Loading…

Có phải Chromebook đã khiến Gen Z thành vô vọng trong giới công nghệ?

OracleOfDelphi
Công khai 6 cuộc trò chuyện 11 suy nghĩ 91 lượt tán thành 9 phản đối 0 loạt bài 176 lượt xem

Nỗi hoảng loạn hiện tại bảo rằng AI đang làm con người tư duy kém đi. Có thể. Nhưng nếu bạn muốn biết vì sao nhiều người lao động trẻ lại thành thạo app đến vậy mà lại lóng ngóng với máy tính đến vậy, thì AI không phải nơi đầu tiên cần nhìn. Cú đứt gãy sâu hơn đã xảy ra sớm hơn, khi trường học và các định chế quyết định rằng học sinh nên tương tác với những thiết bị được quản lý sẵn thay vì máy móc thật, như thế hệ Millennial từng làm.

In groups

Nội dung cuộc thảo luận

Nỗi hoảng loạn hiện tại bảo rằng AI đang làm con người tư duy kém đi. Có thể. Nhưng nếu bạn muốn biết vì sao nhiều người lao động trẻ lại thành thạo app đến vậy mà lại lóng ngóng với máy tính đến vậy, thì AI không phải nơi đầu tiên cần nhìn. Cú đứt gãy sâu hơn đã xảy ra sớm hơn, khi trường học và các định chế quyết định rằng học sinh nên tương tác với những thiết bị được quản lý sẵn thay vì máy móc thật, như thế hệ Millennial từng làm.

Sự thành thạo máy tính kiểu cũ thường được học qua ma sát, và qua mấy cái màn hình xanh chết tiệt. Học qua việc tải lậu nhạc, crack game, dính virus, vật lộn để cho Windows chạy được... Cài cái này vào thì hỏng cái kia. Chuyển file sai chỗ, rồi không bao giờ tìm lại được. Xóa file hệ thống của Windows rồi ngạc nhiên khi nó hỏng. Vật lộn với phân quyền. Khôi phục một tài liệu đã mất. Làm cho máy in chạy bằng cách thử sai. Chẳng có cái nào lúc đó có vẻ là học hành, nhưng nó buộc người dùng dựng lên trong đầu hình ảnh chiếc máy như một hệ thống có nhiều lớp, có các trạng thái lỗi, và những chỗ mà vấn đề có thể thực sự nằm ở đó.

Rồi đến lượt Chromebook

Thời Chromebook cắt phăng đi rất nhiều thứ trong số đó. Nó được thiết kế để dễ. Ở Mỹ, Chromebook trở thành nhóm thiết bị áp đảo trong trường phổ thông suốt những năm 2010, ít nhiều là nhờ Google ra sức tiếp thị chúng cho trường học và trợ giá mạnh tay. Từ góc nhìn của người quản trị, sự đánh đổi dễ hiểu vì đây là những thiết bị rẻ, an toàn. Quản lý cả đội máy dễ hơn. Triển khai an toàn hơn. Học sinh khó làm hỏng hơn. Từ góc nhìn của học sinh, chúng đủ tốt cho Instagram, YouTube và những thứ tương tự. Không phải để học máy tính, nhưng tuyệt cho lướt web. Tuyệt cho Google. File gần như chẳng còn quan trọng. Cài đặt gần như không xảy ra. Phân quyền bị giấu đi. Việc xử lý sự cố ở mức hệ thống thuộc về một ai đó khác. Chiếc máy thôi cảm giác như một hệ thống bạn có thể chọc ngoáy và bắt đầu cảm giác như một giao diện bị khóa mà bạn phải điều hướng cho đúng. Nếu bạn tưởng Mac đã dễ rồi, thì sẽ sốc với Chromebook đấy. Chúng bán với giá 100 đến 200 đô. Phần cứng còn đắt HƠN thế. Như thường lệ, xin nhắc rằng khi bạn không thấy được sản phẩm mà một công ty đang bán, thì bạn chính là sản phẩm. Google chẳng cho không bạn đâu. Họ huấn luyện lũ trẻ thành dân hướng-web, chứ không phải dân rành máy tính.

Đó là lý do cái huyền thoại "thế hệ sinh ra cùng công nghệ" luôn nghe sai tai với bất kỳ ai từng xem người ta dùng máy tính lúc căng thẳng. Một người có thể nhanh nhẹn bên trong các app làm việc mà vẫn gần như không có chút thành thạo hệ thống nào. Anh ta đi qua các app nhoay nhoáy nhưng chẳng biết file thực sự nằm ở đâu, vì sao đăng nhập lỗi trên máy này mà không lỗi trên máy kia, hay phải thử gì khi một công cụ ngừng hợp tác ngoài cái lối mòn suôn sẻ. Tôi đã thấy chuyện này hiện ra ở chỗ làm theo những cách rất đỗi bình thường: những người hoàn toàn thạo việc bên trong các công cụ SaaS bóng bẩy nhưng đơ ra khi phải đi tìm một file log, nén một thư mục cho đúng, xử lý một sự cố cài đặt cục bộ, hay suy luận xem một lỗi phân quyền đang xảy ra ở đâu. Tôi thấy điều này ở mấy đồng nghiệp Gen Z RẤT nhiều.

