คนชอบไอเดียการเมืองราคาถูกเพราะมันดูสะอาดในเชิงศีลธรรม ตรรกะคือถ้านักการเมืองได้เงินเดือนน้อย เขาก็คงเข้ามาทำเพื่ออุดมการณ์ ถ้าเงินเดือนต่ำ คอร์รัปชันก็คงเติบโตได้ยากกว่า มันเป็นจินตนาการที่น่าหลงใหลแต่เป็นวิธีออกแบบรัฐที่แย่ ที่จริงมันคือวิธีคิดแบบ elite และนำไปสู่รัฐบาลของคนรวยที่มีกำลังจ่ายไหว
ตำแหน่งที่จ่ายต่ำไม่ได้ผลิตความบริสุทธิ์ทางศีลธรรม แต่กรองคนชนชั้นล่างออกจากการเข้ามาทำงานการเมือง ตัวกรองแรกคือชนชั้น ชีวิตสาธารณะกลายเป็นเรื่องง่ายขึ้นสำหรับคนรวย คนที่มีคอนเนกชันของตัวเอง คนเกษียณ พวกลูกคนมีกองมรดก และคนที่ครอบครัวรับภาระค่าตอบแทนงั้นๆไปได้เป็นปีๆ ที่เหลือต้องถามคำถามที่น่าเกลียดกว่านั้นก่อน คือฉันมีปัญญารับเงินเดือนแค่นี้มาทำงานนี้ไหม ประชาธิปไตยที่จ่ายแย่บ่อยครั้งก็แค่บีบให้คนที่พอจะเข้ามาได้แคบลง
ตัวกรองที่สองคือแรงกดดันให้หาเงินทางอื่น เงินไม่ได้หายไปจากการเมืองเพราะเงินเดือนทางการมันต่ำ มันเข้ามาทางประตูหลัง งาน lobbying ในอนาคต เก้าอี้บอร์ด สัญญากับสื่อ การพึ่งพาผู้บริจาค งานที่ปรึกษาหลังพ้นตำแหน่ง ส.ส. ที่ใช้เวลาหลายปีทำตัวให้เป็นประโยชน์กับอุตสาหกรรมที่ตัวเองกำกับดูแล แล้วเดินเข้าไปนั่งตำแหน่งที่ปรึกษาหลังพ้นงานที่จ่ายงาม ไม่ใช่อุบัติเหตุทางศีลธรรมที่บังเอิญเกิด ระบบสอนเขาไว้แล้วว่าค่าตอบแทนจริงๆอยู่ตรงไหน ถึงจุดหนึ่งคุณก็ต้องผ่อนบ้าน ตอนนี้กำลังมีดราม่าเรื่องที่ Mike Johnson พูดว่าสมาชิกสภาคองเกรสน่าจะทำ insider trading ได้:
เอาจริง หมอนี่ห่วยแตก เป็นพวกอ่อนแอ น่าสมเพช จับเจ่าเกาะ Trump เอาทุกอย่างไปเดิมพันกับเขา แต่ประเด็นที่เขาพูดคืออาการของโรคที่ผมกำลังพูดถึงพอดี เราทุกคนอยากมีบ้านเป็นของตัวเอง อยากไปเที่ยวต่างประเทศ อยากได้การรักษาดีๆ การศึกษาดีๆให้ลูก... นักการเมืองก็เหมือนกัน นี่ไม่ใช่กระทู้ที่จะมาเห็นใจคอร์รัปชัน แต่จะชี้ให้เห็นว่าเงินเดือนที่สูงขึ้นเปิดโอกาสให้คนรายได้น้อยเข้ามาทำงานได้ดีๆ พร้อมกับดูแลตัวเองไปได้ในระหว่างนั้นโดยไม่ต้องลงมือคอร์รัปชันแบบโจ่งแจ้ง
