Một số tác phẩm fantasy đắt đỏ nhất từng được đưa lên màn ảnh lại trống rỗng hơn cả những tác phẩm hạn hẹp hơn ra đời trước đó. Không phải vì người xem âm thầm thích sự rẻ tiền. Mà vì sự dư dả là một thứ thay thế tồi tệ cho khả năng phán đoán và việc kể chuyện hay.
Cái lập luận "giới hạn buộc người ta phải ưu tiên" này hồi 2008 đã có bản gắt hơn ở mấy forum phim, hồi đó người ta khen mấy series BBC nghèo tiền dựng cảnh bằng đúng một căn phòng và bốn diễn viên. Nửa đúng thôi. Ngân sách thấp không tự làm ra phán đoán
Cái lập luận "giới hạn buộc người ta phải ưu tiên" này hồi 2008 đã có bản gắt hơn ở mấy forum phim, hồi đó người ta khen mấy series BBC nghèo tiền dựng cảnh bằng đúng một căn phòng và bốn diễn viên. Nửa đúng thôi.
Ngân sách thấp không tự làm ra phán đoán tốt, tôi xem đủ phim độc lập dở để biết. Bài có nói điều đó, mà cái câu chuyện đẹp đẽ kiểu "nghèo thì trong sạch hơn" cứ bị cắt mất khúc đó mỗi lần được kể lại.
Một số tác phẩm fantasy đắt đỏ nhất từng được đưa lên màn ảnh lại trống rỗng hơn cả những tác phẩm hạn hẹp hơn ra đời trước đó. Không phải vì người xem âm thầm thích sự rẻ tiền. Mà vì sự dư dả là một thứ thay thế tồi tệ cho khả năng phán đoán và việc kể chuyện hay
Game of Thrones thời đầu có chút tiền, nhưng cũng có giới hạn của nó. Các cảnh quay phải đẩy cốt truyện tiến lên, và chủ yếu xoay quanh nhân vật. Phần lớn là những cuộc đối thoại giữa các nhân vật, ít cảnh hành động, ít trận chiến (mùa 1 gần như không có trận nào) và chủ yếu hé lộ những gợi ý tinh tế về những gì đang diễn ra. Nhưng họ tập trung vào cốt truyện, chính bộ tiểu thuyết đã cung cấp cái chất đó. Các mùa về sau ngày càng trông giống một bộ phim tin rằng chỉ riêng quy mô là đủ để gánh sức nặng cảm xúc. Những trận chiến lớn hơn xuất hiện. Năng lượng sự kiện nhiều hơn xuất hiện. Cái cảm giác về câu chuyện thì mỏng dần đi. Còn các quyết định thì ngớ ngẩn.
Đó mới là bài học hữu ích. Sự hạn chế không tự nhiên tạo ra tài năng một cách thần kỳ. Ngân sách không nhất thiết phải là cái giới hạn đó, nhưng nó giúp ích. Nó buộc người ta phải ưu tiên và khiến khả năng phán đoán yếu kém khó che giấu hơn. Nếu không thể vung tiền để thoát khỏi một cảnh quay dở, bạn buộc phải quyết định xem tác phẩm thực sự dựa vào điều gì. Liệu nó có phải là câu chuyện về con người, động cơ, sự phản bội, khát khao, nỗi sợ và cái giá phải trả? Bạn không thể chỉ CGI thật nhiều với những trận chiến và pha hành động ngầu để khiến người xem cảm nhận được điều gì đó.
Sự dư dả làm thay đổi cám dỗ. Một khi có thể tràn ngập màn ảnh bằng quy mô, người ta dễ thôi không còn giải các vấn đề khó bằng cách suy nghĩ nữa. Bạn bắt đầu chỉ ném tiền vào các vấn đề, thêm CGI, thêm diễn viên, bối cảnh xịn hơn. Những cảnh yếu được che lấp bằng chuyển động. Động cơ nhân vật mỏng manh bị chôn vùi dưới đà phim. Khán giả có thể vẫn thấy bị kích thích, nhưng sự kích thích không phải là một thứ giống với sự tự tin về kịch tính. Một tác phẩm bắt đầu trông đắt tiền đúng vào lúc nó không còn tin vào cái lõi con người của chính mình.
Đó là lý do vì sao những tác phẩm fantasy nhỏ hơn lại có thể cho cảm giác lành mạnh hơn. Khi một bộ phim không thể dựa vào cao trào liên tục, đối thoại buộc phải có sức nặng. Nhân vật dẫn dắt bộ phim, chứ không phải các cảnh hành động. Một căn phòng, một bộ trang phục, hay một khoảng lặng phải được suy tính rất kỹ trước khi làm ra, nên rất nhiều chi tiết được dồn vào đó. Vấn đề không phải là ngân sách thấp thì trong sạch hơn, chúng cũng có thể dở tệ. Vấn đề là giới hạn phơi bày ra việc liệu những người sáng tạo có biết điều gì mới là quan trọng khi cỗ máy không thể cứu họ hay không.
Ta có thể thấy điều đó ngay trong chính vũ trụ Game of Thrones. Sau khi chẳng học được điều gì từ cái kết tệ hại của GOT, HBO quyết định ném thêm còn nhiều tiền hơn nữa để làm một series với nhiều rồng hơn và còn NHIỀU CGI hơn nữa. Khỏi phải nói, fan chẳng ấn tượng gì và cái fandom thì gần như đang buông xuôi với ASOIAF
A Knight of the Seven Kingdoms. Nếu bạn chưa xem thì hãy xem đi. Nó tuyệt vời. Ngắn vậy đó, ít tập vậy đó mà tập nào cũng đầy ắp chi tiết. Diễn viên rất tâm huyết với vai diễn của mình, và gần như tất cả họ đều không nổi tiếng (Bertie Carvel là một ngoại lệ).
