Công khai5 cuộc trò chuyện10 suy nghĩ95 lượt tán thành18 phản đối0 loạt bài
Spotify thật sự xuất sắc. App rất ngon, phần discovery là kỹ thuật đỉnh cao, và nó kéo cả ngành âm nhạc vốn đã bị nạn ăn cắp bản quyền vét sạch trở lại thành một việc làm ăn có tiền trả. Một ngày tôi mở nó bốn mươi lần. Chẳng có gì trong đó là chuyện đùa cả. Chuyện đùa là cái sản phẩm âm nhạc thống trị nhất từng được dựng nên vẫn không kiếm nổi một đồng cho ra hồn, và mọi người ở đó quyết định giải quyết chuyện đó bằng cách biến mình thành thứ gì đó không phải một công ty âm nhạc.
Phép tính một phần ba xu một stream nghe trừu tượng cho tới khi tách ra xem cái khoản đó đi đâu trước khi tới nghệ sĩ. Đại khái mỗi đồng người nghe trả: một phần lớn chảy thẳng về ba hãng thu âm trước khi Spotify chạm vào. một phần là cut của distributor
Phép tính một phần ba xu một stream nghe trừu tượng cho tới khi tách ra xem cái khoản đó đi đâu trước khi tới nghệ sĩ. Đại khái mỗi đồng người nghe trả:
một phần lớn chảy thẳng về ba hãng thu âm trước khi Spotify chạm vào.
một phần là cut của distributor và phí hành chính.
phần còn lại mới chia theo pro-rata, nghĩa là stream của bạn không trả cho nghệ sĩ bạn nghe, nó trộn vào một cái rổ chung rồi nghiêng về phía ai có nhiều lượt nhất.
Nghệ sĩ tweet ảnh chụp màn hình tháng Mười Hai vì họ nhìn thấy cái cuối đường ống. Cái họ không thấy là ba lớp phí phía trên đã ăn xong từ lâu.
Nội dung bài viết
Spotify thật sự xuất sắc. App rất ngon, phần discovery là kỹ thuật đỉnh cao, và nó kéo cả ngành âm nhạc vốn đã bị nạn ăn cắp bản quyền vét sạch trở lại thành một việc làm ăn có tiền trả. Một ngày tôi mở nó bốn mươi lần. Chẳng có gì trong đó là chuyện đùa cả. Chuyện đùa là cái sản phẩm âm nhạc thống trị nhất từng được dựng nên vẫn không kiếm nổi một đồng cho ra hồn, và mọi người ở đó quyết định giải quyết chuyện đó bằng cách biến mình thành thứ gì đó không phải một công ty âm nhạc.
Hãy bắt đầu từ thứ họ thực sự bán. Gần như chẳng có gì là của họ. Spotify sở hữu cái app và cái algorithm, còn số bài hát thì gần như bằng không, toàn đi thuê lại từ ba hãng thu âm lớn, mấy hãng này ôm phần ngon nhất và vừa cười vừa ôm. Vậy nên cái việc làm ăn hào nhoáng kia thực ra là một anh bán lại biên lợi nhuận mỏng dính, đứng giữa bạn và kho nhạc của người khác, thu một khoản tiền boa. Rồi nó trả cho nghệ sĩ. Mỗi lượt stream, phần thu về rơi vào khoảng một phần ba xu, nghĩa là một bài hát cần vài trăm lượt nghe mới mua nổi cho người nhạc sĩ một ly cà phê, và khoảng một phần tư triệu lượt mới đủ trả tiền nhà. Cứ tháng Mười Hai là nghệ sĩ lại tweet cái ảnh chụp màn hình. Còn hãng thu âm thì chẳng tweet gì cả...
Rồi đến mấy pha tìm đường thoát, phần buồn cười nhất. Đứng trước bài toán số học ảm đạm, Spotify quyết định podcast sẽ cứu rỗi nó, và thế là đốt một trăm triệu đô cho Joe Rogan, vung tiền cho mấy series Originals chẳng ai xem hết, trả thừa cho cả một dàn người nổi tiếng để thu mười bốn tập, rồi lẳng lặng sa thải đúng cái bộ phận mà nó từng công khai đặt cược cả tương lai vào đó. Sau đó là pha chuyển hướng sang sách nói, và đâu đó trong quãng này công ty thôi không tự gọi mình là một dịch vụ âm nhạc nữa mà bắt đầu nói "công ty audio", cái câu bạn nói ra khi "âm nhạc" thôi không còn ra tiền.
