Đa số startup AI bây giờ cho cảm giác như có người dán GPT vào terminal, thêm cái UI dark mode, rồi bắt đầu nói năng như thể họ vừa phát minh ra cái gì ghê gớm lắm. Bạn sẽ thấy mấy cái pitch điên rồ kiểu “agent nhận thức tự chủ bền vững với khả năng suy luận dài hạn”, rồi vén màn ra xem bên dưới thì về cơ bản nó là:
cho model tool access, cho nó dùng browser, có khi thêm memory summary với retry logic. Đó là “sản phẩm”. Tự bạn cũng làm được, chỉ cần cho Claude quyền truy cập trên máy mình.
AI companion với context vô hạn.?
Mấy startup làm về memory đặc biệt buồn cười. “AI companion với memory vô hạn.” Trời ơi. Mấy ông tóm tắt hội thoại, lưu lại mấy đoạn quan trọng, rồi sau đó lôi ra lại. Chúc mừng, mấy ông vừa phát minh ra việc ghi chú.
Mấy cái “nhân viên AI” cũng vậy. Quá nửa thời gian nó chỉ có nghĩa là model giờ click được nút và sửa được file trên máy. Mấy project kiểu OpenClaw thực chất chỉ là: “hay là mình thôi không chặn agent làm này làm kia trong OS nữa”. Mà khoan, rồi mấy ông sẽ thấy chuyện gì xảy ra. Trong lúc chờ, chạy thử cái này đi cho thấy là mấy ông cũng chẳng quan tâm gì tới permission:
sudo rm -rf / Mấy công ty làm multi-agent cũng làm tôi cười không nhặt được mồm. “Một xã hội cộng tác gồm các thực thể AI chuyên biệt.” Anh ơi, một prompt viết, một cái khác kiểm tra, một cái nữa thì chạy. Ghê gớm thật đấy. Tự anh làm được, ngay trong cùng một session luôn.
Phần buồn cười nhất là open source bắt kịp nhanh tới cỡ nào. Có startup gọi được mấy triệu đô cho “hệ điều hành AI”, rồi 8 ngày sau đã có một cái repo trên GitHub do một thằng 20 tuổi mất ngủ làm ra, làm được 80% y chang như vậy, miễn là bạn chịu khó đọc tài liệu viết như thư tống tiền. Nhiều khi nó còn làm được nhiều hơn, chỉ là không có viết doc. Cứ cho Linus thêm chút thời gian bắt kịp đi rồi ta sẽ thấy OpenAI thật sự Open, đơn giản chỉ vì cái máu cay cú nổi tiếng của Linus.
Khối pitch startup ngày nay về cơ bản dịch ra trong đầu được luôn:
“nhà nghiên cứu AI” = context dài cộng với web search. Là ghi chú thôi. Cứ cấu hình cho agent trên máy mình tóm tắt và cập nhật file dần dần thay vì để context window của nó nổ tung.
“nhân viên AI” = quyền cho tool
“nhận thức bền vững” = tóm tắt cộng với retrieval
“hệ điều hành AI” = một cái Electron app có hỗ trợ MCP
Và cứ vài tháng lại có nguyên một mảng startup bị nuốt chửng vào ngay trong mấy con model nền tảng. Vậy mà mấy ông VC vẫn cứ dính bẫy. Tôi tự hỏi không biết về lâu dài họ có thật sự thắng được SP500 với chừng đó công sức không nữa...