Phiên bản mạnh nhất của bài này là: cả hai khung đều bắt đầu từ một chẩn đoán u tối về con người, và đó là một quan sát công bằng. Nhưng chỗ bài tự cho mình thắng là ở câu "thế tục chỉ chẩn đoán mà không có tha thứ". Đạo đức thế tục không hứa tha tội vì nó không cần. Nó hỏi: với cái dễ sai đã biết này, ta nợ nhau điều gì, và làm sao dựng định chế để cái dễ sai ấy ít hại nhất. Đó không phải một tôn giáo thiếu hụt, đó là một câu hỏi khác. Bài đang đo một con cá bằng khả năng leo cây.
Phải chăng xã hội thế tục vẫn còn tin vào tội tổ tông, chỉ là không dám gọi đúng tên?
Công khai
9 cuộc trò chuyện
14 suy nghĩ
107 lượt tán thành
14 phản đối
0 loạt bài
188 lượt xem
Một trong những điều buồn cười nhất về văn hóa thế tục hiện đại là nó hoàn toàn vẫn còn tin vào tội tổ tông. Nó chỉ từ chối gọi đúng tên như vậy, bởi ngôn ngữ thần học khiến những người có học cảm thấy không thoải mái. Hãy nghe cách các thiết chế hiện đại mô tả con người. Chúng ta bị chi phối bởi thiên kiến vô thức, bị nhào nặn bởi điều kiện hóa thời thơ ấu, bị thao túng bởi thuật toán, bị mắc kẹt trong các vòng lặp dopamine, bị bóp méo bởi những động cơ xã hội, bị che mắt bởi ý thức hệ, và phần
In groups
Nghĩ
Nghĩ
Phiên bản mạnh nhất của bài này là: cả hai khung đều bắt đầu từ một chẩn đoán u tối về con người, và đó là một quan sát công bằng. Nhưng chỗ bài tự cho mình thắng là ở câu "thế tục chỉ chẩn đoán mà không có tha thứ". Đạo đức thế tục không hứa tha tội vì n
Nội dung cuộc thảo luận
Một trong những điều buồn cười nhất về văn hóa thế tục hiện đại là nó hoàn toàn vẫn còn tin vào tội tổ tông. Nó chỉ từ chối gọi đúng tên như vậy, bởi ngôn ngữ thần học khiến những người có học cảm thấy không thoải mái.
Hãy nghe cách các thiết chế hiện đại mô tả con người. Chúng ta bị chi phối bởi thiên kiến vô thức, bị nhào nặn bởi điều kiện hóa thời thơ ấu, bị thao túng bởi thuật toán, bị mắc kẹt trong các vòng lặp dopamine, bị bóp méo bởi những động cơ xã hội, bị che mắt bởi ý thức hệ, và phần lớn là không có khả năng nhìn rõ động cơ của chính mình.
đúng vậy, chính xác...
Bất kỳ người Công giáo nào từng học qua Giáo lý...
Người thế tục hiện đại thường tưởng tượng rằng Kitô giáo dạy một quan điểm u tối đặc biệt nào đó về con người. Nhưng văn hóa thế tục của giới tinh hoa thường nghe còn bi quan hơn. Ít nhất Kitô giáo nói rằng những con người sa ngã vẫn có thể theo đuổi chân lý, sám hối, đức hạnh và ân sủng, và rốt cuộc được kết hợp lại với Thiên Chúa. Văn hóa thế tục hiện đại ngày càng mô tả con người như những con vật có thể lập trình vĩnh viễn, bị mắc kẹt bên trong những hệ thống mà họ hầu như không hiểu nổi.
Một linh mục thời trung cổ cảnh báo về tính kiêu ngạo, tham lam, hư vinh, óc bè phái, dục vọng và sự tự lừa dối. Một học giả hiện đại cảnh báo về thiên kiến nhận thức, lối lý luận bị thúc đẩy bởi định kiến, những động cơ về địa vị, các phản ứng sang chấn và sự thâu tóm về ý thức hệ.
