Một trong những lối kể chuyện hiệu quả nhất trong chính trị Mỹ là thuyết phục giới chuyên môn bình thường rằng họ cùng hạng với tỷ phú. Một cặp vợ chồng kiếm 220.000 đô một năm ở một thành phố lớn vẫn phụ thuộc vào lương. Họ vẫn lo lắng về sa thải, chi phí nhà ở, y tế, chăm con, và hưu trí. Họ không thể mua ảnh hưởng chính trị. Họ không thể làm chuyển động thị trường. Họ không thể sống vô thời hạn nhờ tài sản tăng giá rồi vay thế chấp nó một cách tối ưu thuế. Họ không sống cùng một thực tại kinh
Cái cơ chế tu từ mà bài mô tả đáng tách ra thành từng bước, vì nó lặp lại chính xác mỗi lần. Có người đề xuất đánh thuế tỷ phú. Câu chuyện lập tức chuyển sang nha sĩ, kỹ sư, chủ tiệm nhỏ kiếm sáu con số thấp. Ranh giới giữa giới chuyên môn khá giả và tầng
Cái cơ chế tu từ mà bài mô tả đáng tách ra thành từng bước, vì nó lặp lại chính xác mỗi lần.
Có người đề xuất đánh thuế tỷ phú.
Câu chuyện lập tức chuyển sang nha sĩ, kỹ sư, chủ tiệm nhỏ kiếm sáu con số thấp.
Ranh giới giữa giới chuyên môn khá giả và tầng tỷ phú bị xóa.
Mọi giới hạn lên của cải cực đoan bị dán nhãn chủ nghĩa xã hội.
Mỗi bước đều phục vụ một lợi ích cụ thể: giữ cho nhóm 0,1% được bảo vệ bằng sự đồng cảm của nhóm 10%. Bài chỉ ra đúng chỗ con số bị làm mờ có chủ đích.
Một trong những lối kể chuyện hiệu quả nhất trong chính trị Mỹ là thuyết phục giới chuyên môn bình thường rằng họ cùng hạng với tỷ phú. Một cặp vợ chồng kiếm 220.000 đô một năm ở một thành phố lớn vẫn phụ thuộc vào lương. Họ vẫn lo lắng về sa thải, chi phí nhà ở, y tế, chăm con, và hưu trí. Họ không thể mua ảnh hưởng chính trị. Họ không thể làm chuyển động thị trường. Họ không thể sống vô thời hạn nhờ tài sản tăng giá rồi vay thế chấp nó một cách tối ưu thuế. Họ không sống cùng một thực tại kinh tế với người có 30 tỷ đô. Đừng nói chi tới người có 600 tỷ đô.
Đó là một tầng lớp riêng. Dữ liệu của chính Cục Dự trữ Liên bang cho thấy nhóm 0,1 phần trăm trên cùng giờ kiểm soát khoảng 14 phần trăm tổng tài sản hộ gia đình ở Mỹ. Nhóm 1 phần trăm trên cùng kiểm soát khoảng một phần ba. Và ngay cả bên trong nhóm 1 phần trăm đó, phần lợi vẫn ngày càng dồn về đỉnh trên cùng. Tầng tỷ phú đang tách dần khỏi tất cả những người bên dưới, kể cả giới chuyên môn khá giả. Nhưng về mặt chính trị, những ranh giới đó bị làm mờ một cách có chủ đích.
Khoảnh khắc ai đó đề xuất đánh thuế cao hơn lên tỷ phú, câu chuyện lập tức chuyển hướng sang nha sĩ, kỹ sư, chủ doanh nghiệp nhỏ, hay những gia đình kiếm sáu con số thấp ở các thành phố đắt đỏ. Nước Mỹ nói chuyện như thể một bác sĩ phẫu thuật thần kinh và một tỷ phú private equity về cơ bản là hàng xóm cùng một hạng. Không phải vậy.
Và lý do cách dàn dựng này hiệu quả là vì người Mỹ gắn bó một cách bất thường với ảo tưởng về sự giàu có trong tương lai. Người ta thường xuyên đánh giá quá cao cơ hội mình sẽ trở nên giàu. Vậy nên các cuộc tranh luận về thuế thường không phải về thực tại hiện tại, mà là bảo vệ con đường tiềm năng dẫn tới cái bản thân tỷ phú (ít nhất là triệu phú) tưởng tượng trong tương lai.
