภาคภูมิใจว่าตัวเองเป็นเสียงข้างมากที่มีศีลธรรมหรือไง
สถาบันของรัฐที่ช่วยให้เราชนะสงครามเย็น... กลายเป็นที่น่าสงสัย?
พวก Republican เคยพึ่งพิงหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายและสถาบันของรัฐบาลกลางอย่างหนัก FBI หน่วยข่าวกรอง และศาล ล้วนไม่สมบูรณ์แบบ แต่โดยรวมก็ชอบธรรม แล้วเรื่องนี้ก็เปลี่ยนไปด้วย ตอนนี้สถาบันเดียวกันนั้นมักถูกมองว่าน่าสงสัยทันทีที่มันให้ผลลัพธ์ขัดกับความคาดหวังทางการเมือง ความไว้ใจไม่ได้วางอยู่บนว่าสถาบันนั้นคืออะไรอีกต่อไป แต่อยู่ที่ว่ามันกำลังทำอะไรในจังหวะนั้นๆ มันสร้างความระแวงแบบเลือกที่รักมักที่ชังขึ้นมา ชนิดที่ในขบวนการรุ่นก่อนคงนึกภาพไม่ออกเลย
ความเปลี่ยนแปลงที่ทำให้ผมตกใจที่สุด
เรื่องนี้ยังรู้สึกเหมือนแคปซูลเวลาที่ถูกสับให้ปนเปกันไปหมด พวก Republican เคยพูดถึงรัสเซียด้วยความมั่นใจที่สืบทอดมาจากยุคสงครามเย็น สหภาพโซเวียตล่มสลายในสมัย George H. W. Bush และนั่นคือความสำเร็จครั้งใหญ่ มีช่วงเวลายาวนานที่การ “แข็งกร้าวกับรัสเซีย” ไม่ใช่แม้แต่คำถามที่แบ่งฝักแบ่งฝ่าย มันเป็นเรื่องที่ทุกคนเข้าใจตรงกันว่าความเข้มแข็งของอเมริกาแปลว่าไม่กระพริบตาใส่ Moscow แม้แต่ในยุค Obama ฝ่ายอนุรักษนิยมก็เย้ยเขาไม่หยุดว่า “อ่อนแอ” หรือ “ไร้เดียงสา” เรื่องรัสเซีย โดยเฉพาะ John McCain ที่มองการรุกรานของรัสเซียเป็นสิ่งที่ต้องเผชิญหน้าอย่างดังๆและไม่กำกวม ความคิดที่ว่าวันหนึ่ง Republican จะฟังดูแข็งกร้าวกับ Moscow น้อยกว่าพวก Democrat คงดูเป็นเรื่องไร้สาระสิ้นดี
แล้ว Trump ก็เข้าสู่การเมือง และน้ำเสียงก็เปลี่ยนไปในแบบที่ยังยากจะทำใจรับ แทนที่จะระแวงรัสเซีย กลับลังเลที่จะวิจารณ์มันแม้แต่นิดเดียว แทนที่จะระแวงโดยอัตโนมัติ กลับยกย่อง “ความแข็งแกร่ง” ของ Putin ครั้งแล้วครั้งเล่า แทนที่จะมองการแทรกแซงของรัสเซียเป็นการกระทำของศัตรู คำตอบกลับลอยไปทางเบี่ยงประเด็น ทำให้เรื่องเล็กลง หรือออกหน้าไม่เห็นด้วยกับการประเมินของหน่วยข่าวกรองสหรัฐฯ
และสำหรับคนจำนวนมากที่มองอยู่จากค่ายอนุรักษนิยมรุ่นเก่า ความสับสนงงงวยไม่ได้อยู่ที่เรื่องนโยบายอย่างเดียว แต่อยู่ที่การได้เห็นแก่นของตัวตนชิ้นหนึ่ง คือการ “แข็งกร้าวกับทรราช” ค่อยๆละลายกลายเป็นอะไรที่ยืดหยุ่นได้มากกว่าเดิมมาก ขึ้นอยู่กับว่าใครเป็นคนพูด ไม่ใช่ว่าอุดมการณ์เปลี่ยนใจในจังหวะเดียวที่ชัดเจน มันแย่กว่านั้น มันเลิกทำตัวเหมือนมีจุดยืนที่ตายตัวไปเลยต่างหาก