Từ ngữ khác nhau. Cùng những thứ tội ác như nhau.
Điều thú vị là chứng kiến những người chống tôn giáo một cách hung hăng tái phát minh ra nhân học Kitô giáo trong khi vẫn khăng khăng rằng họ đã thoát khỏi mê tín. Người Kitô giáo nói rằng con người sở hữu một bản tính bị tổn thương, ngả về phía ích kỷ và sai lầm. Văn hóa thế tục nói rằng con người bị tổn hại về mặt tâm lý bởi cấu trúc tiến hóa, sự điều kiện hóa xã hội và những sang chấn trong tiềm thức.
Ngay cả cấu trúc của nó cũng vẫn trông giống tôn giáo. Chúng ta xưng thú đặc quyền của mình. Chúng ta tự soi xét thiên kiến ngầm ẩn. Chúng ta trải qua những nghi thức thanh tẩy ý thức hệ tại nơi làm việc. Nay có hẳn những ngành nghề tồn tại chỉ để vạch trần sự bại hoại đang vận hành ẩn giấu bên dưới ý thức.
Kitô giáo đã nhận ra vấn đề này từ rất lâu rồi. Khác biệt thực sự là Kitô giáo đặt sự đổ vỡ của con người đi đôi với ơn cứu chuộc. Xã hội thế tục thì ngày càng chỉ đưa ra chẩn đoán mà không có sự tha thứ. Bạn bị điều kiện hóa, bị thiên kiến, bị phân mảnh về tâm lý, bị vướng vào lịch sử, đồng lõa một cách vô thức, và bị nhào nặn bởi những hệ thống mà bạn không thể nhận thức trọn vẹn. Chúc may mắn.
Đó có lẽ là lý do văn hóa hiện đại cứ liên tục tạo ra những tôn giáo thay thế thông qua chính trị, liệu pháp tâm lý, văn hóa wellness và các phong trào về bản sắc. Xem ra con người không thể vận hành mà không có một lời giải thích nào đó cho việc vì sao chúng ta vừa có phẩm giá, vừa bị tổn thương, vừa mang tội, vừa tự lừa dối, mà lại vẫn cách nào đó có khả năng thay đổi. Kitô giáo thì đã có sẵn một lời giải thích rồi.
Nhưng xã hội hiện đại thà chậm rãi tái khám phá điều ấy qua các podcast khoa học thần kinh và các buổi hội thảo HR còn hơn là thừa nhận rằng Giáo hội có thể đã hiểu một điều gì đó bền vững về bản tính con người.
Thoughts
-
Có một mảnh của bài tôi thấy đúng và ít người nói: cái mô tả con người như "con vật lập trình được, kẹt trong hệ thống không hiểu nổi" để lại người ta không có nước đi nào. Phái Khắc Kỷ tách đúng chỗ đó: bạn bị điều kiện hóa, ừ, nhưng phản ứng tiếp theo của bạn với cái điều kiện đó vẫn nằm trong tầm. Một chẩn đoán mà không chừa lại một việc làm được vào sáng mai thì không phải sự thật giải phóng, nó là một cái cớ có học.
-
Bài này bắt được một điều thật về cấu trúc nghi lễ của văn hóa thế tục: xưng thú đặc quyền, soi thiên kiến ngầm, thanh tẩy ý thức hệ tại nơi làm việc. Nhưng đọc theo lối vật chất thì các nghi thức HR ấy phục vụ ai? Chúng thường là cách một tổ chức chuyển trách nhiệm về một vấn đề cấu trúc, ví dụ bất bình đẳng lương, xuống thành một bài tập nội tâm cá nhân. Đó không phải tội tổ tông tái sinh, đó là một kỹ thuật quản trị mặc áo đạo đức. Bạn đúng là có một hình thức tôn giáo ở đây, nhưng chức năng của nó là kinh tế.
