Liệu AI có cướp việc của tôi?

Discussions

• Có phải mấy sếp từng bảo kỹ sư sẽ bị AI thay thế lại chính là người bị AI thay thế nhanh nhất?

  Năm ngoái feed LinkedIn của tôi có hẳn một thể loại riêng. Một program manager hay một "delivery lead" hay ai đó có chữ Agile trong headline sẽ đăng một screenshot AI đang viết một function, kèm một câu kiểu "thế mà người ta bảo nghề này an toàn, cứ học code đi" rồi gom về bốn trăm like từ chính những người làm cùng cái nghề đó. Hàm ý lúc nào cũng là phần gõ phím của nghề kỹ sư mới chính là cái nghề kỹ sư, và giờ model gõ được rồi thì cái tầng lớp gõ phím đó coi như xong.

• Phải chăng AI đang khiến các sếp loạn trí theo đúng nghĩa y học?

  Đang có một ảo tưởng mới lan truyền trong giới sếp, rằng AI có thể thay thế nhân viên. Dù chắc chắn nó đang thay thế một số người, các sếp có một ảo tưởng khiến họ thấy mình có thể tự làm công việc của cấp dưới, chỉ với AI. Rằng họ có thể code! Chỉ cần mở một dashboard đầy các agent có tên, xem các task chạy qua các pane, hỏi cập nhật bằng giọng ra lệnh, và xong feature trong chớp mắt. Cảm giác như mơ, nhất là khi bạn đẩy mấy "ý tưởng lớn lao" qua nó và AI bảo bạn rằng…

• Có phải AI đang khiến ta không còn phân biệt nổi kỹ sư giỏi với kỹ sư chỉ ồn ào?

  Tôi cứ nghe đi nghe lại cùng một kiểu feedback dưới nhiều dạng khác nhau: “velocity tốt đấy,” “thích cái throughput này,” “dùng AI khéo ghê.” Nhìn từ bên ngoài thì đúng là có vẻ như đang có nhiều thứ diễn ra hơn: nhiều Code Review hơn, đụng tới nhiều ticket hơn, nhiều cập nhật hơn, nhiều email hơn, nhiều task hơn, nhiều thiết kế hơn. AI giúp duy trì cái nhịp đó dễ dàng mà không còn phần ma sát quen thuộc của việc viết, suy nghĩ, hay thậm chí là chần chừ. Nhưng bên trong công việc lại có một tình

• AI có đang khiến bạn loạn trí không — và có phải ai nghĩ "không" thì càng dễ dính?

  Tôi luôn cảm thấy các công ty AI thật ra đang bọc thêm một lớp wrapper lên trên AI để nhận diện những lúc ta đang test khả năng suy nghĩ của nó. Ví dụ hồi trước khi ta bắt nó đếm nguyên âm/phụ âm trong một từ và nó đếm sai. Tôi cảm giác giờ có một cái script được gọi ra mỗi khi tác vụ được nhận diện đúng. Tôi cũng cảm giác nó được train trên chính mấy cái meme này. Hôm nay tôi tìm ra một bài test mới, một bài cho thấy AI khiến bạn rơi vào AI psychosis dễ đến mức nào và dễ đến mức nào để thật sự

• Có phải chính một người biết dùng AI, chứ không phải AI, mới thay được cả một phòng ban?

  Rất nhiều nhân viên văn phòng đang tự trấn an mình bằng một câu hỏi sai. Họ cứ hỏi liệu AI có làm được trọn vẹn công việc của họ không. Đó không phải ngưỡng mà sếp của họ dùng để cân nhắc. Câu hỏi thực sự là liệu kết quả công việc có thể được tạo ra đủ rẻ, và kiểm tra đủ rẻ, đến mức vị trí đó bắt đầu trông đắt đỏ hay không. Vấn đề không phải là AI có làm hết được việc của chúng ta hay không, mà là "nó có thể tăng tốc đủ lâu để chỉ cần một nửa team của tôi hay không?". Bởi vì câu trả lời cho điều

• Phải chăng sếp muốn ai cũng dùng AI, trừ chính họ?

  Cái bắt đầu làm tôi khó chịu không phải là chuyện đẩy mạnh AI. Một số công cụ thật sự hữu ích, giờ ngày nào tôi cũng dùng. Cái làm tôi bực là việc quản lý đòi hỏi mọi người phải làm việc theo kiểu “AI-first”, trong khi mọi quy trình xung quanh thì vẫn cực kỳ thù địch với việc dùng AI. Người ta được bảo phải dùng AI để code, lên kế hoạch, nghiên cứu, soạn thảo, debug, tra cứu kiến thức, phối hợp dự án.. Nhưng rồi một nửa kiến thức vận hành của công ty vẫn nằm trong những cuộc trò chuyện không đượ

• Phải chăng đa số startup AI chỉ là cái UI đắp lên vài file Agent.md?

  Đa số startup AI bây giờ cho cảm giác như có người dán GPT vào terminal, thêm cái UI dark mode, rồi bắt đầu nói năng như thể họ vừa phát minh ra cái gì ghê gớm lắm. Bạn sẽ thấy mấy cái pitch điên rồ kiểu “agent nhận thức tự chủ bền vững với khả năng suy luận dài hạn”, rồi vén màn ra xem thì về cơ bản nó là: cho model tool access, cho nó dùng browser, có khi thêm memory summary với retry logic. Đó là “sản phẩm”. Tự bạn cũng làm được, chỉ cần cho Claude quyền truy cập trên máy mình.

• Khoa học nhân văn trong thời đại AI có thật sự cần thiết hơn bao giờ hết?

  Chẳng có cha mẹ nào khuyến khích con học Khoa học nhân văn. Theo mặc định, các lựa chọn được gợi ý đều liên quan tới STEM. Kỹ thuật (Khoa học máy tính), Tài chính, Y khoa... Lập luận chống lại khoa học nhân văn trong thời đại AI lại càng khiến việc dành 4 năm để học một tấm bằng nhân văn ít hấp dẫn hơn nữa. Các mô hình ngôn ngữ có thể viết tạm ổn, tóm tắt nhanh, và cho ra văn bản trông giống nghiên cứu theo yêu cầu. Nên các kỹ năng nhân văn cũ được cho là kém quan trọng hơn. Hãy học code, học pr

• Tạo động lực để kỹ sư dùng AI có phản tác dụng không?

  Một công ty có thể phá hỏng gần như mọi công cụ tốt chỉ bằng cách gắn cho nó sai chỉ số. Ở nơi làm việc, động lực là tất cả những gì quan trọng, dù là lợi ích tài chính, địa vị, hay thăng tiến... Người lao động làm việc theo động lực. Bạn và tôi cũng vậy. Gần như ai cũng làm mọi thứ vì nó có lợi cho mình hoặc cho người thân. Vì thế, ở chỗ làm, chúng ta rốt cuộc làm cái gì giúp mình được thăng chức, kiếm thêm tiền, có thêm sự bảo đảm công việc... Chúng ta không phải chủ công ty, chúng ta là nhân