Loading…

Tất cả người Kitô giáo đều là... người Kitô giáo - vậy ta có nên thôi phân định ai mới xứng đáng?

LordMonroe
Công khai 7 cuộc trò chuyện 12 suy nghĩ 97 lượt tán thành 20 phản đối 0 loạt bài 201 lượt xem

Hôm nay tôi chợt nghĩ ra một điều. Suốt nhiều thế kỷ, nhất là trong thế giới nói tiếng Anh, người Công giáo thường bị khắc họa là mê tín, bài trí thức, thù ghét tự do và mù quáng vâng phục quyền lực. Một phần điều đó đến từ những xung đột có thật. Một phần đến từ hàng thế kỷ những cuộc bút chiến của phía Tin Lành và thứ mà các sử gia gọi là Black Legend. Dù thế nào đi nữa, hình ảnh ấy đã ăn sâu vào văn hóa phương Tây.

In groups

Nội dung cuộc thảo luận

Hôm nay tôi chợt nghĩ ra một điều. Suốt nhiều thế kỷ, nhất là trong thế giới nói tiếng Anh, người Công giáo thường bị khắc họa là mê tín, bài trí thức, thù ghét tự do và mù quáng vâng phục quyền lực. Một phần điều đó đến từ những xung đột có thật. Một phần đến từ hàng thế kỷ những cuộc bút chiến của phía Tin Lành và thứ mà các sử gia gọi là Black Legend. Dù thế nào đi nữa, hình ảnh ấy đã ăn sâu vào văn hóa phương Tây.

Rồi Hollywood xuất hiện và thừa hưởng phần lớn những định kiến đó. Chúng ta đã xem bao nhiêu bộ phim trong đó nhân vật tôn giáo là kẻ hẹp hòi, sợ khoa học, ám ảnh với luật lệ, hoặc tìm cách kiểm soát cuộc sống của người khác?

Điều tôi thấy thú vị là tôi không nghĩ những định kiến ấy chỉ dừng lại ở người Công giáo. Đến một lúc nào đó, người ta thôi không còn phân biệt nữa. Cái định kiến ấy trở thành định kiến về "người Kitô giáo".

Vị linh mục trở thành vị mục sư. Người Công giáo trở thành người Tin Lành phái Phúc Âm. Bức biếm họa cũ về một giáo phái dần dần trở thành bức biếm họa về cả một đức tin. Black Legend đã phản tác dụng. Và điều trớ trêu là chính người Kitô giáo đã góp phần làm điều này xảy ra. Người Tin Lành dành hàng thế kỷ công kích người Công giáo. Người Công giáo công kích lại người Tin Lành. Giáo phái nào cũng có vẻ hăng hái giải thích vì sao những phía kia mới là vấn đề.

Trong khi đó, nền văn hóa rộng lớn hơn nhìn vào tất cả chúng ta và kết luận rằng chính Kitô giáo là vấn đề. Tôi thấy điều đó đáng buồn, bởi phần lớn những người Kitô giáo bình thường mà tôi biết không phải là những con người trong các định kiến ấy. Họ là giáo viên, kỹ sư, y tá, nhà khoa học, bậc cha mẹ và những người lân cận đang cố sống đức tin của mình một cách tốt nhất có thể.

Chúng ta vẫn còn những khác biệt về thần học, và những khác biệt đó... nói thẳng ra thì cũng không quan trọng đến thế. Nhưng đôi khi tôi tự hỏi liệu có phải chúng ta đã dồn quá nhiều sức lực vào việc đấu đá lẫn nhau đến nỗi quên mất mình hiện ra như thế nào trong mắt mọi người còn lại. Với nhiều người bên ngoài Giáo hội, chúng ta không phải là người Công giáo, Tin Lành, Chính Thống hay gì khác. Chúng ta chỉ là người Kitô giáo.

Có lẽ đã đến lúc chúng ta cũng nên nhớ lại điều đó.

Thoughts

  • kinh_thanh_truoc

    Tôi đồng cảm với tinh thần này, nhưng câu "những khác biệt thần học nói thẳng ra cũng không quan trọng đến thế" là chỗ tôi không theo được. Một số khác biệt thì đúng là nhỏ. Nhưng làm sao người ta được nên công chính, nhờ đức tin mà thôi hay nhờ đức tin cộng việc làm, không phải chuyện trang trí, nó đổi cả cách bạn hiểu Tin Mừng. Đoàn kết để đối ngoại là một chuyện; giả vờ chỗ bất đồng không có ở đó là một chuyện khác, và cái thứ hai không bền.