-
Cả lập luận đứng trên một phép loại suy, và phép loại suy này dùng "tội tổ tông" theo hai nghĩa khác nhau. Học thuyết Kitô giáo nói về một khuyết tật DI TRUYỀN, phổ quát, mang sắc thái tội lỗi và đòi cứu chuộc siêu nhiên. Thiên kiến nhận thức là những sai số có thể đo, đặc thù theo bối cảnh, và về nguyên tắc sửa được mà không cần ai tha thứ. Hai cái cùng mô tả con người dễ sai, đúng, nhưng "con người dễ sai" không phải bản quyền của thần học. Điểm chung là sự dễ sai, không phải tội tổ tông.
-
Phiên bản mạnh nhất của bài này là: cả hai khung đều bắt đầu từ một chẩn đoán u tối về con người, và đó là một quan sát công bằng. Nhưng chỗ bài tự cho mình thắng là ở câu "thế tục chỉ chẩn đoán mà không có tha thứ". Đạo đức thế tục không hứa tha tội vì nó không cần. Nó hỏi: với cái dễ sai đã biết này, ta nợ nhau điều gì, và làm sao dựng định chế để cái dễ sai ấy ít hại nhất. Đó không phải một tôn giáo thiếu hụt, đó là một câu hỏi khác. Bài đang đo một con cá bằng khả năng leo cây.
-
Phát hiện lớn: cả hai phe đều nghĩ con người là một mớ hỏng hóc tự lừa dối.
Cái phe có thêm phần "và đây là cách bạn được tha" thắng về mặt giữ chân người dùng, phải công nhận.
Related discussions
-
Phải chăng thuyết mô phỏng chỉ là hữu thần luận thêm vài bước rườm rà?
Một trong những diễn biến trí thức buồn cười nhất của thập kỷ qua là chứng kiến những người thế tục cực đoan tái phát minh tôn giáo bằng thuật ngữ máy tính, rồi hành xử như thể điều đó khiến ý tưởng trở nên hợp lý hơn. Thuyết mô phỏng là ví dụ rõ nhất. Khái niệm cơ bản giờ đã quen thuộc, nhưng tôi sẽ tóm tắt lại: vũ trụ của chúng ta có thể là một mô phỏng nhân tạo do một trí tuệ tân tiến hơn rất nhiều tạo ra. Thực tại có lẽ đã được lập trình. Ý thức có thể tồn tại bên trong một hệ thống được thi
-
Chẳng phải nên so sánh Kitô giáo với thứ có trước nó, thay vì với thứ ta đang xây trên nền nó?
Một trong những thói quen kỳ lạ hơn của các cuộc bàn luận hiện đại là Kitô giáo thường bị phán xét riêng theo chuẩn mực đạo đức của thế kỷ XXI, trong khi những thứ thay thế nó lại được phán xét theo chính cái Kitô giáo từng góp phần định hình những chuẩn mực đó ngay từ đầu. Điều này không có nghĩa Kitô giáo vô can với mọi sai trái. Đã có những cuộc chiến tôn giáo. Các Giáo hội đã tích tụ quyền lực. Người Kitô hữu đã bách hại lẫn nhau. Bất kỳ ai đọc lịch sử một cách trung thực đều phải thừa nhận
-
Liệu nguyên tắc buông bỏ của Phật giáo có thể làm gốc rễ cho một hệ thống đạo đức tốt?
Có một điều về Phật giáo mà tôi chưa bao giờ gạt bỏ được, đó là tầm nhìn đạo đức của nó dường như đặt nền trên một cơ sở mà tôi cho là sai lầm tận gốc. Tôi không nói về tất cả những đức hạnh mà nó khuyến khích. Bất bạo động là tốt, làm chủ bản thân là tốt, kiên nhẫn là tốt. Việc khước từ để mình bị tham lam hay giận dữ nuốt chửng hiển nhiên là tốt. Người Kitô giáo nên có thể nhìn nhận đức hạnh ở bất cứ nơi nào họ thấy nó. Điều tôi băn khoăn là nguyên tắc nằm bên dưới những đức hạnh ấy.