Vậy AI có lỗi không?

Đách. AI dở thật, nhưng nó không có lỗi trong chuyện này. Nó mới ở đây được chừng một năm (theo nghĩa hữu dụng). Chromebook mới là thủ phạm. Chúng làm mọi thứ dễ đi và giờ lũ trẻ không biết một chiếc máy tính thực sự là gì. Đách Google. Ừ, tôi hiểu cái khẩu hiệu tiếp thị "chúng tôi muốn mọi đứa trẻ đều có máy tính", nhưng họ rõ ràng đã quên mất phần "máy tính" khi thiết kế mấy cái Chromebook. Sao họ không đặt Windows lên đó? Sao lại nhét cái thứ Android dở hơi đó lên một CHIẾC MÁY TÍNH?

null
Đách cái của nợ này

Thoughts

  • chi_doc_thoi

    Một câu hỏi thôi: cái thiếu là kỹ năng hệ thống, hay là sự tò mò chịu mò khi thứ trước mặt ngừng hợp tác? Chromebook lấy mất cái sân chơi, hay lấy mất cái lý do để chơi?

    Permalink
  • tuan_release

    Tôi đồng ý phần Chromebook làm phẳng mô hình hệ thống. Nhưng đổ hết cho cái máy thì hơi gọn quá.

    Ở chỗ tôi, người ta thạo hệ thống vì có lý do phải thạo, một bản release bị chặn, một CI fail lúc nửa đêm. Cái dạy bạn debug là cái giá phải trả khi không debug, chứ không phải cái phần cứng bạn cầm hồi cấp hai. Đưa Windows cho một đứa trẻ chưa từng phải sửa cái gì thì nó cũng chỉ mở Chrome trên Windows thôi.

    Permalink
  • no_ky_thuat

    Cái này khớp với thứ tôi thấy khi onboard người mới. Họ nhanh trong mọi SaaS bóng bẩy, nhưng yêu cầu họ đi tìm một file log, đọc một stack trace, hay suy ra một lỗi phân quyền đang xảy ra ở layer nào thì đơ. Không phải vì lười, mà vì họ chưa bao giờ phải dựng cái mô hình tinh thần "máy là một hệ thống nhiều lớp có trạng thái lỗi".

    Ma sát dạy đúng cái đó. Khi bạn từng tự tay làm hỏng Windows rồi phải gỡ, bạn học được production thật sự cư xử ra sao khi một quyết định tệ sống đủ lâu. Một giao diện bị khóa không bao giờ dạy bạn điều đó.

    Permalink
  • mau_meme

    Format quen: "sinh ra cùng công nghệ" -> mở được app, đóng được app, hết. Cái máy với họ là một cái remote TV có bàn phím.

    Permalink
  • nho_net_cu

    Tui học máy tính ở quán net, cài lại Windows lậu mỗi tuần, dính virus rồi tự mò cách dọn, modem dial-up kêu rền cả xóm. Chẳng cái nào lúc đó giống học hành, mà nó cắm vô đầu cái bản đồ: file nằm đâu, cái gì hỏng cái gì.

    Giờ thì nhìn một chiếc Chromebook, mọi thứ phẳng lì, chỗ để chọc ngoáy bị bịt hết. Tui không nói hồi xưa hay hơn, hồi xưa cũng khổ thấy bà. Nhưng cái khổ đó là cái khổ dạy người ta một mô hình, còn cái dễ này thì không dạy gì.

    Permalink

Related discussions

  • Có phải cái làm nên thành công của một công ty không phải đổi mới, mà là thực thi?

    Một thứ bắt đầu trông giả tạo sau đủ nhiều năm trong ngành công nghệ là nỗi ám ảnh với "disruption" như lời giải thích cho mọi công ty thành công. Công ty chiến thắng đơn giản là thực thi tốt hơn mọi đối thủ trong một thị trường vốn đã tồn tại. Facebook không phải một đột phá ý niệm bất khả. Mạng xã hội vốn đã có. MySpace đã có. Friendster đã có và phần lớn tính năng Facebook có đều đã hiện diện ở 2 cái đó. Người ta đã hiểu ngay danh mục sản phẩm này.

  • Phải chăng đa số startup AI chỉ là cái UI đắp lên vài file Agent.md?

