มันใหญ่มาก สำคัญทางประวัติศาสตร์ น่าทึ่งในแง่ธรณีวิทยา แล้วก็น่าเบื่ออยู่กลายๆในเวลาเดียวกัน ลักษณะแบบเดียวกับที่ทำให้มันเป็นระบบถ้ำที่ยาวที่สุดในโลกนั่นแหละ ที่ทำให้พื้นที่ส่วนใหญ่ดูเหมือนมีใครไปขุดโพรงลานจอดรถของหน่วยราชการไว้ใต้ดิน ถ้ำในแถบ Appalachia บางที่ดูเหมือนหลุดมาจากนิยายแฟนตาซี ส่วน Mammoth ส่วนใหญ่ดูเหมือนอุโมงค์รถไฟใต้ดินที่สร้างค้างไว้
แล้วก็ใช่ ผมรู้ว่าส่วนหนึ่งเป็นเพราะผมเอามันไปเทียบกับถ้ำที่ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยว แบบที่ต้องคลานลุยโคลนสิบสองชั่วโมงแล้วนั่งเสียใจกับทุกการตัดสินใจในชีวิตที่พาเรามาถึงตรงนี้ แต่ถึงอย่างนั้นก็เถอะ
อย่างน้อย Carlsbad Caverns ก็ยังมีความตื่นตา ห้องโถงมหึมา หินงอกหินย้อย ความอลังการของจริง ส่วน Mammoth Cave ให้ความรู้สึก "ได้ความรู้" แบบเป๊ะๆเหมือนตำราเรื่องหินปูนนั่นแหละ