-
เศรษฐศาสตร์แบบ Republican ดั้งเดิมสร้างขึ้นบนการค้าเสรีและการบูรณาการกับโลก โดยเฉพาะตั้งแต่ยุค Reagan จนถึงต้นทศวรรษ 2000 การเมืองยุค Trump วางกรอบใหม่ให้ภาษีนำเข้าเป็นเครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์และสัญลักษณ์ของความเข้มแข็งของชาติ สิ่งที่เปลี่ยนไม่ใช่การมีอยู่ของลัทธิกีดกันการค้ามากเท่ากับกรอบทางศีลธรรมของมันภายในพรรค
-
อนุรักษนิยมแบบคลาสสิกเน้นการจำกัดอำนาจรัฐในแทบทุกขอบเขต เวอร์ชันสมัยใหม่มักแยกระหว่าง “รัฐที่เลว” (สวัสดิการ การกำกับดูแลฝ่ายพันธมิตร) กับ “รัฐที่ดี” (การบังคับใช้ทางวัฒนธรรม การกำกับดูแลเชิงลงโทษต่อฝ่ายตรงข้าม) หลักการกลายเป็นเรื่องมีเงื่อนไขแทนที่จะเป็นสากล
-
อนุรักษนิยมทางการคลังในอดีตมองการขาดดุลเป็นข้อจำกัดหลักของนโยบาย ในช่วงไม่กี่ปีมานี้ โดยเฉพาะหลังปี 2016 ข้อจำกัดนั้นอ่อนกำลังลงเมื่อการใช้จ่ายตอบโจทย์เป้าหมายทางการเมือง วาทกรรมยังคงอยู่ แต่ถูกนำมาใช้อย่างไม่สม่ำเสมอ ขึ้นอยู่กับว่าพรรคไหนกุมอำนาจ
-
การเคลื่อนไหวทางการเมืองสาย Evangelical ในยุคก่อนเน้นหนักเรื่องศีลธรรมส่วนตัวในฐานะคุณสมบัติของผู้นำ ในยุค Trump ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวนมากให้น้ำหนักกับการแต่งตั้งตุลาการ ผลลัพธ์เชิงนโยบาย และการอยู่ฝ่ายเดียวกัน มากกว่าความประพฤติส่วนตัว เส้นมาตรฐานทางศีลธรรมไม่ได้หายไป แต่มันชี้ขาดน้อยลง
-
การสนับสนุนของฝ่ายอนุรักษนิยมต่อสถาบันอย่าง FBI และหน่วยข่าวกรองกลายเป็นเรื่องมีเงื่อนไขมากขึ้น ความไว้ใจในตอนนี้ขึ้นอยู่กับการอยู่ฝ่ายเดียวกันทางการเมืองที่รับรู้ได้อย่างมาก มากกว่าบทบาทเชิงสถาบันเพียงอย่างเดียว ซึ่งเป็นการเปลี่ยนจากความภักดีต่อสถาบันโดยปริยายมาเป็นความระแวงแบบเลือกที่รักมักที่ชัง
-
นักรัฐศาสตร์มักเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า elite cueing ผสมกับการให้เหตุผลแบบมีแรงจูงใจ พูดง่ายๆคือ ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวนมากปรับความชอบเชิงนโยบายให้เข้ากับผู้นำทางการเมืองที่ตัวเองไว้ใจ แทนที่จะประเมินแต่ละประเด็นอย่างเป็นอิสระ