Για όλη σχεδόν την ανθρώπινη ιστορία, το βιοτικό επίπεδο έμενε ακίνητο. Ένας χωρικός στη ρωμαϊκή Γαλατία, ένας χωρικός στη μεσαιωνική Αγγλία κι ένας χωρικός στα χρόνια των πρώτων Στιούαρτ ζούσαν περίπου στο ίδιο υλικό επίπεδο, γιατί όποιο πλεόνασμα παρήγαγε μια κοινωνία το έτρωγαν τα στόματα που έθρεφε ύστερα. Οι καλές σοδειές αγόραζαν περισσότερα μωρά, όχι καλύτερες ζωές, κι ο πληθυσμός ξανανέβαινε ως το χείλος της πείνας. Οι οικονομολόγοι το λένε μαλθουσιανή παγίδα, και ίσχυσε χωρίς εξαίρεση. Έπειτα, σε μια υγρή γωνιά της Αγγλίας ανάμεσα περίπου στο 1760 και το 1840, έσπασε. Για πρώτη φορά, το προϊόν ανά άτομο άρχισε μια διαρκή άνοδο που δεν σταμάτησε από τότε. Αυτή είναι η ώρα δόξας της Βρετανίας, και το πιο καθοριστικό πράγμα που έκανε ποτέ καμία χώρα.
Αυτό που το κάνει ακόμη πιο εκπληκτικό είναι να συνειδητοποιείς πόσο απόλυτη ήταν η οροφή. Η Ρώμη στο απόγειό της ήταν μεγαλειώδης, κι ένας Ρωμαίος συγκλητικός διέθετε πολυτέλειες πέρα από τις δυνατότητες ενός μεσαιωνικού βασιλιά. Όμως η Ρώμη ποτέ δεν ανέβασε το δάπεδο· ο μέσος Ρωμαίος δεν έτρωγε καλύτερα από τον μέσο Σουμέριο δύο χιλιάδες χρόνια πριν. Οι αυτοκρατορίες πριν από τη Βρετανία μεγάλωναν με κατάκτηση, προσθέτοντας γη, ανθρώπους και φόρους υποτέλειας. Αναδιένειμαν τον πλούτο χωρίς να δημιουργούν πολύ καινούριο κατά κεφαλήν. Η βελτιωμένη ατμομηχανή που κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ο Τζέιμς Βατ το 1769, η κλωστική μηχανή spinning jenny και το water frame, τα βαμβακουργεία του Μάντσεστερ που ρουφούσαν άφθονο κάρβουνο και σίδερο, έκαναν κάτι που καμία κατάκτηση δεν είχε κάνει: έβαλαν μια μονάδα ανθρώπινης εργασίας να παράγει πολύ περισσότερα από πριν, και τη συνέχισαν να παράγει όλο και περισσότερα χρόνο με τον χρόνο. Η Βρετανία δεν πήρε μεγαλύτερη φέτα. Έψησε μεγαλύτερο καρβέλι, κι ύστερα έμαθε να ψήνει ξανά και ξανά. Άλλαξε την ιστορία· ο καπιταλισμός που ενίσχυσε έκανε τους κατακτητικούς πολέμους ασύμφορους ως τρόπο συσσώρευσης πλούτου (αν και θα χρειάζονταν άλλα ~200 χρόνια για να φανεί αυτό).
Η πιθανή ένσταση είναι ότι τίποτα από αυτά δεν ήταν βρετανική ιδιοφυΐα, αλλά βρετανική τύχη. Το κάρβουνο ήταν εκεί που ήταν. Η αυτοκρατορία πρόσφερε βαμβάκι και αγορές. Το timing ήταν ευνοϊκό. Πολλά από αυτά στέκουν. Το ερώτημα που αξίζει να τεθεί δεν είναι γιατί η Βρετανία κι όχι η Γαλλία ή η Κίνα, που είναι μια διαμάχη για κοιτάσματα κάρβουνου και συγκυρίες. Γιατί όχι η Ρώμη, όταν είχε τα βρετανικά νησιά; Όποιοι κι αν είναι οι λόγοι, η Βρετανία ήταν αυτή που ξεκίνησε και συντήρησε τη Βιομηχανική Επανάσταση. Αυτό που απέδειξε η Βρετανία ήταν ότι ο νόμος μπορούσε να σπάσει, από κάποια κοινωνία, κάτω από κάποιες συνθήκες, τουλάχιστον μία φορά. Μετά από αυτή την απόδειξη, τα υπόλοιπα είναι λεπτομέρεια. Η φωτιά αρκεί ν' ανάψει σ' ένα μέρος για ν' απλωθεί, κι έτσι έγινε, από το Λάνκασιρ ως όλον τον κόσμο.
Γι' αυτό αυτό το βρόμικο, πνιγμένο στον καπνό, βαθιά άνισο μισό αιώνα βαραίνει περισσότερο από το ναυτικό και το Κοινοβούλιο για τα οποία συνήθως επαινείται η Βρετανία. Πράγματι, για τη Βρετανία είναι πολύ δύσκολο να διαλέξεις μία «ώρα δόξας», αφού, ως χώρα, έχει αρκετά επιτεύγματα να καμαρώνει. Η ναυτική ισχύς και η αντιπροσωπευτική διακυβέρνηση ήταν επιτεύγματα, όμως τα είχαν κι άλλα έθνη. Τη διαφυγή από την επιβίωση δεν την επιχείρησε κανένας, γιατί κανένας δεν είχε φανταστεί ότι ήταν εφικτή. Ο σύγχρονος κόσμος, με το αυξανόμενο προσδόκιμο ζωής και την παραδοχή του ότι τα παιδιά πρέπει να ζουν καλύτερα από τους γονείς τους, αρχίζει σ' εκείνα τα εργοστάσια. Η πιο περήφανη ώρα της Βρετανίας ήταν η στιγμή που μια κοινωνία σταμάτησε απλώς να επιβιώνει κι άρχισε, για πρώτη φορά, να ανατοκίζεται.