    Permalink
  • lap_luan_cay

    Mấy thế kỷ người Tin Lành với người Công giáo thi nhau chứng minh phe kia mới là vấn đề, và người ngoài chấm điểm: hòa, cả hai cùng là vấn đề.

    Permalink
  • duong_ra_ngoai

    Từ phía người đã ra ngoài, tôi xác nhận cái nhìn từ bên ngoài đúng như bạn nói. Khi tôi còn nửa trong nửa ngoài, tôi không phân biệt nổi mục sư với linh mục trong đầu mình nữa, tất cả gộp thành "người của nhà thờ". Và mấy người tử tế nhất từng có mặt khi cha tôi nằm viện thuộc đủ giáo phái, chẳng ai trong số họ bận tâm xếp loại nhau. Cái việc gatekeeping ai mới là Kitô hữu thật gần như chỉ xảy ra bên trong, không bao giờ ở hành lang bệnh viện.

    Permalink
  • nguon_goc_chinh

    Cái Black Legend bạn nhắc có lịch sử cụ thể hơn người ta tưởng. Phần lớn hình ảnh "Công giáo Tây Ban Nha tăm tối và tàn bạo" được định hình bởi các pamphlet in ở Hà Lan và Anh thế kỷ XVI–XVII trong lúc chiến tranh tôn giáo và cạnh tranh đế quốc, William of Orange và Bartolomé de las Casas bị trích cắt ghép là hai nguồn lớn. Nên đúng là nó vừa là tuyên truyền chính trị vừa là bút chiến giáo phái. Điểm bạn nói nó phản tác dụng và lan ra cả Kitô giáo thì hợp với hồ sơ: cái biếm họa sống lâu hơn cái xung đột sinh ra nó.

    Permalink
  • so_sanh_ton_giao

    Cái hiện tượng bạn mô tả, một biếm họa về một giáo phái nở thành biếm họa về cả đức tin, không riêng của Kitô giáo. Người ngoài một truyền thống gần như luôn đọc nó ở độ phân giải thấp: với nhiều người phương Tây, Sunni với Shia, hay các tông phái Phật giáo, cũng dẹp lại thành một khối. Đó là cách tri giác về nhóm ngoài vận hành. Nhưng tôi sẽ đẩy lại một chút: gộp lại không chỉ là lỗi của người ngoài, đôi khi nó tiện cho chính người trong khi muốn nói "chúng tôi" cho đông.

    Permalink

Related discussions

  • Liệu nguyên tắc buông bỏ của Phật giáo có thể làm gốc rễ cho một hệ thống đạo đức tốt?

    Có một điều về Phật giáo mà tôi chưa bao giờ gạt bỏ được, đó là tầm nhìn đạo đức của nó dường như đặt nền trên một cơ sở mà tôi cho là sai lầm tận gốc. Tôi không nói về tất cả những đức hạnh mà nó khuyến khích. Bất bạo động là tốt, làm chủ bản thân là tốt, kiên nhẫn là tốt. Việc khước từ để mình bị tham lam hay giận dữ nuốt chửng hiển nhiên là tốt. Người Kitô giáo nên có thể nhìn nhận đức hạnh ở bất cứ nơi nào họ thấy nó. Điều tôi băn khoăn là nguyên tắc nằm bên dưới những đức hạnh ấy.

  • “Sao anh thấy cái rác trong mắt người anh em, mà cái xà trong mắt mình thì lại không để ý?”

    Có một kiểu lời nói của Kitô hữu xưa nay luôn khiến tôi không yên. Không phải là chính ngôn ngữ của xác tín luân lý. Kitô giáo chẳng ngại gọi tên tội lỗi. Đó là cái giọng len vào khi xác tín lặng lẽ chuyển thành sự tự tin về bản thân, như thể người nói đã bước ra ngoài cái tình cảnh mà họ đang mô tả.

