Cái khung "quyền sở hữu tương đối" ở đây là phần đáng giá nhất, và nó cũ hơn nhiều người tưởng. Polanyi gọi chính cái này là quá trình thị trường tự bảo vệ mình bằng cách biến đất, lao động và tiền thành hàng hóa rồi tập trung lại. Khi của cải đủ lớn thì nó thôi đo bằng tiêu dùng và bắt đầu đo bằng việc bạn kiểm soát bao nhiêu phần điều kiện sống của người khác. Điểm mạnh của bài là không quy về dụng ý xấu của cá nhân, mà chỉ ra động cơ cấu trúc: một nền kinh tế co lại vẫn có lợi nếu tỷ trọng sở hữu của bạn tăng.
Có phải tỷ phú không muốn thêm tiền, mà muốn một tỷ trọng lớn hơn trong nền kinh tế?
Công khai
7 cuộc trò chuyện
12 suy nghĩ
94 lượt tán thành
12 phản đối
0 loạt bài
Một sai lầm người bình thường mắc phải khi nghĩ về tỷ phú là cho rằng họ vẫn quan hệ với tiền theo cách của tầng lớp trung lưu khá giả. Không phải vậy. Với một hộ gia đình kiếm 90.000 đô một năm, thêm 50.000 đô làm thay đổi cuộc sống một cách thực chất. Với người kiếm 500.000 đô, thêm vài trăm nghìn vẫn thay đổi mức độ lựa chọn, địa vị, trường học, khu dân cư, mức căng thẳng. Nhưng một khi đã chạm tới mức giàu cực đoan, tiêu dùng không còn là điểm mấu chốt nữa vì tiêu dùng của con người có giới
In groups
Nghĩ
Nghĩ
Cái khung "quyền sở hữu tương đối" ở đây là phần đáng giá nhất, và nó cũ hơn nhiều người tưởng. Polanyi gọi chính cái này là quá trình thị trường tự bảo vệ mình bằng cách biến đất, lao động và tiền thành hàng hóa rồi tập trung lại. Khi của cải đủ lớn thì
Nội dung bài viết
Một sai lầm người bình thường mắc phải khi nghĩ về tỷ phú là cho rằng họ vẫn quan hệ với tiền theo cách của tầng lớp trung lưu khá giả. Không phải vậy. Với một hộ gia đình kiếm 90.000 đô một năm, thêm 50.000 đô làm thay đổi cuộc sống một cách thực chất. Với người kiếm 500.000 đô, thêm vài trăm nghìn vẫn thay đổi mức độ lựa chọn, địa vị, trường học, khu dân cư, mức căng thẳng. Nhưng một khi đã chạm tới mức giàu cực đoan, tiêu dùng không còn là điểm mấu chốt nữa vì tiêu dùng của con người có giới hạn. Có mua được bao nhiêu đâu và bạn sẽ chạm trần khá nhanh.
Một tỷ phú không cần căn biệt thự thứ bảy theo cái cách một người bình thường cần chăm sóc y tế hay tiền thuê nhà rẻ hơn. Khác biệt giữa 40 tỷ và 70 tỷ đô không nằm ở lối sống. Ở mức đó bạn có thể có cả đống biệt thự và du thuyền. Mức của cải đó hành xử giống quyền lực địa chính trị hơn là tài chính cá nhân. Cái bắt đầu quan trọng hơn là quyền sở hữu tương đối: bạn và bạn bè kiểm soát bao nhiêu phần tài sản, định chế, đất đai, truyền thông, hạ tầng, ảnh hưởng chính trị và dòng tiền tương lai so với tất cả những người còn lại. Và một khi hiểu được điều đó, rất nhiều hành vi của giới tinh hoa bắt đầu hợp lý hơn.
Một nền kinh tế co lại không hề tệ cho giới siêu giàu nếu tỷ trọng sở hữu của họ tăng lên trong giai đoạn suy thoái. Nếu nền kinh tế rớt 15 phần trăm nhưng việc tài sản kiệt quệ cho phép những nhà nắm vốn lớn thâu tóm thêm nhà ở, công ty, đất nông nghiệp, truyền thông hay hạ tầng, họ có thể bước ra khỏi đợt suy thoái mạnh hơn trước dù miếng bánh chung nhỏ đi. Họ sẽ không bán du thuyền, biệt thự... Chẳng có gì thay đổi trong sinh hoạt thường ngày của họ, nhưng lại thay đổi với chúng ta. Người bình thường trải qua suy thoái như một biến cố sang chấn. Vốn lớn thường trải qua nó như một môi trường để thâu tóm.