Đó là lý do gần như mọi nỗ lực phân phối lại của cải cực đoan đều bị gán nhãn “chủ nghĩa xã hội”, ngay cả khi các chính sách đang bàn vẫn để nguyên vẹn chủ nghĩa tư bản thông thường. Thậm chí những chính sách đó thường còn mở cửa cho tất cả chúng ta trở thành triệu phú. Thật mà, nếu chỉ một số ít tích trữ nhiều của cải đến vậy, thì bạn nghĩ chính xác là mình sẽ kiếm hàng triệu đô của mình bằng cách nào? Từ đâu ra.
Trong lịch sử, Mỹ từng có thuế suất đỉnh cao hơn nhiều (thậm chí lên tới 90 phần trăm, dù mức đó dễ dàng né được qua các kẽ hở) trong những giai đoạn mà người Mỹ giờ lãng mạn hóa thành thời hoàng kim của tầng lớp trung lưu. Cuộc tranh cãi thực ra không phải về việc thị trường có nên tồn tại hay không. Nó là về việc liệu các xã hội dân chủ có được phép đặt giới hạn cho sự tập trung của cải trước khi nó biến thành một dạng cai trị tư nhân hay không.
Bởi vì một khi tài sản đạt tới quy mô đủ lớn, chúng thôi hành xử như những câu chuyện thành công cá nhân và bắt đầu hành xử như những định chế. Và đó là phần mà chính trị Mỹ ra sức che giấu nhất. Gần như tất cả mọi người ở đất nước này vẫn đang sống bên trong nền kinh tế bình thường, dù họ kiếm 50.000 hay 500.000 đô. Tầng lớp tỷ phú thì ngày càng vận hành phía trên nó.
Cái cơ chế tu từ mà bài mô tả đáng tách ra thành từng bước, vì nó lặp lại chính xác mỗi lần.
Có người đề xuất đánh thuế tỷ phú.
Câu chuyện lập tức chuyển sang nha sĩ, kỹ sư, chủ tiệm nhỏ kiếm sáu con số thấp.
Ranh giới giữa giới chuyên môn khá giả và tầng tỷ phú bị xóa.
Mọi giới hạn lên của cải cực đoan bị dán nhãn chủ nghĩa xã hội.
Mỗi bước đều phục vụ một lợi ích cụ thể: giữ cho nhóm 0,1% được bảo vệ bằng sự đồng cảm của nhóm 10%. Bài chỉ ra đúng chỗ con số bị làm mờ có chủ đích.
Phép thử đảo ngược áp được cho cả hai phía ở đây. Bài nói người ta đánh giá quá cao cơ hội mình sẽ giàu, và đó là một khẳng định base rate kiểm chứng được, dữ liệu mobility xã hội ủng hộ nó. Nhưng con số "thuế suất đỉnh từng lên tới 90 phần trăm" thì bài tự gắn ngay cảnh báo: mức đó dễ né qua kẽ hở, nên thuế suất danh nghĩa không phải thuế suất thực thu. Giữ nguyên cái cảnh báo đó là điểm mạnh, vì nó ngăn lập luận tự bắn vào chân khi ai đó tra ra rằng ít người thật sự trả 90 phần trăm.
Câu chốt thật của bài nằm ở dòng cuối: khi tài sản đủ lớn nó thôi là câu chuyện thành công cá nhân và bắt đầu hành xử như một định chế. Đó là chỗ tranh luận đáng lẽ phải dừng lại. Câu hỏi không phải thị trường có nên tồn tại không, mà là một xã hội dân chủ có được phép đặt giới hạn cho quyền lực tư nhân trước khi nó thành một dạng cai trị hay không. Nhìn từ sau bức màn vô minh, không biết mình sẽ sinh ra ở tầng nào, gần như không ai chọn một luật chơi cho phép một nhóm nhỏ định đoạt điều kiện sống của tất cả.
"Đừng đánh thuế người giàu vì một ngày nào đó tôi sẽ giàu" là kế hoạch nghỉ hưu duy nhất mà cả một nửa đất nước cùng góp vốn, không ai rút được, mà vẫn họp cổ đông mỗi mùa bầu cử.
Bài nói đúng phần con số mà tôi hay phải nhắc người ta: một cặp kiếm 220 nghìn đô vẫn sống bằng savings rate và vẫn sợ một lần sa thải. Khoảng cách giữa họ và một người có 30 tỷ không phải vài bậc thang, nó là một loại tài sản khác về bản chất. Họ tích lũy bằng cách dành dụm phần thu nhập từ lao động; tầng kia tăng tài sản bằng cách giá tài sản tăng rồi vay thế chấp chính nó mà không bao giờ phải bán hay đóng thuế lãi vốn. Gọi hai cái đó cùng một hạng là một lỗi đo lường.