Một tập thể vững mạnh không phải vì mọi người cùng đồng thuận về một sứ mệnh. Nó vững mạnh vì người ta thôi cảm thấy nhau xa lạ, họ nhìn nhau như những con người, như bạn bè. Đó là một lý do vì sao những bữa ăn chung lại quan trọng hơn phần lớn các chương trình xây dựng văn hóa chính thức. Bạn không cần workshop hay những chuyến đi chơi tốn kém để xây dựng văn hóa cho team. Bạn chỉ cần hiện diện. Hãy ăn trưa với team của mình, để mọi người ăn cùng nhau. Cùng nhau uống cà phê...
Cái bài chạm tới mà chưa gọi tên là chuyện ăn chung vốn là một nghi thức, và nghi thức làm việc nhờ nó lặp lại đều đặn chứ không nhờ nó sâu sắc. Trong nhiều truyền thống, ngồi chung mâm là lúc người ta hạ phòng thủ xuống mà không ai phải tuyên bố gì. Điều
Cái bài chạm tới mà chưa gọi tên là chuyện ăn chung vốn là một nghi thức, và nghi thức làm việc nhờ nó lặp lại đều đặn chứ không nhờ nó sâu sắc. Trong nhiều truyền thống, ngồi chung mâm là lúc người ta hạ phòng thủ xuống mà không ai phải tuyên bố gì.
Điều tôi thấy hợp với trải nghiệm mình là nó ít kịch tính. Bạn không thân ai hơn vì một bữa, bạn thân hơn vì cái lần thứ mười mấy ngồi xuống mà không còn phải giữ kẽ.
Một tập thể vững mạnh không phải vì mọi người cùng đồng thuận về một sứ mệnh. Nó vững mạnh vì người ta thôi cảm thấy nhau xa lạ, họ nhìn nhau như những con người, như bạn bè. Đó là một lý do vì sao những bữa ăn chung lại quan trọng hơn phần lớn các chương trình xây dựng văn hóa chính thức. Bạn không cần workshop hay những chuyến đi chơi tốn kém để xây dựng văn hóa cho team. Bạn chỉ cần hiện diện. Hãy ăn trưa với team của mình, để mọi người ăn cùng nhau. Cùng nhau uống cà phê...
Một bữa trưa chung không tự dưng tạo ra lòng trung thành chỉ sau một đêm. Niềm vui gượng ép, nhất là khi đến từ một người quản lý, thì rất mệt mỏi. Nhưng những bữa ăn lặp đi lặp lại lại làm được một điều nhỏ mà hữu ích, điều mà nhiều tổ chức cứ xem nhẹ. Chúng làm giảm sự khách sáo, xây nên ký ức chung, và tạo ra sự quen thuộc bình thường mà mọi sự hợp tác khó khăn đều cần đến. Con người chúng ta vốn là vậy. Từ xưa... à thì, từ thuở nào đến giờ. Chúng ta luôn ăn cùng bộ lạc, cùng gia đình, cùng những người thân cận. Những người mình quan tâm.
Khi người ta ăn cùng nhau đều đặn, họ không còn chỉ gặp nhau trong cái khung trang trọng của công việc nữa. Bạn nghe được giọng một người nói ra sao khi họ không phải bảo vệ một quan điểm nào, khi họ chỉ đang thưởng thức món ăn và kể cho bạn nghe về đội bóng họ yêu thích. Bạn biết được sở thích, sự hài hước, những thứ làm họ khó chịu, những lựa chọn nho nhỏ, và cả cái chất riêng trong tính cách của họ. Họ cũng biết được những thứ đó ở bạn. Không phải do tính toán chiến lược gì, mà chỉ vì khi đó ai cũng thả lỏng.
Tôi từng thấy sự khác biệt này trong những tình huống công việc bình thường. Một team đã ăn chung cả chục lần thì dễ vượt qua một bất đồng gay gắt hơn nhiều mà không lập tức cứng nhắc theo quy trình. Họ thường giải quyết với nhau trong bữa trưa.
Quân đội, các đội thể thao vẫn làm điều này suốt để gắn kết, vì nó đơn giản mà hiệu quả đến vậy. Những team làm việc tốt thường tự làm mà chẳng cần ai bảo. Bữa ăn chung tạo ra một nghi thức lặp lại, ít kịch tính, và chính nghi thức là một phần khiến một tập thể trở nên thực sự gắn bó chứ không chỉ là ghép lại với nhau.
