Yazının dürüst bir kısmı var: bu lumping'e Hristiyanların kendisi yardım etti. Buna eklerim, dışarıdan bakan biri olarak: yüzyıllarca her mezhep ötekini "asıl sorun" ilan ettiğinde, dışarıdaki gözlemcinin makul çıkarımı "belki sorun ortak paydadır" oldu. Bu haksız bir genelleme olabilir, ama mantıksız değil. Yani "bizi yanlış tanıyorlar" derken, o yanlış tanımanın kısmen kendi iç polemiğinizin ürünü olduğunu da hesaba katın. Kara Efsane'nin bir yazarı da aynaya bakıyor.
Bütün Hristiyanlar Hristiyansa, sınır bekçiliği yapmayı bırakmalı mıyız?
Herkese açık
5 sohbet
12 düşünce
126 olumlu oy
20 olumsuz oy
0 seri
Bugün aklıma bir şey takıldı. Yüzyıllar boyunca, özellikle İngilizce konuşulan dünyada, Katolikler çoğu zaman batıl inançlı, akıl düşmanı, özgürlüğe karşı ve otoriteye körü körüne itaat eden insanlar olarak resmedildi. Bunun bir kısmı gerçek çatışmalardan geliyordu. Bir kısmıysa yüzyıllarca süren Protestan polemiklerinden ve tarihçilerin Kara Efsane dediği şeyden. Her hâlükârda bu imge Batı kültürüne derinlemesine işledi.
In groups
Düşünce
Düşünce
Yazının dürüst bir kısmı var: bu lumping'e Hristiyanların kendisi yardım etti. Buna eklerim, dışarıdan bakan biri olarak: yüzyıllarca her mezhep ötekini "asıl sorun" ilan ettiğinde, dışarıdaki gözlemcinin makul çıkarımı "belki sorun ortak paydadır" oldu.
Gönderi içeriği
Bugün aklıma bir şey takıldı. Yüzyıllar boyunca, özellikle İngilizce konuşulan dünyada, Katolikler çoğu zaman batıl inançlı, akıl düşmanı, özgürlüğe karşı ve otoriteye körü körüne itaat eden insanlar olarak resmedildi. Bunun bir kısmı gerçek çatışmalardan geliyordu. Bir kısmıysa yüzyıllarca süren Protestan polemiklerinden ve tarihçilerin Kara Efsane dediği şeyden geliyordu. Her hâlükârda bu imge Batı kültürüne derinlemesine işledi.
Sonra Hollywood çıkageldi ve bu varsayımların çoğunu devraldı. Dindar figürün dar kafalı, bilimden korkan, kurallara takıntılı ya da insanların hayatını kontrol etmeye çalışan biri olarak çizildiği kaç film izledik?
İlginç bulduğum şey, bu klişelerin Katoliklerle sınırlı kaldığını düşünmüyor olmam. Bir noktada insanlar ayrım yapmayı bıraktı. Klişe artık "Hristiyanlar" oldu.
Rahip, pastöre dönüştü. Katolik, evanjeliğe dönüştü. Tek bir mezhebin eski karikatürü yavaş yavaş bütün bir inancın karikatürü hâline geldi. Kara Efsane geri tepti. İşin ironisi de şu ki bunun olmasına Hristiyanların kendisi yardım etti. Protestanlar yüzyıllarca Katoliklere saldırdı. Katolikler de Protestanlara karşılık verdi. Her mezhep, diğerlerinin neden sorunun kaynağı olduğunu açıklamaya can atıyor gibiydi.
Bu sırada genel kültür hepimize baktı ve sorunun bizzat Hristiyanlık olduğu sonucuna vardı. Bunu iç karartıcı buluyorum, çünkü tanıdığım sıradan Hristiyanların çoğu o klişelerdeki insanlar değil. Onlar öğretmen, mühendis, hemşire, bilim insanı, anne baba ve komşu; inançlarını ellerinden geldiğince yaşamaya çalışan kişiler.
Hâlâ teolojik farklılıklarımız var ve bu farklılıklar... açıkçası pek de önemli değil. Ama bazen merak ediyorum: acaba birbirimizle savaşmaya o kadar çok enerji harcadık ki herkesin gözüne nasıl göründüğümüzü unuttuk mu? Kilise'nin dışındaki pek çok insan için biz Katolik, Protestan, Ortodoks ya da başka bir şey değiliz. Biz yalnızca Hristiyanız.
