ผมวนอยู่ในวงการ tech มานานพอจะเห็นแพทเทิร์นที่หลายคนน่าจะเห็นเหมือนกัน บางทีมนิ่งมาก ส่งงานตรงเวลา ทำตามเป้า process สะอาดเป๊ะ แต่ไม่มีใครฆ่าไอเดียแย่ๆในห้องประชุมสักครั้ง ไม่มีใครพูดว่าอันนี้มันสร้างผิดทาง roadmap มีของอยู่ชิ้นนึง หรือหกชิ้น ที่สามคนแอบคุยกันลับๆว่ามันไปไม่รอด แต่มันก็ลอยผ่าน planning ไปเฉยๆ ไม่มีใครเอ่ยอะไร แถมยิ้มให้ด้วยซ้ำ คุณเห็น lead engineer พยักหน้าให้กับอะไรบางอย่างที่พวกเขาตกลงกันเองอยู่แล้วว่ามันผิด แล้วคุณก็รู้ว่าการพยักหน้านั้นแปลว่าอะไร มันแปลว่าพวกเขาคิดเลขมาแล้ว และการเปิดปากพูดมันไม่คุ้ม
พอเห็นแบบนี้ในหลายๆที่ คุณก็เริ่มสงสัยว่าพวกเขามีอะไรเหมือนกัน บ่อยครั้งมันคือมี engineer สัดส่วนใหญ่ที่ถือวีซ่า H-1B หลายคนอยู่ในกระบวนการขอ green card มาหลายปีแล้วและยังอีกไกลกว่าจะถึงปลายทาง การที่พวกเขาจะอยู่ในประเทศต่อได้ขึ้นอยู่กับการมีงานกับนายจ้างที่ sponsor ให้ ซึ่งแปลว่าการโดนไล่ออกไม่ใช่แค่ตกงาน แต่เป็นเรื่องที่พลิกชีวิตและอาจถูกส่งตัวกลับไปอีกทวีปได้เลย
จะเข้าใจว่าทำไมมันถึงสำคัญ แม้แต่กับตัวองค์กรเอง ต้องเข้าใจก่อนว่าข้อจำกัดจริงๆมันหน้าตาเป็นยังไง คนถือ H-1B ที่ตกงานมีเวลา 60 วันในการหานายจ้างใหม่ที่ sponsor ได้ เปลี่ยนสถานะ หรือไม่ก็ออกนอกประเทศ ปัญหาที่หนักกว่าคือสิ่งที่เกิดกับคนที่อยู่ลึกในคิวขอ green card สายจ้างงาน ถ้าคุณเปลี่ยนนายจ้างกลางคัน คุณเสี่ยงเสีย priority date หรือตำแหน่งในคิวที่คุณยืนรอมาตลอด สำหรับคนสัญชาติอินเดีย คิวนั้นยาวในแบบที่อธิบายให้เห็นภาพยากถ้าไม่ดูตัวเลข ข้อมูลรัฐบาลปัจจุบันชี้ว่า final action date ของ EB-2 และ EB-3 สายอินเดียตามหลังวันยื่นวันนี้อยู่ราว 14 ปี ส่วนคนที่เพิ่งเข้าคิวนี้วันนี้ คาดว่าจะต้องรอกันเป็นหลายสิบปี งานวิเคราะห์เชิงนโยบายเคยจำลองว่าคิวที่ค้างอยู่จะหมดในกรอบเวลาที่หลายครั้งยาวเกินอายุการทำงานทั้งชีวิต คนที่สะสมเวลาในกระบวนการมานานพอจะย้ายไปทำตำแหน่งใกล้เคียงกับนายจ้างใหม่ได้โดยไม่เสียที่ในคิว แต่ต่อเมื่อใบคำร้องขอปรับสถานะใบหนึ่งค้างพิจารณามาแล้ว 180 วันเท่านั้น ก่อนถึงเส้นนั้น ตำแหน่งในคิวผูกกับนายจ้าง คนถือ L-1B ยิ่งถูกมัดหนักกว่า วีซ่าผูกกับบริษัทที่ยื่นให้โดยเฉพาะ ไม่มีข้อให้โอนย้ายได้ และถ้างานจบ วีซ่าก็จบตามไปด้วย เมื่อราคาของการโดนไล่ออกรวมไปถึงการระเบิดความก้าวหน้าด้านวีซ่าที่สะสมมาหลายปี ความสัมพันธ์ของคุณกับความเสี่ยงในที่ทำงานก็เปลี่ยนไปในแบบที่ไม่เกี่ยวกับความกล้าหรือวัฒนธรรมเลย