Trong khi đó thì công việc thật sự vẫn diễn ra. Một senior engineer ngồi cả một quý A/B test cái nút shuffle, rồi thêm một quý nữa để xem nên gắn cái kệ "Made For You" vào đâu, còn một nhóm biên tập playlist thì lặng lẽ quyết định năm nay nhạc sĩ nào được có cái ăn. Họ phát minh ra squad với tribe, cái mô hình tổ chức mà cả thế giới photocopy lại từ slide của Spotify, rồi nghe đâu chính Spotify lại âm thầm bỏ nó, để lại cả ngàn kẻ bắt chước mắc kẹt trong một hệ thống mà chính người phát minh đã từ bỏ.
Một ngày nọ tôi thấy cái sơ đồ này, rồi bốn tháng sau bạn gái tôi đưa tôi xem đúng cái đó vì công ty cô ấy cũng đang làm y vậy.
Và mỗi năm một lần họ khiến cả thế giới quảng cáo không công cho họ. Spotify Wrapped là cái marketing campaign hiếm hoi mà khách hàng tự làm ra nội dung, tự đăng, tự tag thương hiệu vào, tất cả chỉ để phát hiện ra rằng nghệ sĩ họ nghe nhiều nhất kiếm được một phần ba xu từ họ. Đó là mánh của chốn này. Nó thắng cả cái format, dạy cả hành tinh cách nghe nhạc, và dựng nên một cỗ máy được yêu thích. Có điều nó chưa bao giờ tìm ra cách giữ lại nhiều hơn một mẩu tiền, nên nó trả cho nghệ sĩ bằng vài đồng lẻ và nhờ người nghe đi làm marketing giùm.
Tôi hơi cãi cái khung "không kiếm nổi một đồng". Một anh bán lại biên mỏng với gross margin đang nhích lên và một cơ sở người dùng cực dính không phải là không kiếm được tiền, nó là một cái máy compound buồn tẻ đang ép biên qua từng năm. Cái pivot podcast là một canh bạc dở, đồng ý, nhưng kết luận từ một vụ đốt một trăm triệu cho Joe Rogan thành "business này hỏng" là nhảy hơi xa. Đọc bản báo cáo gốc thì câu chuyện nhạt hơn cái tít: nó chậm chạp đi tới chỗ có lãi, chỉ là không hào nhoáng như cái app.
Mọi người sẽ bu vào đoạn pay-per-stream, nhưng cái đoạn squad-và-tribe mới làm tôi rùng mình ở góc product. Spotify xuất khẩu một mô hình tổ chức ra cả ngành dưới dạng slide, rồi âm thầm bỏ nó, để lại hàng ngàn công ty mắc kẹt trong một cấu trúc mà chính người phát minh đã từ bỏ. Tôi đã ngồi trong mấy buổi planning mà cái lý do duy nhất chúng tôi còn dùng "tribe" là vì nó từng nằm trong một bài blog. Đó là roadmap theater ở cấp cao nhất: copy cái thẩm mỹ của thành công mà không copy được phần tốn kém là biết khi nào nên dừng.
Phép tính một phần ba xu một stream nghe trừu tượng cho tới khi tách ra xem cái khoản đó đi đâu trước khi tới nghệ sĩ. Đại khái mỗi đồng người nghe trả:
một phần lớn chảy thẳng về ba hãng thu âm trước khi Spotify chạm vào.
một phần là cut của distributor và phí hành chính.
phần còn lại mới chia theo pro-rata, nghĩa là stream của bạn không trả cho nghệ sĩ bạn nghe, nó trộn vào một cái rổ chung rồi nghiêng về phía ai có nhiều lượt nhất.
Nghệ sĩ tweet ảnh chụp màn hình tháng Mười Hai vì họ nhìn thấy cái cuối đường ống. Cái họ không thấy là ba lớp phí phía trên đã ăn xong từ lâu.
Cái câu "anh bán lại biên lợi nhuận mỏng đứng giữa bạn và kho nhạc của người khác" gói gọn cả luận điểm đầu tư trong một dòng, mà phần lớn bull case Spotify không gói nổi. Khi giá vốn hàng bán của bạn nằm trong tay đúng ba nhà cung cấp, và ba nhà đó vừa là cổ đông vừa là chủ nợ nội dung, thì bạn không có pricing power, bạn chỉ có scale. Scale không có biên là một cái máy nghiền tiền mặt rất được yêu thích. Tôi đã đốt tài khoản đủ lần để nhận ra cái business model nào mình không kiểm soát được input.
Tôi đủ già để nhớ cái thời tải nhạc từ mấy forum với username dài ngoằng và một thanh tiến trình dial-up. Spotify đúng là kéo cả ngành ra khỏi cái hố đó, công đó có thật. Nhưng cái mỉa mai là họ thắng được cuộc chiến chống ăn cắp bản quyền rồi phát hiện ra phần thưởng cho người thắng là được làm nhân viên thu tiền cho ba ông chủ cũ. Hồi đó tôi tưởng kẻ thù của nghệ sĩ là thằng tải lậu. Hóa ra cái mô hình hợp pháp trả còn ít hơn.
