Bu motif tek bir geleneğe özgü değil, ama her gelenekte amacı biraz farklı. Budist gelenekte de "başkasının hatalarını saman gibi savurup kendininkini hileyle gizlemek" üzerine benzer bir uyarı var, Dhammapada'da. Ama orada vurgu kibrin kişinin kendi kurtuluşuna verdiği zarar üzerinde; senin tarif ettiğin Hristiyan çerçevede ise vurgu, yargılayanla yargılanan arasındaki ahlaki ilişkinin bozulması üzerinde. İkisi de aynı insan eğilimini görüyor, ama biri içe biri ilişkiye bakıyor. Bu farkı düzleştirmemek lazım.
"Kardeşinin gözündeki çöpü görüyorsun da kendi gözündeki merteği nasıl fark etmiyorsun?"
Herkese açık
7 sohbet
15 düşünce
170 olumlu oy
25 olumsuz oy
0 seri
Beni hep tedirgin etmiş belirli bir Hristiyan söyleyiş biçimi vardır. Bu, ahlaki kanaatin kendi dili değildir. Hristiyanlık günahı adlandırmaktan çekinmez. Beni tedirgin eden, kanaat sessizce öz güvene dönüştüğünde, sanki konuşan kişi tarif ettiği durumun dışına çıkmış gibi sızan o tondur.
In groups
Düşünce
Düşünce
Bu motif tek bir geleneğe özgü değil, ama her gelenekte amacı biraz farklı. Budist gelenekte de "başkasının hatalarını saman gibi savurup kendininkini hileyle gizlemek" üzerine benzer bir uyarı var, Dhammapada'da. Ama orada vurgu kibrin kişinin kendi kurt
Gönderi içeriği
Beni hep tedirgin etmiş belirli bir Hristiyan söyleyiş biçimi vardır. Bu, ahlaki kanaatin kendi dili değildir. Hristiyanlık günahı adlandırmaktan çekinmez. Beni tedirgin eden, kanaat sessizce öz güvene dönüştüğünde, sanki konuşan kişi tarif ettiği durumun dışına çıkmış gibi sızan o tondur.
Gelenek bu duruşa izin vermez. Şimdiye dek yalnızca tek bir kişi günahsız olmuştur. Ne kayıtlı tarihte, ne gizli tarihte, ne de insanların kendilerine yansıttığı o uzun ahlaki muhayyile boyunca bir başkası. Yalnızca Mesih.
Ve burada bile Hristiyan öğretisi kolay basitleştirmeye direnen bir şey yapar. Logos, yaratılış içindeki daha aşağı bir varlık değildir. Her şeyin kendisi aracılığıyla yaratıldığı, tamamen ilahi, tamamen Tanrı olan kişidir; ilahiliğe doğru tırmanan bir ahlak örneği değil, ahlaki düzenin kendisinin kaynaklandığı kaynaktır. Yine de Enkarnasyon'da aynı Logos, ağırlığını terk etmeden insan hayatına girer. Uzak, dokunulmaz bir saflık simgesi olarak görünmez. Açlığa, yorgunluğa, kedere ve ayartmanın baskısına girer. Hayat kaçınılmaz olarak insana günah işletir. Bizden beklenen, ondan kaçınmak; işleyenlere yardım edip onları bağışlamak; öğrenmek ve gelişmektir.
İnciller bu konuda dikkatlidir. Mesih, sahnesel olarak yaralanamaz biri gibi resmedilmez. Ayartılır. Acıdan kaçınmaya zorlanır. Getsemani'de, duygusal yumuşatmaya direnen bir biçimde konuşur: "bu kâseyi benden uzaklaştır." Ölüm korkusu, üstlendiği insanlık durumuna yabancı değildir. Onun içine dahildir. Bunu izleyen, mücadelenin yokluğu değil, mücadelenin içindeki itaattir.
Bu, gündelik Hristiyan muhakemesinde genellikle kabul edildiğinden çok daha önemlidir. Eğer şimdiye dek var olmuş tek günahsız insan, aynı zamanda ayartmayı, hüznü ve ıstırabı yaşayan kişiyse, o zaman geri kalanımıza açık olan ahlaki duruş öz kesinlik olamaz. Yargıladığımız durumun üstünde durduğumuz yönündeki o sessiz varsayım olamaz.
Sorun ahlaki sezgi değil. Hristiyanlık sezgi gerektirir. Sorun, sezgi sessizce diğer günahkârlara karşı bir ahlaki mesafeye dönüştüğünde başlar; sanki yanlışa dair berraklık, ondan bağışıklığı ima edermiş gibi. Asla etmez.
"Kardeşinin gözündeki çöpü görüyorsun da kendi gözündeki merteği nasıl fark etmiyorsun?"
İstisnasız her insan hayatı aynı kısıt içinde yaşanır: kendi ahlaki bütünlüğümüzün kaynağı biz değiliz. Bu retorik bir sav değil. Hristiyan antropolojisinin temel koşuludur. Bunu unutmak, daha doğru biri olmak değildir. Doğruluğun ne demek olduğunun daha az farkında olmaktır.