สิ่งแรกที่เปลี่ยนคือวิธีที่คนรับมือกับการเห็นไม่ตรงกัน พนักงานส่วนใหญ่ก็คิดสองรอบอยู่แล้วก่อนจะเถียง manager ต่อหน้าคนอื่น พอเติมความผูกพันกับวีซ่าเข้าไป ความลังเลนั้นยิ่งข้ามยากขึ้นมาก ไม่ใช่เพราะคนนั้นเฉื่อยหรือไม่มีความเห็น แต่เพราะผลเสียของการอ่านผิดว่าควรพูดตอนไหน มันหนักกว่าคนที่มีทางออกง่ายกว่ามาก engineer ที่ก้มหน้าก้มตาทำงานมักได้ review ดีกว่า ได้โปรเจกต์ดีกว่า และได้แรงหนุนภายในมากกว่า ส่วนคนที่สร้างแรงเสียดทาน แม้จะเป็นแรงเสียดทานที่ถูกและมีประโยชน์ ก็ถูกจดไว้ในแบบที่ตามตัวไปเรื่อยๆ องค์กรไม่ต้องวางแผนให้ผลแบบนี้เกิดเลย มันเกิดเองผ่าน process วัดผลปกติที่เดินไปนานพอ
หน้าตาของมันจากข้างในคือบทสนทนานอกรอบเต็มไปหมดที่ไม่เคยเข้าห้องประชุม การคุยกันลับๆว่าทำไมการตัดสินใจเรื่อง architecture มันผิด แต่ไม่เคยถูกยกขึ้นใน design review post-mortem ที่วงในชี้ว่าเหตุการณ์ป้องกันได้แต่ออกมาเป็นรายงานทางการที่สะอาดเอี่ยม engineer ที่ส่งโน้ตเข้า channel เล็กๆใน Slack แทนที่จะพูดใน all-hands แยกดูทีละอันมันไม่เห็นเป็นอะไร แต่พอสะสมทั้งองค์กรไปสองสามปี มันรวมกันเป็นวัฒนธรรมที่ manager เลิกได้ยินข่าวร้ายจนกว่าจะสายมากๆ
สิ่งที่สองที่เปลี่ยนคือวิธีที่คนเข้าหา innovation และตรงนี้แหละที่ผมว่าต้นทุนระยะยาวถูกบริษัทเองประเมินต่ำไปมากที่สุด เพราะมันกำลังย้อนกลับมากัดกำไรของตัวเอง
innovation จริงๆต้องมีคนที่ยอมจะผิดแบบเห็นๆ และต้องมีความปลอดภัยส่วนตัวระดับหนึ่งถึงจะทำได้ดี คุณต้องเสนอของที่อาจไม่เวิร์ก ปกป้องจุดยืนที่คนไม่ชอบฝ่าความกังขาใน design review ทุ่มเวลาเป็นสัปดาห์ๆแล้วยอมพูดว่ามันไปไม่รอด สำหรับคนที่สถานะการอยู่ในประเทศขึ้นอยู่กับการรักษางานไว้ ความไม่สมมาตรของการเดิมพันนั้นรุนแรงกว่าคนที่อย่างมากก็แค่ตกงานมากนัก ถ้าเดิมพันพังหนักพอจนเสียตำแหน่ง ผลที่ตามมามันไกลเกินกว่าโน้ตใน review กรณีเลวร้ายที่สุดคือถูกจัดให้ออก ซึ่งสตาร์ตนาฬิกา 60 วัน เอาความก้าวหน้า green card หลายปีไปเสี่ยง และหมายถึงต้องถอนรากครอบครัวกลับไปประเทศที่อาจไม่ได้อยู่มาเป็นสิบปี ส่วนถ้าเดิมพันสำเร็จ เขาก็ได้รอบ review