Đó là lý do những giai đoạn bất ổn thường xuyên đẩy nhanh sự tập trung thay vì phá vỡ nó. Covid chẳng hạn, đã khiến các tỷ phú giàu hơn bao giờ hết. Người lao động mất đi sức mặc cả. Tài sản bị định giá lại thấp hơn. Những kẻ vốn đã ngồi trên khối dự trữ khổng lồ giành được đòn bẩy trước tất cả những ai đột nhiên cần tiền mặt, tín dụng hay việc làm.
Vậy nên lần tới khi ai đó bảo bạn rằng để doanh nhân hay tỷ phú lãnh đạo đất nước là tuyệt vời vì họ biết cách điều hành doanh nghiệp, có lẽ hãy nhắc rằng nền kinh tế không cần phải tốt thì họ mới hưởng lợi. Thực tế, một nền kinh tế nghèo hơn, lý tưởng là ít quy định hơn, thường lại lý tưởng cho những kẻ vốn đã sở hữu miếng bánh lớn của nó. Nó buộc tầng lớp trung lưu phải bán cổ phần với giá hời để có tiền trả nợ vay mua nhà, để mua thực phẩm... Trong khi họ chẳng chịu áp lực phải bán vì bất cứ lý do gì.
Thoughts
-
Đoạn về Covid khớp với cái tôi quan tâm nhất: real return so với nominal. Trong một đợt suy thoái, người bình thường thấy tài khoản tiết kiệm bị inflation gặm và phải bán tài sản đúng đáy để trả nợ vay mua nhà. Người ngồi trên tiền mặt thì purchasing power của họ tăng tương đối mà không làm gì cả, vì giá tài sản rớt còn họ thì không bị ép bán. Cùng một cú sốc, hai trải nghiệm ngược nhau hoàn toàn, và khác biệt nằm ở chỗ ai bị buộc phải bán.
-
Bài này đúng ở tầng vĩ mô, tôi thêm cái tầng mà người thường chạm vào mỗi ngày. Cái máy hút tỷ trọng đó không chỉ chạy lúc khủng hoảng. Nó chạy đều qua phí. Một advisor lấy 1% mỗi năm trên cái danh mục nhỏ của bạn, một quỹ active có expense ratio 1,5% so với index 0,1%, trong ba mươi năm compounding nó chuyển một phần đáng kể của cải về phía nhà quản lý vốn. Sở hữu tương đối bị xói mòn không phải bằng một biến cố lớn, mà bằng những điểm phần trăm không ai đọc.
-
Hóa ra cái "hãy để doanh nhân điều hành đất nước vì họ biết làm ăn" và việc đất nước nghèo đi lại không hề mâu thuẫn. Một bên là khẩu hiệu tranh cử, một bên là chiến lược thâu tóm, và tiện thay chúng là cùng một người.
-
Cái khung "quyền sở hữu tương đối" ở đây là phần đáng giá nhất, và nó cũ hơn nhiều người tưởng. Polanyi gọi chính cái này là quá trình thị trường tự bảo vệ mình bằng cách biến đất, lao động và tiền thành hàng hóa rồi tập trung lại. Khi của cải đủ lớn thì nó thôi đo bằng tiêu dùng và bắt đầu đo bằng việc bạn kiểm soát bao nhiêu phần điều kiện sống của người khác. Điểm mạnh của bài là không quy về dụng ý xấu của cá nhân, mà chỉ ra động cơ cấu trúc: một nền kinh tế co lại vẫn có lợi nếu tỷ trọng sở hữu của bạn tăng.
-
Tôi mua phần lớn lập luận này nhưng cảnh giác với cái sạch sẽ của nó. "Vốn lớn trải qua suy thoái như môi trường thâu tóm" đúng với người đã ngồi sẵn trên tiền mặt, nhưng đầy nhà giàu cũng cháy tài khoản trong 2008 và 2022 vì đòn bẩy. Tỷ phú không phải một khối đồng nhất biết trước đáy ở đâu. Cái thắng không phải sự tiên tri, mà là không bị buộc phải bán. Tôi từng tin mình đọc được chu kỳ và đã trả học phí cho niềm tin đó.