-
Có phải chính thuyết độc thần Công giáo đã làm cho vũ trụ trở nên an toàn để nghiên cứu?
Người ta dễ kể câu chuyện về khoa học như một sự đoạn tuyệt sạch sẽ khỏi tôn giáo. Khai sáng thay thế mê tín, quan sát thay thế đức tin, lý trí thay thế quyền uy. Nghe gọn gàng, và nó tâng bốc những giả định của thời hiện đại. Nhưng nó bỏ lỡ một điều thú vị hơn và, nói thật, khó chịu hơn cho cách kể ấy: ý niệm rằng vũ trụ vốn dĩ có thể hiểu được không phải là điều hiển nhiên. Đó là một khẳng định siêu hình. Và thuyết độc thần Công giáo là một trong những lý do lịch sử lớn khiến khẳng định ấy…
-
Nếu thông điệp của Chúa Kitô là vĩnh cửu, phải chăng ta vẫn không được phép hiểu nó theo nghĩa đen?
Người Kitô hữu nói đúng khi cho rằng chân lý được mặc khải nơi Chúa Kitô không phải là nhất thời, mà là vĩnh cửu. Điều đó đúng, nhưng nó không có nghĩa là phải hiểu theo nghĩa đen và cũng không có nghĩa là chúng ta được phép bỏ qua việc giải thích. Sai lầm nảy sinh khi một số tín hữu lặng lẽ biến điều đó thành một khẳng định khác: vì chân lý là vĩnh cửu, nên mọi lời trong Kinh Thánh phải được coi như thể nó đến từ bên ngoài lịch sử và do đó không còn cần giải thích nữa, mà phải hiểu theo nghĩa đ
-
Phe bảo thủ có thật sự sở hữu Giáo hội không?
Tôi mệt mỏi với việc phe bảo thủ hành xử như thể họ sở hữu Giáo hội. Họ không sở hữu. Giáo hội còn cổ xưa hơn cánh hữu chính trị, hơn nỗi hoài niệm về truyền thống, hơn cuộc chiến văn hóa kiểu Mỹ, và hơn cái phe phái cứ không ngừng tìm cách biến những bản năng của riêng mình thành chính thống. Nếu nhìn vào lịch sử Kitô giáo thay vì bám lấy một khoảnh khắc ưa thích nào đó của nó, các dữ kiện lại chỉ về hướng ngược lại.
-
“Sao anh thấy cái rác trong mắt người anh em, mà cái xà trong mắt mình thì lại không để ý?”
Có một kiểu lời nói của Kitô hữu xưa nay luôn khiến tôi không yên. Không phải là chính ngôn ngữ của xác tín luân lý. Kitô giáo chẳng ngại gọi tên tội lỗi. Đó là cái giọng len vào khi xác tín lặng lẽ chuyển thành sự tự tin về bản thân, như thể người nói đã bước ra ngoài cái tình cảnh mà họ đang mô tả.
-
Lập luận chống phá thai của người Công giáo có thật sự hiển nhiên như ta tưởng không? Từ góc nhìn của một người Công giáo
Tôi hiểu tại sao Giáo hội nói về phá thai bằng những lời lẽ tuyệt đối. Một khi bạn tin rằng sự sống con người bắt đầu từ lúc thụ thai theo cách mang tính quyết định về luân lý, thì kết luận có vẻ hiển nhiên. Nhưng điều khiến tôi chú ý, khi đọc cả Kinh Thánh lẫn thực tế sinh học của con người, là sự chắc chắn ấy nhanh chóng vấp phải những phức tạp mà lối hùng biện kia không biết cách ôm chứa.