ดีๆและอาจได้ขึ้นเงินหน่อย นั่นไม่ใช่อัตราเสี่ยงต่อผลตอบแทนที่ทำให้คนอยากออกหมัด มันให้ผลตรงข้าม คือการทำงานแบบปลอดภัย คาดเดาได้ บนของที่ตัดสินใจไปแล้ว จากทีมที่ส่งงานได้แน่นอนแต่แทบไม่คิดอะไรใหม่เลย ตัวเลข execution ดูดีไตรมาสแล้วไตรมาสเล่า ขณะที่ไอเดียที่ไม่เคยถูกเสนอและการตัดสินใจเรื่องโปรดักต์ที่แย่ๆซึ่งไม่มีใครห้าม ค่อยๆสะสมเงียบๆ ความเสียหายไม่โผล่บน dashboard มันโผล่ทีหลัง ตอนที่องค์กรต้องทำอะไรใหม่แล้วพบว่าตัวเองไม่มีกล้ามเนื้อสำหรับมัน
มีอีกแพทเทิร์นที่เกี่ยวกันและพลาดง่ายเพราะมันดูเหมือน productivity เวลาการรักษางานไว้กลายเป็นเป้าหลักแทนที่จะเป็นเป้ารอง งานมักเลื่อนไหลไปทางอะไรก็ตามที่เห็นชัดที่สุดและปกป้องง่ายที่สุดใน review งานแบบทำให้คืบ แต่ไม่จบสักที นั่นมักหมายถึงการ overengineer คือสร้างของให้ซับซ้อนเกินที่จำเป็น เพิ่มเลเยอร์ที่โชว์ว่าลงแรงและมีความลึกทางเทคนิค เลือกแนวทางที่ออกมาเป็นผลงานน่าประทับใจที่สุดแทนที่จะเป็นแบบที่ง่ายที่สุดและใช้ได้จริง มันยังหมายถึง development ที่ขับด้วยการเลื่อนตำแหน่ง ที่ roadmap ถูกปั้นจากสิ่งที่สร้างผลงานแบบที่ดันอาชีพหรืออย่างน้อยก็ปกป้องอาชีพ มากกว่าจากสิ่งที่โปรดักต์ต้องการจริงๆ ทั้งสองแพทเทิร์นนี้ไม่ได้มีเฉพาะกับคนที่พึ่งวีซ่า มันโผล่ที่ไหนก็ได้ที่ความมั่นคงของงานกลายเป็นสิ่งหลักที่คนพยายาม optimize แต่แรงจูงใจมันแรงกว่ามากเมื่อการทำพลาดไม่ได้แค่ทำให้ได้ review รอบแย่ แต่เอาสถานะทางกฎหมายและทุกอย่างที่สร้างมาหลายปีไปด้วย
ไดนามิกที่สามคือระบบนี้มักผลิตซ้ำตัวเองผ่านคนที่มันเลื่อนขึ้น
manager ที่สร้างอาชีพมาในระบบนี้เรียนรู้จากประสบการณ์ว่าคนงานบางแบบจัดการง่ายกว่า พวกเขาไม่เถียงเรื่อง scope ที่บานปลาย ไม่ขู่จะลาออกเวลาสภาพมันแย่ลง รับงานล้นมือไปโดยไม่ทำให้มันเป็นการต่อรอง พอ manager พวกนี้เริ่มจ้างและเลื่อนตำแหน่ง ก็มักดึงจาก network เดิมๆและเลือกโปรไฟล์แบบเดิม บ่อยครั้งโดยไม่ได้คิดในกรอบนั้นด้วยซ้ำ การจ้างผ่าน referral กระจุกตามเส้นประชากรที่มีอยู่แล้ว engineer ที่เสียดทานต่ำได้เลื่อนขึ้นก่อนคนที่เสียดทานสูง พอเวลาผ่านไป องค์กรก็พัฒนาความชอบเชิงสถาบันต่อคนงานที่มีโอกาสสร้างปัญหาน้อยกว่า และโครงสร้างความผูกพันกับวีซ่าคือหนึ่งในสิ่งหลักที่สร้างความชอบนั้นขึ้นมาตั้งแต่แรก