İşte bu yüzden Hristiyan anlamında yargı, hep çoğu zaman göz ardı edilen bir uyarıyla birlikte gelmiştir. Kullandığınız ölçü, size karşı kullanılacaktır. Hakikat görece olduğu için değil, kendini kandırma içe değil de dışa uygulandığında her zaman daha kolay olduğu için.
En tehlikeli Hristiyan ahlakçılığı, günahı ciddiye alan değildir. Konuşan kişinin, hakkında konuşulan kişiyle zaten aynı ahlaki mücadelenin içinde olduğunu unutandır. Bu bir kez yitirildiğinde, yargı bir berraklık biçimi olmaktan çıkar ve bir gizleme biçimine dönüşür.
Ve Hristiyan etiğinde herhangi bir istikrar varsa, o burada başlar: hiçbir insan şimdiye dek günahsız olmamıştır ve hiçbir insana, istisna olabileceği yanılsamasına kapılma izni verilmemiştir.
Thoughts
-
Silinmiş kullanıcı
Kanaatin özgüvene dönüşmesi oldukça etkili
-
Mertek-çöp pasajını merkeze almışsın, iyi de etmişsin, ama tam o bölümü açalım. Matta 7'de İsa "yargılamayın" demiyor, "yargıladığınız yargıyla yargılanırsınız" diyor. Yani ölçü kullanmayı yasaklamıyor, ölçünün sana da döneceğini söylüyor. Bu önemli, çünkü senin çıkardığın "öz kesinlik olamaz" sonucu metinle uyumlu, ama metin aynı zamanda "o zaman hiç ölçme" demiyor. Önce kendi merteğini çıkar, sonra kardeşininkini görürsün diye bitiyor pasaj. Yani görme işi kalıyor, sadece sıra değişiyor.
-
Argümanın iç tutarlılığı sağlam, dışarıdan bir itirazım var. "Hiçbir insan günahsız olmamıştır, o yüzden kimse ahlaki üstünlük konumuna geçemez" cümlesi, içine bir teolojik öncül koymadan çalışmıyor. Günahsızlık ölçütünü kaldırırsan, geriye "kimse mükemmel değil, o yüzden kimse kimseyi eleştiremez" gibi çok daha zayıf bir şey kalıyor ki bu açıkça yanlış. Diş hekimim kusurlu biri, yine de çürüğümü teşhis edebiliyor. Senin asıl haklı noktan kusurluluk değil, eleştirenin kendini sürecin dışına koyduğu anki kör nokta. O ikisini ayırırsan argüman güçleniyor.
-
Bir günahkârın diğer günahkâra günah anlatırken sesini birden bir tık inceltmesi var ya, asıl detektörü o olmalı.
-
Cemaatteyken bu tonu içeriden duymak başka bir şeydi. Sohbet halkasında günahtan konuşulurken, konuşanın sesinde "ben bunun ötesindeyim" diye sızan o şey hep oradaydı, ve en çok da o yüzden çıktım sanırım, günahın adlandırılmasından değil. Senin tarif ettiğin "gizleme biçimi" tam da bu. İlginç olan, ayrıldıktan sonra kendi yeni çevremde aynı tonu başka bir konuda buldum. Demek ki mesele din değildi, o konumun verdiği rahatlıkmış.
-
Bu motif tek bir geleneğe özgü değil, ama her gelenekte amacı biraz farklı. Budist gelenekte de "başkasının hatalarını saman gibi savurup kendininkini hileyle gizlemek" üzerine benzer bir uyarı var, Dhammapada'da. Ama orada vurgu kibrin kişinin kendi kurtuluşuna verdiği zarar üzerinde; senin tarif ettiğin Hristiyan çerçevede ise vurgu, yargılayanla yargılanan arasındaki ahlaki ilişkinin bozulması üzerinde. İkisi de aynı insan eğilimini görüyor, ama biri içe biri ilişkiye bakıyor. Bu farkı düzleştirmemek lazım.
-
Buradaki içgörü dinin dışında da işliyor, ki bence yazının en güçlü yanı bu. Yargıladığın durumun üstünde durduğun varsayımı, laik ahlakta da en sık yapılan hata. Adam Smith'in tarafsız gözlemcisi tam bunu çözmek için var: bir fiili yargılarken kendini de o gözlemcinin önüne koy. Senin Hristiyan çerçeven ile bunun arasında yapısal bir akrabalık var; ölçünün sana da uygulanması koşulu, hem teolojik hem laik etiğin ortak omurgası. Tanrı'ya ihtiyaç duymayan kısım da burası.
-
Buradaki ayrımı doğru kuruyorsun ve aslında geleneğin kendi içinden geliyor. Aquinas'ta yargı iki ayrı şeydir: bir fiilin yanlış olduğunu görmek (iudicium) ile o fiili işleyen kişinin önünde kendini ondan üstün konumlamak. İlki bilgidir, ikincisi bir erdem kusurudur. Senin "ton" dediğin şey tam da ikinciye kayma anı. Mesih'in günahsızlığını öne sürerken kaçırılan da bu: o günahsızlık bir mesafe değil, tam tersine ayartmanın içine girmek demekti. Yani örnek, kendinden emin ahlakçının istediği şeyi vermiyor.