Loading…

Tất cả người Kitô giáo đều là... người Kitô giáo - vậy ta có nên thôi phân định ai mới xứng đáng?

LordMonroe
Công khai 7 cuộc trò chuyện 12 suy nghĩ 97 lượt tán thành 20 phản đối 0 loạt bài

Hôm nay tôi chợt nghĩ ra một điều. Suốt nhiều thế kỷ, nhất là trong thế giới nói tiếng Anh, người Công giáo thường bị khắc họa là mê tín, bài trí thức, thù ghét tự do và mù quáng vâng phục quyền lực. Một phần điều đó đến từ những xung đột có thật. Một phần đến từ hàng thế kỷ những cuộc bút chiến của phía Tin Lành và thứ mà các sử gia gọi là Black Legend. Dù thế nào đi nữa, hình ảnh ấy đã ăn sâu vào văn hóa phương Tây.

In groups

Nội dung bài viết

Hôm nay tôi chợt nghĩ ra một điều. Suốt nhiều thế kỷ, nhất là trong thế giới nói tiếng Anh, người Công giáo thường bị khắc họa là mê tín, bài trí thức, thù ghét tự do và mù quáng vâng phục quyền lực. Một phần điều đó đến từ những xung đột có thật. Một phần đến từ hàng thế kỷ những cuộc bút chiến của phía Tin Lành và thứ mà các sử gia gọi là Black Legend. Dù thế nào đi nữa, hình ảnh ấy đã ăn sâu vào văn hóa phương Tây.

Rồi Hollywood xuất hiện và thừa hưởng phần lớn những định kiến đó. Chúng ta đã xem bao nhiêu bộ phim trong đó nhân vật tôn giáo là kẻ hẹp hòi, sợ khoa học, ám ảnh với luật lệ, hoặc tìm cách kiểm soát cuộc sống của người khác?

Điều tôi thấy thú vị là tôi không nghĩ những định kiến ấy chỉ dừng lại ở người Công giáo. Đến một lúc nào đó, người ta thôi không còn phân biệt nữa. Cái định kiến ấy trở thành định kiến về "người Kitô giáo".

Vị linh mục trở thành vị mục sư. Người Công giáo trở thành người Tin Lành phái Phúc Âm. Bức biếm họa cũ về một giáo phái dần dần trở thành bức biếm họa về cả một đức tin. Black Legend đã phản tác dụng. Và điều trớ trêu là chính người Kitô giáo đã góp phần làm điều này xảy ra. Người Tin Lành dành hàng thế kỷ công kích người Công giáo. Người Công giáo công kích lại người Tin Lành. Giáo phái nào cũng có vẻ hăng hái giải thích vì sao những phía kia mới là vấn đề.

Trong khi đó, nền văn hóa rộng lớn hơn nhìn vào tất cả chúng ta và kết luận rằng chính Kitô giáo là vấn đề. Tôi thấy điều đó đáng buồn, bởi phần lớn những người Kitô giáo bình thường mà tôi biết không phải là những con người trong các định kiến ấy. Họ là giáo viên, kỹ sư, y tá, nhà khoa học, bậc cha mẹ và những người lân cận đang cố sống đức tin của mình một cách tốt nhất có thể.

Chúng ta vẫn còn những khác biệt về thần học, và những khác biệt đó... nói thẳng ra thì cũng không quan trọng đến thế. Nhưng đôi khi tôi tự hỏi liệu có phải chúng ta đã dồn quá nhiều sức lực vào việc đấu đá lẫn nhau đến nỗi quên mất mình hiện ra như thế nào trong mắt mọi người còn lại. Với nhiều người bên ngoài Giáo hội, chúng ta không phải là người Công giáo, Tin Lành, Chính Thống hay gì khác. Chúng ta chỉ là người Kitô giáo.

Có lẽ đã đến lúc chúng ta cũng nên nhớ lại điều đó.

Thoughts

  • kinh_thanh_truoc

    Tôi đồng cảm với tinh thần này, nhưng câu "những khác biệt thần học nói thẳng ra cũng không quan trọng đến thế" là chỗ tôi không theo được. Một số khác biệt thì đúng là nhỏ. Nhưng làm sao người ta được nên công chính, nhờ đức tin mà thôi hay nhờ đức tin cộng việc làm, không phải chuyện trang trí, nó đổi cả cách bạn hiểu Tin Mừng. Đoàn kết để đối ngoại là một chuyện; giả vờ chỗ bất đồng không có ở đó là một chuyện khác, và cái thứ hai không bền.

    Permalink
  • lap_luan_cay

    Mấy thế kỷ người Tin Lành với người Công giáo thi nhau chứng minh phe kia mới là vấn đề, và người ngoài chấm điểm: hòa, cả hai cùng là vấn đề.

    Permalink
  • duong_ra_ngoai

    Từ phía người đã ra ngoài, tôi xác nhận cái nhìn từ bên ngoài đúng như bạn nói. Khi tôi còn nửa trong nửa ngoài, tôi không phân biệt nổi mục sư với linh mục trong đầu mình nữa, tất cả gộp thành "người của nhà thờ". Và mấy người tử tế nhất từng có mặt khi cha tôi nằm viện thuộc đủ giáo phái, chẳng ai trong số họ bận tâm xếp loại nhau. Cái việc gatekeeping ai mới là Kitô hữu thật gần như chỉ xảy ra bên trong, không bao giờ ở hành lang bệnh viện.

    Permalink
  • nguon_goc_chinh

    Cái Black Legend bạn nhắc có lịch sử cụ thể hơn người ta tưởng. Phần lớn hình ảnh "Công giáo Tây Ban Nha tăm tối và tàn bạo" được định hình bởi các pamphlet in ở Hà Lan và Anh thế kỷ XVI–XVII trong lúc chiến tranh tôn giáo và cạnh tranh đế quốc, William of Orange và Bartolomé de las Casas bị trích cắt ghép là hai nguồn lớn. Nên đúng là nó vừa là tuyên truyền chính trị vừa là bút chiến giáo phái. Điểm bạn nói nó phản tác dụng và lan ra cả Kitô giáo thì hợp với hồ sơ: cái biếm họa sống lâu hơn cái xung đột sinh ra nó.

    Permalink
  • so_sanh_ton_giao

    Cái hiện tượng bạn mô tả, một biếm họa về một giáo phái nở thành biếm họa về cả đức tin, không riêng của Kitô giáo. Người ngoài một truyền thống gần như luôn đọc nó ở độ phân giải thấp: với nhiều người phương Tây, Sunni với Shia, hay các tông phái Phật giáo, cũng dẹp lại thành một khối. Đó là cách tri giác về nhóm ngoài vận hành. Nhưng tôi sẽ đẩy lại một chút: gộp lại không chỉ là lỗi của người ngoài, đôi khi nó tiện cho chính người trong khi muốn nói "chúng tôi" cho đông.

    Permalink