สถาปัตยกรรมด้านวีซ่าที่ผลิตผลลัพธ์นี้ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้เป็นแบบนี้ และการเข้าใจว่ามันเพี้ยนตรงไหนช่วยอธิบายว่าทำไมมันถึงระบาดขนาดนี้ เพดานต่อประเทศของ green card สายจ้างงานเป็นทางเลือกที่ตั้งใจ เพื่อกันไม่ให้สัญชาติใดสัญชาติหนึ่งผูกขาดโควตาถิ่นที่อยู่ถาวร ไอเดียมันก็มีเหตุผล ระบบตรวจคนเข้าเมืองที่ดีควรดึงจากหลากหลายประเทศ และไม่ควรมีกลุ่มชาติใดชาติหนึ่งครองแรงงานถาวรในภาคที่สำคัญ ปัญหาคือตรรกะนี้ถูกใช้ที่ปลายท่อ คือตอนได้ green card และไม่เคยถูกขยายไปที่ต้นท่อ คือตอนได้วีซ่า H-1B หรือ L-1B
วีซ่า H-1B ไม่มีเพดานความหลากหลายต่อประเทศแบบเดียวกัน L-1B ก็เช่นกัน นายจ้าง sponsor คนงานจากประเทศเดียวได้มากเท่าที่อยากได้ และตลาดก็ทำแบบนั้นจริงๆในสเกลใหญ่ ทุกวันนี้คนสัญชาติอินเดียคิดเป็นราว 70% ของคำร้อง H-1B ในปีทั่วๆไป ระบบ green card พยายามกระจายถิ่นที่อยู่ถาวรให้กว้างอย่างถูกต้อง แต่กว่าคนงานจะมาถึงขั้นนั้น การรับเข้าก็กระจุกหนักจากประเทศเดียวไปแล้ว จนเพดานสร้างคิวค้างมหาศาลให้คนสัญชาติอินเดียโดยเฉพาะ ขณะที่คนจากประเทศอื่นๆส่วนใหญ่ผ่านไปได้เร็ว กฎความหลากหลายต่อประเทศถูกใช้ผิดขั้นตอน คุณแก้ปัญหาการกระจุกตัวในท่อที่ปลายทางไม่ได้หรอก ในเมื่อคุณปล่อยให้กระจุกตัวที่ต้นทางได้แบบไม่จำกัด
เหตุผลที่จะแก้มันไม่ได้แปลว่าต้องต่อต้านการอพยพ วงการ tech และเศรษฐกิจของเรา ได้ประโยชน์จากคนเก่งทั่วโลกมาจริงๆและจะได้ต่อไป ข้อโต้แย้งคือเมื่อประเทศเดียวเป็นแรงงานส่วนใหญ่ในอุตสาหกรรมสำคัญหนึ่ง และคนงานเหล่านั้นถูกมัดเชิงโครงสร้างด้วยคิวค้างที่ทบต้นไปเป็นสิบๆปี คุณก็สร้างไดนามิกควบคุมแรงงานที่ไม่มีใครวางแผน แต่บริษัทได้ประโยชน์ไม่ว่าจะตั้งใจหรือไม่ คำตอบเชิงนโยบายที่ตรงไปตรงมาคือขยายตรรกะความหลากหลายที่ใช้กับ green card อยู่แล้วไปใช้กับการอนุมัติ H-1B และ L-1B ด้วย เพื่อไม่ให้ประเทศใดประเทศหนึ่งครองสัดส่วนใหญ่ของการอนุมัติวีซ่าทำงานในปีหนึ่งๆ ระบบ Express Entry ของแคนาดา ที่ดึงจากการกระจายระดับชาติแบบกว้างโดยไม่สร้างคอขวดการรับเข้าต่อประเทศ คือตัวอย่างหนึ่งว่าต้นท่อที่ออกแบบดีกว่าหน้าตาเป็นยังไง นั่นไม่ได้ปิดประตูใส่ engineer คนใดคนหนึ่ง มันกระจายการรับเข้าให้สม่ำเสมอขึ้น การกระจุกของคิวค้างก็คลายลงเมื่อเวลาผ่านไป และคนงานที่ลงเอยในคิวยาวเป็นสิบๆปีซึ่งเป็นต้นตอของไดนามิกการพึ่งพิงก็จะน้อยลง