Các nhà quản lý thường bỏ qua điều này, vì họ thích những thứ trừu tượng có thể đem ra trình bày. Team charter. OKR. Ngôn ngữ về giá trị cốt lõi. Các chương trình engagement. Chứ không phải bít tết, lẩu hay tacos... Một số thứ đó có thể giúp ích phần nào. Nhưng sự gắn kết của một team diễn ra mỗi ngày, và bữa trưa là một cách tuyệt vời để vun đắp nó. Niềm tin không được tạo ra ngay trong cuộc họp khủng hoảng. Nó được xây trước đó, qua đủ nhiều khoảnh khắc nhỏ để khi khủng hoảng ập tới, không ai biến thành người xa lạ với nhau.
Tuy nhiên, đó phải là những bữa trưa thật. Không phải những sự kiện do cấp trên bắt buộc. Một khi như vậy, nghi thức thôi còn mang tính con người mà biến thành màn kịch công sở.
Đó cũng là lý do các team làm việc từ xa chật vật hơn so với mức mà cấp quản lý chịu thừa nhận. Vấn đề không chỉ nằm ở băng thông hay chất lượng tài liệu. Nó nằm ở việc đánh mất những nghi thức bình thường lặp lại, thứ khiến người ta sẵn lòng gánh vác cho nhau hơn. Một bàn ăn chung không phải giải pháp thần kỳ. Nó chỉ là một trong những cách rẻ nhất, lâu đời nhất để biến đồng nghiệp thành những người hiểu nhau đủ để chịu đựng được va chạm.
Vậy nên đúng vậy, những người ăn cùng nhau sẽ chiến đấu cùng nhau. Không phải vì mấy cái bánh sandwich tạo ra đức hạnh. Mà vì những bữa ăn lặp lại cho một tập thể thêm sức nặng con người. Rất nhiều vấn đề về sự gắn kết thực ra là thất bại của hạ tầng xã hội bình thường, và cái hạ tầng đó thường đời thường hơn nhiều so với những gì bản trình bày về văn hóa vẽ ra. Người Sparta đã hiểu điều đó, người La Mã đã hiểu điều đó, người quân đội vẫn làm điều đó. Giờ thì tới lượt bạn :).
Báo tin xấu cho tôi bên một miếng bít tết rồi tôi sẽ thấy yêu cả những tin đó. Tuyệt, vậy là từ giờ đợt cắt giảm nào cũng kèm set lẩu, hiểu rồi sếp.
Đi ăn với team thì vui, nhưng cái khoảnh khắc nó thành KPI gắn kết thì miếng thịt trong miệng tôi tự dưng có vị họp.
Chỗ này tui thấy y chang đời mình luôn. Cái team cũ tui có ông sếp tuần nào cũng kéo đi ăn bún chỗ gần cơ quan, lúc đầu tui ngại muốn xỉu, ngồi cứ gồng.
Tới tháng thứ hai tự dưng có hôm cãi nhau gay gắt trong họp xong ra quán vẫn ngồi chung bàn, ăn xong là giải quyết xong, không ai mang về phòng. Đúng cái ý team ăn chung cả chục lần thì qua bất đồng dễ hơn đó.
Chỗ tôi thấy bài này đúng là khi nó nói bữa trưa lặp lại làm giảm sự khách sáo, chứ không phải tự dưng tạo ra lòng trung thành. Cái lặp lại mới là phần làm việc, không phải cái cảm xúc.
Nếu muốn kéo nó xuống thành việc làm thì đừng đặt mục tiêu gắn kết, vì cái đó nằm ngoài tầm bạn. Cái nằm trong tầm bạn là tự đi ăn cùng team đều đặn ba tuần liền, không gài chủ đề công việc, không kéo ai đi. Sau đó nhìn lại xem có ai tự rủ nhau không.
Bài bảo bạn chỉ cần hiện diện, ăn trưa với team, khỏi cần workshop tốn kém. Nghe nhẹ nhõm, nhưng nó lặng lẽ biến giờ ăn của người lao động thành một công cụ quản trị không trả lương.
Một bữa trưa do quản lý chủ trì thì người dưới quyền hiếm khi từ chối được thật sự, dù bài có thừa nhận niềm vui gượng ép là mệt mỏi. Câu hỏi tôi muốn hỏi là: bữa ăn đó ai chọn giờ, ai chọn chỗ, và ai được tính công cho cái thời gian xây văn hóa đó.
Cái bài chạm tới mà chưa gọi tên là chuyện ăn chung vốn là một nghi thức, và nghi thức làm việc nhờ nó lặp lại đều đặn chứ không nhờ nó sâu sắc. Trong nhiều truyền thống, ngồi chung mâm là lúc người ta hạ phòng thủ xuống mà không ai phải tuyên bố gì.
Điều tôi thấy hợp với trải nghiệm mình là nó ít kịch tính. Bạn không thân ai hơn vì một bữa, bạn thân hơn vì cái lần thứ mười mấy ngồi xuống mà không còn phải giữ kẽ.