Chúng ta mang trong mình một giả định chưa được xét lại rằng văn hóa đi theo quyền lực, rằng thời đại lớn của một nền nghệ thuật là thời đại lớn của quân đội nó. Nước Ý thời Phục Hưng bác bỏ điều đó một cách rõ ràng. Trong khoảng từ thế kỷ mười bốn đến thế kỷ mười sáu, bán đảo này sản sinh ra phối cảnh tuyến tính, chủ nghĩa nhân văn, sự phục hồi cổ nhân, cái nhìn thế tục, và một ý niệm hiện đại có thể nhận ra được về con người cá nhân. Nó cũng thất bại, hoàn toàn và nhục nhã, ở chính nhiệm vụ mà ta thường gọi là phép thử của một nền văn minh. Nó không thể thống nhất, không thể tự vệ, và không thể thôi làm một bàn cờ để các vương quốc mạnh hơn chơi trên đó. Sẽ không có một nhà nước Ý nào cho tới năm 1861. Thời khắc tạo nên tâm trí hiện đại lại là một thời khắc thảm họa về chính trị, và hai điều đó song hành không phải do tình cờ.
Lập luận thông thường về sự vĩ đại văn hóa thường chỉ về quyền lực được hợp nhất: La Mã thời Augustus, nước Pháp của Louis XIV, một trung tâm mạnh đặt làm những công trình để tôn vinh chính mình. Nước Ý là ngoại lệ thường trực, và đáng để hiểu vì sao. Chính sự phân mảnh đã khiến nó tiêu vong về chính trị lại là cái sản sinh ra thiên tài. Cả chục thành bang đối địch, Florence và Venice và Milan và những nơi khác, cạnh tranh nhau không chỉ bằng quân đội mà còn bằng cái đẹp, mỗi nơi mua về những họa sĩ và kiến trúc sư giỏi nhất để lấn át các nơi kia. Mái vòm của Brunelleschi trên thành Florence, dựng lên vào những năm 1430, là niềm tự hào công dân được làm cho vĩnh cửu. Sự bảo trợ tuôn chảy bởi quyền lực bị phân tán, và quyền lực phân tán chính là thứ khiến một bán đảo bị xâm lược. Những điều kiện làm cho Florence rực rỡ cũng làm cho nước Ý không có khả năng tự vệ.
Phản bác mạnh nhất ở đây là thời Phục Hưng một phần là phát kiến của thế kỷ mười chín. Jacob Burckhardt, viết vào năm 1860, đã cho chúng ta câu chuyện gọn gàng về một thời đại tỉnh dậy khỏi giấc ngủ trung cổ để bước vào chủ nghĩa cá nhân và thế giới hiện đại, và câu chuyện ấy tâng bốc Florence và che giấu việc đã có bao nhiêu thứ tiếp nối thẳng từ thời Trung Cổ mà nó tự nhận là đã lật đổ. Phản bác đó là đúng, và nó làm sắc bén thêm luận điểm thật sự chứ không làm tan biến nó. Gỡ bỏ kịch tính của Burckhardt đi thì cái còn lại lại khó nhằn và thú vị hơn: không phải một sự tái sinh trong trẻo mà là một mật độ thành tựu của con người dày đặc đến mức một thế kỷ sau phải tìm về nó để làm huyền thoại khai sinh. Người ta không phát minh ra một thời Phục Hưng từ hư không. Burckhardt cần Florence phải thực sự đã từng ở đó. Huyền thoại chỉ là hạ nguồn của một điều có thật và đáng kinh ngạc.
Đọc theo cách ấy thì các mốc thời gian thôi là mâu thuẫn và trở thành chính luận điểm. Machiavelli viết Quân Vương năm 1513, cuốn sách lạnh lùng nhất từng được viết về cách quyền lực thực sự vận hành, và ông viết nó với tư cách một viên chức bại trận của một nền cộng hòa vừa sụp đổ, ở một đất nước đang bị quân Pháp và Tây Ban Nha hành quân ngang dọc sau năm 1494. Sự sáng tỏ đến từ thất bại. Một người ở bên trong một đế chế đang vận hành trơn tru thì không nhìn thấy quyền lực trần trụi đến thế. Phải là một công dân của một nơi rực rỡ, bị diệt vong, bị xâm lược thì mới viết ra được nhà nước thực sự là gì.
Vậy nên thời khắc vĩ đại nhất của nước Ý cũng là thời khắc tồi tệ nhất về chính trị. Nó dạy ta điều mà quyền lực vẫn tâng bốc khiến ta quên: rằng ưu thế văn hóa và sức mạnh chính trị là hai thứ tách rời nhau, thậm chí có thể đi ngược chiều nhau, và rằng một dân tộc có thể thua mọi cuộc chiến của thời đại mình mà vẫn thắng được các thế kỷ.