ทีมที่ผมเริ่มงานด้วยยังส่งงานอยู่ dashboard ยังดูดี manager พอใจกับตัวเลข velocity และตาราง on-call ที่สะอาดเรียบร้อย
สิ่งที่ตัวเลขไม่โชว์คือ design review ที่การตัดสินใจแย่ๆลอยผ่านไปโดยไม่มีใครท้วงจริงจัง หรือ roadmap item ที่ engineer หลายคนคิดว่าผิดแต่ไม่มีใครพูดในห้องที่มันจะมีความหมาย น่าจะมี engineer ในทีมนั้นที่มีแนวทางดีกว่าสำหรับบางเรื่อง คิดทบทวนแล้วว่าการยกมันขึ้นมาคุ้มกับความเสี่ยงไหม แล้วตัดสินใจว่าไม่คุ้ม นั่นไม่ใช่ข้อบกพร่องของนิสัย เมื่อดูจากข้อจำกัดที่มี มันเป็นการตัดสินใจที่ถูกต้อง องค์กรแค่จ่ายค่ามันในแบบที่จะไม่โผล่จนทีหลัง ตอนที่ของที่สร้างไปมันไม่ทำงานอย่างที่ควร และคนที่เห็นมันมาก่อนก็ไม่มีเหตุผลอะไรเป็นพิเศษที่จะพูดออกมาตอนนี้เหมือนกัน
มีอย่างหนึ่งที่ควรพูดให้ชัดก่อนปิดเรื่องนี้ ถ้าคุณอยู่ในสถานการณ์เดียวกัน คุณก็คงทำแบบเดียวกัน คุณก็จะก้มหน้าก้มตาตอนประชุมแย่ๆ คุณก็จะเขียนเอกสารลับๆแทนที่จะยกประเด็นขึ้น คุณก็จะสร้างของที่ทำให้ได้เลื่อนตำแหน่งแทนที่จะสร้างของที่ถูกต้อง ไม่ใช่เพราะคุณอ่อนแอหรือถากถาง แต่เพราะคุณมีเหตุมีผล มีครอบครัว และมีชีวิตหลายปีที่ลงทุนไปกับการอยู่ต่อ engineer ที่ฝ่าระบบนี้ไม่ได้ทำอะไรที่คนส่วนใหญ่จะไม่ทำเมื่อเจอข้อจำกัดเดียวกัน นั่นแหละคือประเด็น พฤติกรรมที่มองจากข้างนอกแล้วดูเป็นความเฉื่อยหรือการเอาตัวรอดในอาชีพ จริงๆแล้วเป็นแค่การตอบสนองที่สมเหตุสมผลต่อสถานการณ์ที่ไม่เคยถูกออกแบบมาโดยคำนึงถึงผลประโยชน์ของพวกเขาเลย
ปัญหาคือระบบที่สร้างแรงจูงใจพวกนั้น ไม่ใช่คนที่ตอบสนองต่อมันอย่างมีเหตุผล คิวค้าง H-1B เพดานต่อประเทศ การรอเป็นสิบๆปีสำหรับคนงานจากประเทศที่อุปสงค์สูง ความผูกพันกับนายจ้างที่ตามมาจากทั้งหมดนั้น ล้วนเป็นทางเลือกเชิงนโยบาย และมันเปลี่ยนได้ engineer ที่ติดอยู่ในระบบปัจจุบันไม่ได้ขอให้ถูกเอามาวางตรงนั้น และพวกเขาส่วนใหญ่จะบอกคุณได้เป๊ะๆว่ามันผิดตรงไหนถ้าคิดว่าตัวเองพูดได้โดยไม่เดือดร้อน การแก้มันไม่ต้องไปเกลียดคนที่มันกระทบ แค่ต้องมองให้ชัดว่ามันสร้างอะไรขึ้นมา และยอมพูดว่าการออกแบบที่ดีกว่ามันเป็นไปได้
คนถือ H-1B มีช่วงผ่อนผัน 60 วันหลังงานจบ เพื่อหานายจ้างใหม่ที่ sponsor ได้ เปลี่ยนสถานะ หรือเดินทางออก กำหนดไว้ในกฎฉบับสมบูรณ์เดือนมกราคม 2017 ว่าด้วยคนต่างด้าวทักษะสูงประเภทไม่อพยพ บัญญัติไว้ที่ 8 CFR § 214.1(l)(2)