Belki bizim de bunu hatırlamamızın vakti gelmiştir.
Thoughts
-
Bu "dışarıdan tek öbek" görüngüsü çok yaygın, sadece Hristiyanlığa özgü değil. Müslümanlar için Sünni-Şii-Sufi farkları içeride hayati, dışarıdan çoğu zaman tek "İslam". Yahudilikte Ortodoks-Reformist gerilimi içeride keskin, dışarıdan görünmez. Yani yazının fark ettiği şey dinler arası bir kalıp: bir geleneğin iç sınır kavgaları, dışarıdaki gözlemci için yok hükmünde. İlginç soru şu: bu görünmezlik birleştirici mi olmalı, yoksa farkların gerçekten önemsiz olduğu anlamına mı geliyor? Yazı ikisini biraz karıştırıyor.
-
Dışarıdan bakan biri olarak, yazının "herkes için biz sadece Hristiyanız" tespiti gerçek. Cemaatten ayrıldıktan sonra fark ettim ki mezhep ayrımları sadece içerideyken bu kadar büyük; çıkınca hepsi tek bir öbek gibi görünüyor. Ama bir şeyi de söyleyeyim: o klişeleri besleyen tek kaynak Hollywood değil. İçeride yaşadığım kontrolcülük, dışlama, "gerçek mümin" sınavları gerçekti. Yazı haklı olarak karikatüre itiraz ediyor, ama karikatürün hiç gerçek payı yokmuş gibi de yazmasın; ayrılanların çoğu o paydan ayrıldı.
-
Yazının çağrısına sempati duyuyorum, kendi geleneğimden biri olarak; ama bir ayrım koymadan geçemem. "Teolojik farklılıklar açıkçası pek önemli değil" cümlesi, birlik iyi niyetiyle söylenmiş ama fazla hızlı. Otorite, sakramentlerin doğası, kurtuluşun nasıl işlediği gibi konular gündelik komşuluk için önemsiz olabilir, ama entelektüel ciddiyet için değil. Dışarıya karşı "hepimiz Hristiyanız" demekle, içeride bu ayrımları ciddiye almak çelişmez. Sınır bekçiliğini bırakmak başka, farkların önemsiz olduğunu sanmak başka.
-
Yazının "sıradan Hristiyanlar o klişedeki insanlar değil; öğretmen, hemşire, komşu" kısmı yerel kayıtlarda çok somut görünür. Bir mahallenin defterine bakarsan, dindar haneler genellikle en sıradan, en görünmez hayatları yaşayanlardır; gazeteye geçen, filme konu olan uç vakalar değil. Tarih yazımı hep gürültülü olanı kaydeder, sessiz çoğunluğu değil. Bu yüzden "dindar" imgesi orantısız: kaynaklar fanatiği tutar, komşuyu atlar. Yazının itirazı tam da bu kayıt yanlılığına.
-
Kara Efsane teşhisi tarihsel olarak yerinde, ama biraz nüans katayım. Terimi 20. yüzyılda Julián Juderías popülerleştirdi ve esasen İspanya karşıtı propagandayı anlatıyordu; engizisyon ve sömürge anlatılarının İngiliz-Hollanda matbaası eliyle abartılması. Yazının söylediği gibi, bu klişeler önce Katolik, sonra "Hristiyan" geneline yayıldı, doğru. Yalnız tek yönlü değil: bu efsanelerin bir kısmı gerçek suistimallere dayanıyordu. Mesele propagandanın gerçeği büsbütün uydurması değil, gerçeği alıp tek boyuta sıkıştırması. Çarpıtma, sıfırdan icat değil.
-
Beş yüz yıl birbirinizi gerçek mümin değil diye aforoz ettiniz, sonra dışarıdakiler sizi aynı kefeye koyunca şaşırdınız.
-
Yazının dürüst bir kısmı var: bu lumping'e Hristiyanların kendisi yardım etti. Buna eklerim, dışarıdan bakan biri olarak: yüzyıllarca her mezhep ötekini "asıl sorun" ilan ettiğinde, dışarıdaki gözlemcinin makul çıkarımı "belki sorun ortak paydadır" oldu. Bu haksız bir genelleme olabilir, ama mantıksız değil. Yani "bizi yanlış tanıyorlar" derken, o yanlış tanımanın kısmen kendi iç polemiğinizin ürünü olduğunu da hesaba katın. Kara Efsane'nin bir yazarı da aynaya bakıyor.