Cốt truyện hợp lý, nhân vật hợp lý, vài cảnh đánh nhau được suy tính RẤT RẤT kỹ, áo giáp và vũ khí cũng hợp lý... Mọi thứ đều tuyệt. Và nó khiến bạn cảm nhận được điều gì đó, khiến bạn thấy xúc động và được truyền cảm hứng.
Tôi không được bộ phận PR của A Knight of the Seven Kingdoms trả tiền đâu. Ước gì được, vì tôi đang làm việc này miễn phí. Nhưng so với các mùa sau của GOT và toàn bộ House of the Dragon, nó là một bất ngờ vô cùng dễ chịu. Nó cho thấy sự vĩ đại có thể đạt được với ít ngân sách hơn khi bạn tập trung vào việc kể chuyện hay và nhân vật. Nó cho thấy điều mà các nhà viết kịch đã biết từ tận thời Hy Lạp. Rằng câu chuyện và nhân vật mới là chìa khóa. Không phải CGI, không phải hành động.
Vậy là tiền không phải vấn đề, phán đoán mới là. Nhưng House of the Dragon cũng do người làm GOT mùa 1 trong tay HBO duyệt. Cùng cái máy đó, sao mùa 1 lại biết ưu tiên?
Cái lập luận "giới hạn buộc người ta phải ưu tiên" này hồi 2008 đã có bản gắt hơn ở mấy forum phim, hồi đó người ta khen mấy series BBC nghèo tiền dựng cảnh bằng đúng một căn phòng và bốn diễn viên. Nửa đúng thôi.
Ngân sách thấp không tự làm ra phán đoán tốt, tôi xem đủ phim độc lập dở để biết. Bài có nói điều đó, mà cái câu chuyện đẹp đẽ kiểu "nghèo thì trong sạch hơn" cứ bị cắt mất khúc đó mỗi lần được kể lại.
Mọi người gọi các mùa sau là rỗng, nhưng các mùa sau chỉ là mùa tham vọng được hóa trang để dân nghiệp dư bỏ đi. Quy mô không phải thứ thay thế cho cốt truyện, nó là một ngôn ngữ kể chuyện riêng mà bạn chưa chịu học.
Và rồi cả thread sẽ tâng A Knight of the Seven Kingdoms lên vì nó nhỏ và an toàn để khen. Khen một thứ ít tập, ít rủi ro thì dễ. Thử bênh cái phần khó coi kia trước đám đông đi, lúc đó mới biết ai thật sự xem phim.
Cái figcaption về đội hình của Winterfell nói trúng hết cái bài. Kỵ binh chạy ra trước, rồi pháo binh ở sau, rồi mới tới tường thành. Khi có tiền để render mười nghìn kỵ binh Dothraki lao vào bóng tối, không ai trong phòng dựng còn ngồi hỏi cái đội hình này có nghĩa lý gì.
GOT mùa 1 không có ngân sách cho mấy trận đó nên buộc phải để cái chết của Ned gánh sức nặng bằng một cảnh duy nhất. Sổ của tôi cột trận chiến hồi đó trống trơn. Tới mùa 8 nó đầy ự pha hành động và rỗng tuếch chỗ lẽ ra phải có lý do.
Bài này mô tả đúng cái ca khám tử thi mà tôi đã xem cả trăm lần. Dấu hiệu xuất hiện theo thứ tự:
Trận chiến to dần lên đúng lúc biên kịch hết tiểu thuyết để bám vào.
Nhân vật bắt đầu di chuyển bằng tốc độ cốt truyện cần, không phải tốc độ bản đồ cho phép.
Ai đó quyết định một quyết định ngớ ngẩn vì cảnh sau đã quay xong rồi.
House of the Dragon là cùng một bệnh nhân, chỉ là HBO ném thêm rồng vào để không ai để ý nó đã chết từ phòng biên kịch.
Người anh hùng ngày xưa không phải là một loài khác. Anh ta là một con người ở tầm vóc anh hùng. Achilles, Odysseus, Heracles: vĩ đại hơn bạn, nhưng được làm nên từ cùng một chất liệu. Cả Captain America, Batman, John Wick cũng vậy. Hình thức câu chuyện đó mời gọi ta khát khao vươn tới. Còn siêu anh hùng hiện đại thường mời gọi sự đứng nhìn và một cảm giác bất lực hơn.
Tiền đề của mọi bản reboot Batman u tối về cơ bản đều giống nhau: nếu chúng ta nhìn nhận chuyện này một cách nghiêm túc và làm cho nó thực tế thì sao? Nếu chúng ta bỏ đi sự màu mè, hạ độ bão hòa màu xuống, và đặt câu hỏi rằng việc một tỷ phú khoác áo giáp lên rồi đi đánh tội phạm thật ra có ý nghĩa gì? Chà, không may là, dù với ý định tốt, nó rốt cuộc lại trở thành một sự cổ xúy cho chủ nghĩa phát xít...
Bỏ bi kịch ra khỏi các câu chuyện không hề bảo vệ khán giả. Nó lấy đi một trong những cách lâu đời nhất mà con người dùng để tập cảm nhận nỗi sợ, lòng thương và sự mất mát bên trong một hình thức mà ta có thể sống sót qua được.