USCIS Visa Bulletin ที่กระทรวงการต่างประเทศเผยแพร่รายเดือนที่ travel.state.gov ติดตามว่า priority date สายจ้างงานกลายเป็น current เมื่อใดแยกตามประเทศที่เกิด ณ ต้นปี 2026 final action date ของ EB-2 และ EB-3 สายอินเดียอยู่ราวปี 2011–2012 ทำให้ช่องว่างปัจจุบันอยู่ราว 14 ปี ตรวจสอบวันที่ที่แน่นอนกับ bulletin ฉบับที่มีผลบังคับ ณ เวลาที่เผยแพร่
ประมาณการการเคลียร์คิวค้างอ้างอิงจากอัตราการใช้โควตาวีซ่าต่อปีในปัจจุบัน National Foundation for American Policy และ CATO Institute เคยเผยแพร่งานวิเคราะห์ที่ประเมินว่าคิวค้าง EB-2 สายอินเดียจะเคลียร์ในกรอบเวลาตั้งแต่ราว 50 ปีจนถึงกว่า 150 ปี ขึ้นอยู่กับวิธีคำนวณและปีที่ทำการวิเคราะห์ อ้างอิงรายงานล่าสุดที่เฉพาะเจาะจง ณ เวลาที่เผยแพร่
การคุ้มครองนี้มักเรียกกันว่า AC21 portability บัญญัติไว้ที่ INA § 204(j) นาฬิกา 180 วันนับจากใบคำร้องปรับสถานะ I-485 ที่ค้างพิจารณา ไม่ใช่จากวันที่อนุมัติ I-140 คนที่ I-140 ได้รับอนุมัติแล้วแต่ยังยื่น I-485 ไม่ได้เพราะไม่มีโควตาวีซ่าว่าง ยังไม่มีการคุ้มครองด้าน portability
วีซ่าโอนย้ายภายในบริษัท L-1B ต้องมีการจ้างงานต่อเนื่องกับนายจ้างที่ยื่นคำร้องหรือกิจการในเครือ INA § 101(a)(15)(L) คนที่ออกจากนายจ้างนั้นจะเสียสถานะ L-1B ทางเลือกเชิงปฏิบัติเพื่ออยู่ในประเทศด้วยวีซ่าทำงานคือต้องได้วีซ่าประเภทใหม่ ซึ่งโดยทั่วไปต้องยื่นคำร้อง H-1B ที่อยู่ในโควตาและต้องเข้าลอตเตอรีประจำปี ซึ่งเป็นเส้นทางที่ยากกว่า H-1B portability มาก
เพดานต่อประเทศ 7% สำหรับวีซ่าผู้อพยพสายจ้างงานบัญญัติไว้ที่ INA § 202(a)(2) ไม่มีเพดานต่อประเทศแบบเดียวกันสำหรับวีซ่าทำงานประเภทไม่อพยพ H-1B ภายใต้ INA § 214(i) หรือสำหรับวีซ่าโอนย้ายภายในบริษัท L-1B ภายใต้ INA § 101(a)(15)(L)
ข้อมูล H-1B ของ USCIS แสดงอย่างสม่ำเสมอว่าคนสัญชาติอินเดียคิดเป็นราว 70–75% ของการอนุมัติ H-1B ในปีงบประมาณหลังๆ แม้สัดส่วนที่แน่นอนจะต่างกันตามประเภทคำร้องและปี ตัวเลขนี้หมายถึงการอนุมัติครั้งแรกที่อยู่ในโควตา ดูรายงานประจำปี USCIS H-1B Data and Statistics ฉบับล่าสุดสำหรับการแยกย่อยตามปีงบประมาณและประเภทคำร้องที่เฉพาะเจาะจง