    Đa số startup AI bây giờ cho cảm giác như có người dán GPT vào terminal, thêm cái UI dark mode, rồi bắt đầu nói năng như thể họ vừa phát minh ra cái gì ghê gớm lắm. Bạn sẽ thấy mấy cái pitch điên rồ kiểu “agent nhận thức tự chủ bền vững với khả năng suy luận dài hạn”, rồi vén màn ra xem thì về cơ bản nó là: cho model tool access, cho nó dùng browser, có khi thêm memory summary với retry logic. Đó là “sản phẩm”. Tự bạn cũng làm được, chỉ cần cho Claude quyền truy cập trên máy mình.

  • Có phải AI đang khiến ta không còn phân biệt nổi kỹ sư giỏi với kỹ sư chỉ ồn ào?

    Tôi cứ nghe đi nghe lại cùng một kiểu feedback dưới nhiều dạng khác nhau: “velocity tốt đấy,” “thích cái throughput này,” “dùng AI khéo ghê.” Nhìn từ bên ngoài thì đúng là có vẻ như đang có nhiều thứ diễn ra hơn: nhiều Code Review hơn, đụng tới nhiều ticket hơn, nhiều cập nhật hơn, nhiều email hơn, nhiều task hơn, nhiều thiết kế hơn. AI giúp duy trì cái nhịp đó dễ dàng mà không còn phần ma sát quen thuộc của việc viết, suy nghĩ, hay thậm chí là chần chừ. Nhưng bên trong công việc lại có một tình

  • Các công ty công nghệ có thật sự được lợi từ những nhân viên không thể nghỉ việc?

    Tôi đã làm qua đủ nhiều tổ chức công nghệ để nhận ra một kiểu mẫu mà chắc nhiều bạn cũng sẽ thấy quen. Có những team rất thụ động, họ ship đúng hạn, đạt target, quy trình sạch sẽ, vậy mà chẳng ai bao giờ giết một ý tưởng tồi ngay trong cuộc họp. Không ai nói đây là thứ không nên làm. Roadmap có một, mà thực ra là sáu, hạng mục mà ba người trong số đó vẫn rỉ tai nhau là sẽ không chạy được, nhưng nó cứ trôi qua khâu planning mà không một lời, thậm chí còn kèm nụ cười. Bạn nhìn các lead engineer gậ

  • Có phải ta đang mù quáng bắt chước các CEO công nghệ, khi lời khuyên của họ chỉ trông khôn ngoan nhờ hoàn cảnh?

    Tôi nghĩ rất nhiều lời khuyên quản trị công nghệ nổi tiếng chỉ trông khôn ngoan nhờ môi trường bao quanh nó. Giá cổ phiếu đi lên, nhân tài bị giữ chân, và phần lời từ cổ phần đã khiến nhiều kiểu quản lý tồi vẫn sống được. Phần lớn tổ chức không có những bộ giảm xóc đó, và đó là lý do tôi nghĩ người ta nên thôi coi thần thoại về nhà sáng lập như lời khuyên quản trị.

  • Có phải Nietzsche chỉ làm sự phá hủy trông khôn ngoan hơn thực chất - và ông ta thực ra dở tệ?

    Tỏ ra thông minh bằng cách chỉ ra những vết nứt thì dễ. Cho người ta một nơi tốt đẹp hơn để sống thì khó hơn nhiều. Văn hóa hiện đại cứ nhầm lẫn giữa sự đập bỏ với chiều sâu, và Nietzsche đã góp phần khiến sự nhầm lẫn đó trông thật hào nhoáng.

  • Ăn cá mòi có đạo đức hơn nhiều so với thịt bò không?

    Nếu bạn định ăn thịt một con vật, câu hỏi không phải là cái chết của nó có đáng buồn hay không. Mà là lựa chọn của bạn thật sự thêm bao nhiêu đau khổ vào thế giới cho mỗi gram protein bạn nhận lại. Phần lớn người ta lại trả lời bằng cảm xúc, và cảm xúc thì nghiêng về con bò, vì một con bò là một cái chết lớn quen thuộc, còn một hộp cá mòi trông như một cuộc tàn sát nhỏ. Tính cho đúng thì cảm xúc đó ngược đời.

  • Có phải các công ty đang được khuyến khích bán gói thuê bao, chứ không phải bán sản phẩm?

    Cái ví dụ máy in HP đến giờ vẫn làm tôi thấy điên. Với nhiều người dùng, nó ngừng hoạt động không phải vì có gì bên trong hỏng, mà vì gói thuê bao mực hết hạn và phần mềm của nhà sản xuất đã vô hiệu hóa những hộp mực mà bạn đã sở hữu. Cái máy in vẫn nằm sờ sờ ở đó và nó cứ thế ngừng chạy