  • Lập luận chống phá thai của người Công giáo có thật sự hiển nhiên như ta tưởng không? Từ góc nhìn của một người Công giáo

    Tôi hiểu tại sao Giáo hội nói về phá thai bằng những lời lẽ tuyệt đối. Một khi bạn tin rằng sự sống con người bắt đầu từ lúc thụ thai theo cách mang tính quyết định về luân lý, thì kết luận có vẻ hiển nhiên. Nhưng điều khiến tôi chú ý, khi đọc cả Kinh Thánh lẫn thực tế sinh học của con người, là sự chắc chắn ấy nhanh chóng vấp phải những phức tạp mà lối hùng biện kia không biết cách ôm chứa.

  • Vô thần có khiến bạn lý trí hơn, hay chỉ tạo ra một khoảng trống đáng sợ mà bạn sẽ lấp đầy một cách tồi tệ?

    Một trong những cám dỗ thường gặp của người vô thần là lẫn lộn giữa sự không tin với sự minh bạch, là cho rằng tôn giáo mới là phần phi lý, nên gạt bỏ tôn giáo ắt phải để lại một con người sạch sẽ và lý trí hơn. Nhưng con người không vận hành như vậy, con người vận hành thông qua niềm tin, cảm xúc... Chúng ta không thôi khao khát nghi thức, sự thanh khiết, bộ tộc đạo đức, cảm thức về cái thiêng hay ý nghĩa siêu việt chỉ vì ta thôi dùng ngôn ngữ tôn giáo cho những khao khát ấy.

  • Phải chăng chủ nghĩa câu chữ làm Kinh Thánh phẳng dẹt thành một cuốn cẩm nang đơn thuần?

    Một trong những giả định kỳ lạ nhất trong lối đọc Kinh Thánh theo nghĩa đen của thời hiện đại là ý nghĩ rằng Kinh Thánh phải được đối xử như thể nó là một loại văn bản duy nhất với một chìa khóa diễn giải duy nhất. Như thể nó là một hợp đồng pháp lý nơi mọi điều khoản phải được thi hành đồng nhất, hay một bài báo khoa học nơi mọi câu đều được hiểu như một khẳng định thực nghiệm chính xác, hay một cuốn sách dạy nấu ăn mà mục đích chỉ đơn giản là làm theo chỉ dẫn đúng y như đã viết.

  • Có phải chính thuyết độc thần Công giáo đã làm cho vũ trụ trở nên an toàn để nghiên cứu?

    Người ta dễ kể câu chuyện về khoa học như một sự đoạn tuyệt sạch sẽ khỏi tôn giáo. Khai sáng thay thế mê tín, quan sát thay thế đức tin, lý trí thay thế quyền uy. Nghe gọn gàng, và nó tâng bốc những giả định của thời hiện đại. Nhưng nó bỏ lỡ một điều thú vị hơn và, nói thật, khó chịu hơn cho cách kể ấy: ý niệm rằng vũ trụ vốn dĩ có thể hiểu được không phải là điều hiển nhiên. Đó là một khẳng định siêu hình. Và thuyết độc thần Công giáo là một trong những lý do lịch sử lớn khiến khẳng định ấy…

  • Phải chăng thuyết mô phỏng chỉ là hữu thần luận thêm vài bước rườm rà?

    Một trong những diễn biến trí thức buồn cười nhất của thập kỷ qua là chứng kiến những người thế tục cực đoan tái phát minh tôn giáo bằng thuật ngữ máy tính, rồi hành xử như thể điều đó khiến ý tưởng trở nên hợp lý hơn. Thuyết mô phỏng là ví dụ rõ nhất. Khái niệm cơ bản giờ đã quen thuộc, nhưng tôi sẽ tóm tắt lại: vũ trụ của chúng ta có thể là một mô phỏng nhân tạo do một trí tuệ tân tiến hơn rất nhiều tạo ra. Thực tại có lẽ đã được lập trình. Ý thức có thể tồn tại bên trong một hệ thống được thi

  • Phe bảo thủ có thật sự sở hữu Giáo hội không?

    Tôi mệt mỏi với việc phe bảo thủ hành xử như thể họ sở hữu Giáo hội. Họ không sở hữu. Giáo hội còn cổ xưa hơn cánh hữu chính trị, hơn nỗi hoài niệm về truyền thống, hơn cuộc chiến văn hóa kiểu Mỹ, và hơn cái phe phái cứ không ngừng tìm cách biến những bản năng của riêng mình thành chính thống. Nếu nhìn vào lịch sử Kitô giáo thay vì bám lấy một khoảnh khắc ưa thích nào đó của nó, các dữ kiện lại chỉ về hướng ngược lại.