นั่นแหละคือเหตุผลที่ความภูมิใจทางศีลธรรมเรื่องการจ่ายนักการเมืองต่ำๆมักจะกลับหัวกลับหาง รัฐยกย่องตัวเองว่าประหยัด ขณะที่ยังเก็บช่องทางเข้าถึงแบบขุนนางไว้ และส่งเสริมคอร์รัปชันรูปแบบ "น่านับถือ" อย่าง insider trading นักการเมืองที่รับเงินเดือนต่ำได้เพราะตัวเองมีเกราะอยู่แล้ว ไม่ได้มีจิตวิญญาณเพื่อส่วนรวมมากไปกว่านักการเมืองที่จำเป็นต้องได้เงินเดือนจริงๆ เขาแค่อยู่ในตำแหน่งที่รับเอาความสูงส่งจอมปลอมของการเสียสละเพื่อสาธารณะมาได้สบายกว่า
Singapore เป็นตัวอย่างยุคใหม่ที่จริงจังจนคนไม่ค่อยชอบ เพราะมันทำให้ตรรกะของการออกแบบเห็นชัดเกินไป รัฐบาลของ Lee Kuan Yew ที่หลายคนถือว่าเป็นบิดาของ Singapore เลือกที่จะผูกค่าตอบแทนรัฐมนตรีระดับสูงเข้ากับเป้าหมายดึงคนเก่งและต้านคอร์รัปชัน เขาจ่ายให้ฝ่ายบริหารมากกว่ามาก เพื่อให้คนหัวกะทิอย่างน้อยก็มองงานราชการเป็นทางเลือกแทนที่จะไปเอกชนหมด ถ้าคุณอยากได้คนแกร่งๆมาอยู่ในรัฐบาล และอยากให้เขาถูกล่อใจให้ไปหาค่าตอบแทนแอบแฝงน้อยลง คุณก็ต้องจ่ายเขาเพื่อให้ได้แบบนั้น
เงินเดือนไม่ได้แก้ทุกอย่างหรอก แน่นอนว่าไม่ใช่ สังคมที่คอร์รัปชันจะจ่ายเจ้าหน้าที่ดีแค่ไหนก็ยังคอร์รัปชันอยู่ดี การบังคับใช้กฎหมายก็สำคัญ ความโปร่งใสก็สำคัญ บรรทัดฐานก็สำคัญ แต่ไม่มีอะไรในนั้นมาลบประเด็นง่ายๆนี้ได้ ค่าตอบแทนเปลี่ยนว่าใครมีปัญญามาทำตำแหน่งนี้ได้ และเปลี่ยนว่าคนในตำแหน่งจำเป็นต้องไปหาเงินทางอ้อมมากแค่ไหน
ชีวิตสาธารณะของอังกฤษในอดีตชี้ประเด็นเดียวกันจากอีกด้านหนึ่ง การเมืองมีกลิ่นอายของบทบาทผู้ดีส่วนหนึ่งก็เพราะผู้ดีคือคนที่มีกำลังพอจะใช้ชีวิตอยู่ในนั้นได้ ถ้าตำแหน่งมันอยู่ไม่ได้ในเชิงการเงิน ตำแหน่งก็กลายเป็นได้แค่งานอดิเรกของคนที่มีเกราะ หรือสะพานของคนที่มีคอนเนกชัน
ผมรู้ว่านักการเมืองหลายคนก็พวกชั่วๆ อยู่ในระบบนี้เพื่อตัวเอง ผมเห็น คุณก็เห็น ผมไม่ได้เรียกร้องให้ไปให้รางวัลพวกเขา ผมเรียกร้องระบบที่จูงใจให้คนชนชั้นล่างอยากเข้ามารับใช้ส่วนรวมด้วย ระบบที่ไม่ทำให้มันดูเหมือนเป็นการเสียสละเพื่อชาติ เพราะสำหรับคนรวย มันไม่มีการเสียสละอะไรเลย ในเมื่อตำแหน่งสาธารณะแทบไม่กระทบกระเป๋าเขาเลยด้วยซ้ำ